Παρασκευή και 13: Γιατί θεωρείται γρουσούζικη;

Παρασκευή και 13 σήμερα και με αφορμή τις δεισιδαιμονίες που συνοδεύουν την ημέρα αυτή εξετάζουμε τους λόγους για τους οποίους θεωρείται τόσο γρουσούζικη. 

Αν και πλέον όλο και λιγότεροι αλλάζουν τα σχέδιά τους βασιζόμενοι σε τέτοιου είδους θεωρίες, υπάρχουν ακόμα και σήμερα αρκετοί που έχουν φοβίες για τον αριθμό 13 (η εν λόγω φοβία ονομάζεται επισήμως triskaidekaphobia) ή και πιο συγκεκριμένα για την Παρασκευή και 13 (paraskevidekatriaphobia). 

Οι λόγοι για τους οποίους η ημέρα αυτή θεωρείται κακότυχη χάνονται στα βάθη του χρόνου - μερικές από τις πιο συνηθισμένες θεωρίες συνδέουν την Παρασκευή με ένα σημαντικό γεγονός στη χριστιανική παράδοση, όπως η Σταύρωση, η προσφορά του μήλου από την Εύα στον Αδάμ στον κήπο της Εδέμ ή η αρχή της μεγάλης πλημμύρας.

Οι αναφορές στην Παρασκευή ως ημέρα που συνδέεται με την κακή τύχη γενικά αρχίζουν να εμφανίζονται στη δυτική λογοτεχνία γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα:

"Τώρα ήρθε η Παρασκευή, από όλη την εβδομάδα η πιο άτυχη ημέρα" αναφέρεται σε ένα γραπτό του 1656. Ο Άγγλος συγγραφέας Geoffrey Chaucer, επίσης κάνει αναφορές στα έργα του για την ατυχία της ημέρας. Όπως αναφέρει στο "Οι ιστορίες του Κάντερμπουρι", είναι μια κακή μέρα για να ξεκινήσεις ένα ταξίδι.

Από τις αρχές του 19ου αιώνα και μετά, αντίστοιχες αναφορές αφθονούν. 

Η προέλευση της σχέσης μεταξύ του αριθμού 13 και της Παρασκευής είναι επίσης ασαφής. Πολλές διαφορετικές πηγές για τις δεισιδαιμονίες που περιβάλλουν τον αριθμό δεκατρία προέρχονται από την πεποίθηση ότι κατά το Μυστικό Δείπνο, ο Ιούδας ήταν ο δέκατος τρίτος προσκεκλημένος για να καθίσει στο τραπέζι. Αυτός ο χριστιανικός συμβολισμός αντικατοπτρίζεται στις πρώτες δυτικές αναφορές στον αριθμό αυτό ως κακότυχο, οι οποίες γενικά άρχισαν να εμφανίζονται στις αρχές του 18ου αιώνα.

Αρχικά, πιστεύονταν ότι δεν έπρεπε να υπάρχουν ομάδες ανθρώπων αποτελούμενες από 13 άτομα καθώς ένα από αυτά θα πέθαινε σύντομα. Σε πολλές περιπτώσεις αποφεύγονταν να κάθονται 13 άτομα στο ίδιο τραπέζι, να γευματίζουν κλπ.

Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα η δεισιδαιμονία γύρω από το δεκατρία είχε γενικευθεί, με αποτέλεσμα άνθρωποι να αποφεύγουν οτιδήποτε σχετίζεται με τον αριθμό 13, είτε επρόκειτο για δωμάτια ξενοδοχείων, γραφεία ή αυτοκίνητα.

Μάλιστα, το 1993 είχε δημοσιευθεί μελέτη (!) στο British Medical Journal με τίτλο "Είναι η Παρασκευή και 13 κακή για την υγεία σου;"  Στόχος των ερευνητών ήταν να χαρτογραφήσουν "τη σχέση μεταξύ υγείας, συμπεριφοράς και δεισιδαιμονίας γύρω από την Παρασκευή και 13 στο Ηνωμένο Βασίλειο".

Όπως διαπίστωσαν, ενώ σταθερά λιγότεροι άνθρωποι επέλεγαν να οδηγήσουν τα αυτοκίνητά τους την ημέρα αυτή, ο αριθμός των εισόδων στα νοσοκομεία λόγω τροχαίων ατυχημάτων ήταν σημαντικά υψηλότερος από την προηγούμενη Παρασκευή. 

Το συμπέρασμά τους;

"Η Παρασκευή και 13 είναι άτυχη για κάποιους, ο κίνδυνος εισόδου στο νοσοκομείο ως αποτέλεσμα τροχαίου ατυχήματος μπορεί να αυξηθεί κατά 52%".

Είναι αλήθεια πως κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πότε και γιατί οι άνθρωποι συνδέσαμε για πρώτη φορά τον αριθμό 13 με την κακοτυχία. Η δεισιδαιμονία θεωρείται αρκετά παλιά και υπάρχουν πολλές θεωρίες που προέρχονται ακόμα και από την αρχαιότητα. 

Έχει προταθεί, για παράδειγμα, ότι οι ανθρώπινοι φόβοι γύρω από τον αριθμό 13 είναι τόσο αρχαίοι όσο η πράξη της καταμέτρησης. Ο πρωτόγονος άνθρωπος είχε μόνο τα 10 δάκτυλά του και τα δύο πόδια του για να μετρήσει, κι έτσι δεν μετρούσε πάνω από το 12. Τι ήταν πέρα από αυτό - 13 - ήταν ένα μυστήριο για τους προϊστορικούς προγόνους μας, επομένως ένα αντικείμενο δεισιδαιμονίας.

Πάντως, η Παρασκευή και 13 έχει δημιουργήσει πολλούς μύθους ακόμα και ταινίες.