Δυο «Παράξενα» βιβλία που αγαπήθηκαν πολύ Δυο «Παράξενα» παιδικά...

Δυο «Παράξενα» βιβλία που αγαπήθηκαν πολύ

Δυο «Παράξενα» παιδικά βιβλία κυκλοφορούν εδώ και αρκετά χρόνια· το ένα πλησιάζει την εικοσαετία και το άλλο τα διπλάσια χρόνια, εάν υπολογιστεί κι η πρώτη του έκδοση. Πρόκειται για τα βιβλία: α) Χρήστος Μπουλώτης, Η Παράξενη Αγάπη του Αλόγου και της Λεύκας, Ζωγραφιές Φωτεινής Στεφανίδη, Polaris εκδόσεις, Αθήνα 2011 και β) Φωτεινή Στεφανίδη, Κάτι Παράξενο Απόψε Συμβαίνει, εκδοτικός οίκος Λιβάνη, Αθήνα 2006.
Και τα δυο δικαιούνται μια ιδιαίτερη αναφορά –και με την ευκαιρία των γιορτών– γιατί αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα βιβλίων που χάρη στο κείμενο, την εικονογράφηση, την αισθητική τους ποιότητα καθίστανται κλασικά. Αξίζει να ξανακρατήσουμε τα δυο αυτά βιβλία στα χέρια μας.
Χρήστος Μπουλώτης, Η Παράξενη Αγάπη του Αλόγου και της Λεύκας, Ζωγραφιές Φωτεινής Στεφανίδη, Polaris εκδόσεις, Αθήνα 2011
«Η Παράξενη Αγάπη του Αλόγου και της Λεύκας» είναι το πρώτο βιβλίο του σπουδαίου αρχαιολόγου Χρήστου Μπουλώτη που μετράει σαράντα σχεδόν χρόνια εκπληκτικών επιδόσεων στο παιδικό βιβλίο.
Το 2011 κυκλοφόρησε η αναθεωρημένη έκδοση (Polaris εκδόσεις) με ζωγραφιές της Φωτεινής Στεφανίδη. Το βιβλίο έχει ήδη λάβει εγκυρότατα διαπιστευτήρια με το Πρώτο Ευρωπαϊκό Βραβείο «Per Paolo Vergerio» που του απένειμε το Πανεπιστήμιο της Padova. Το δεύτερο βραβείο, εξίσου σημαντικό –και για πολλούς το πρώτο– είναι αυτό που του έχουν απονείμει οι αναγνώστες του. Ένα βιβλίο που, όπως όλα τα καλά παιδικά βιβλία, διαβάζεται με εξαιρετικό ενδιαφέρον και από τους μεγάλους.
Για την αταίριαστη αγάπη του Αλόγου και της Λεύκας, στις τελευταίες γραμμές του βιβλίου, το φεγγάρι βάζει όλη τη δύναμή του να ξυπνήσει τους ανθρώπους για να δουν την «πιο ταιριαστή αγάπη σ’ ολόκληρη τη Γη». Το Άλογο και η Λεύκα άρθρωσαν τον λόγο για το δικαίωμα στη διαφορά τότε που τέτοιου είδους θέματα θεωρούνταν ακόμη περιθωριακά, ενοχλητικά και ανεπίκαιρα.
Η συνεργασία του Χρήστου Μπουλώτη και της Φωτεινής Στεφανίδη έχει χαρίσει αριστουργήματα στα παιδιά, καθώς ο συγγραφέας και η ζωγράφος έχουν κοινή θεώρηση στον κόσμο, στα πράγματα, στις τέχνες, στα οράματα και στη συνεισφορά τους προς το παιδί μέσω του βιβλίου. Η αλήθεια αυτής της διατύπωσης εμφαίνεται και επισφραγίζεται με την εικονογράφηση της «Παράξενης Αγάπης του Αλόγου και της Λεύκας».
Η ανάγνωση του βιβλίου, μαζί με τα παιδιά, επιφυλάσσει ευχάριστες εκπλήξεις. Καθώς ρέει ο λόγος και τα παιδιά παρακολουθούν τις εικόνες, ανιχνεύουν, πέρα από τις ευδιάκριτες –στο πρώτο πλάνο– μορφές του Αλόγου και της Λεύκας, σχέδια με μολύβι, λέξεις, σύντομες προτάσεις, που, κατά τη δική τους ενθουσιώδη ομολογία, θα μπορούσαν να ήταν ζωγραφισμένα από τα ίδια: μικρά δέντρα, σκόρπια φύλλα, αστεράκια, το μισό φεγγάρι, σύννεφα, καραβάκια, μια κούνια, σπιτάκια και πουλιά, ο ήλιος, χαμομήλια, πετραδάκια και ανεμώνες… όλα αναγνωρίζονται ως σχεδιασμένα από παιδικό χεράκι.
Ένα παλίμψηστο που επιτρέπει πολλές διαφορετικές αναγνώσεις. Η εικονογράφος προσφέρει στα παιδιά μια διαφορετική για το καθένα ανάγνωση και μετουσιώνει τον λόγο του συγγραφέα ενισχύοντας υποδόρια το μήνυμα του βιβλίου για το αταίριαστο που μπορεί να εξελιχθεί στο πλέον ταιριαστό!
Φωτεινή Στεφανίδη, Κάτι Παράξενο Απόψε Συμβαίνει, εκδοτικός οίκος Λιβάνη, Αθήνα 2006
Καθιερώθηκαν πολλοί όροι με πρώτο συνθετικό το «μετά-», από την πολιτική έως την τέχνη και την καθημερινή ζωή. Χρόνια πριν την ευρεία χρήση της πρόθεσης ως πρώτο συνθετικό, εάν ένα βιβλίο θα επιθυμούσε να τον διεκδικήσει (μεταμοντέρνο), χωρίς αντίδικο, θα τον κέρδιζε το βιβλίο της Φωτεινής Στεφανίδη «Κάτι Παράξενο Απόψε Συμβαίνει».
Αλλά η Φωτεινή Στεφανίδη γράφει και εικονογραφεί αυτό το βιβλίο με δική της ορολογία που δεν έχει καμιά σχέση με το «μετά-», αλλά με το «πάντα». Η Φωτεινή Στεφανίδη πιάνει τον μίτο από τα ιντερμέδια του 15ου αιώνα και, χωρίς να τα χρησιμοποιεί ως πρότυπο, διατρέχει την ιστορία εκείνης της «παραμυθοχώρας» που θα εκλέγονταν ως η παγκόσμια αγαπημένη.
Ο Πάνος ακολουθώντας τις προσκλήσεις που, όπως κάθε πραγματική έκπληξη, τις συναντά σε απίθανα μέρη, θα ταξιδέψει στην «παραμυθοχώρα» των έντεκα πιο δημοφιλών παραμυθιών (Κοκκινοσκουφίτσα, Σταχτοπούτα, Χιονάτη, Παπουτσωμένος Γάτος, Κοντορεβιθούλης, τα Τρία Γουρουνάκια, Μολυβένιος Στρατιώτης, Κοριτσάκι με τα Σπίρτα, Αλίκη [αυτή της χώρας των θαυμάτων], Πινόκιο, Μικρός Πρίγκιπας ).
Έτσι διαβάζουμε την ιστορία του μικρού Πάνου από τη μια, και ενδιάμεσα με τρόπο εξαιρετικά ευρηματικό παρεμβάλλονται τα έντεκα παραμύθια (ιντερμέδια).
Πότε έμμετρα, πότε πεζά, πότε με ομοιοκαταληξία, άλλοτε με ελεύθερο στίχο· με λεξιλόγιο ευρηματικό που, χωρίς να είναι δυσνόητο ή περίπλοκο, εμπλουτίζει το γλωσσικό όργανο του παιδιού· το νου, επομένως, και την καρδιά του.
Εξαιρετικός σύμμαχος στην αισθητική απόλαυση, η εικονογράφηση. Η ζωγράφος μιλά με λόγο· και ο λόγος ζωγραφίζει. Τέτοιου είδους συμπόρευση σπανίζει, αλλά και όπου απαντάται, δεν χαρακτηρίζεται από αυτή τη σύμπνοια, την ισορροπία που δένει λόγο και εικόνα, αναδεικνύοντας τις αρετές και τις δυνατότητες του κάθε μέσου.
Ακόμη και οι ενήλικες το λαχταρούσαμε να επισκεφτούμε κάποτε αυτή την «παραμυθοχώρα» και να ζήσουμε μαζί με τους αγαπημένους και τις αγαπημένες των παραμυθιών μας, έτσι, όπως ανοίγουν οι δυο τελευταίες σελίδες, για να χωρέσουν όλους και όλες κι εμάς μαζί, σ’ αυτό το «Παράξενο» που συμβαίνει και που, αν το πιστέψεις, είναι αληθινό!
Γεωργία Κακούρου-Χρόνη
more...