Φωτεινή Στεφανίδη: «Απρίλης, με μια ευωδιά πρωτόφαντη» Tου ΓΙΩΡΓΟΥ...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Απρίλης, με μια ευωδιά πρωτόφαντη»
Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Και συ, δαφνούλα ελληνική, φυλλόχλωρη δαφνούλα,
εσύ, που τ’ άνθη σου έλουζες τη νύχτα στη δροσούλα,
για να σε βλέπει όμορφη και να σε καμαρώνει
πες μου, γιατί τ’ αηδόνι, δαφνούλα, δε λαλεί…»
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (για τον Διονύσιο Σολωμό, όταν έφυγε)
«Λίγες ώρες πριν αρχίσουμε την κουβέντα μας για τον Απρίλη τον ξανθό, τον ψεύτη, τον σκληρό, τον βροχάρη, τον λαμπριάτη, τον Αϊ-Γιώργη τον Απρίλη τον ίδιο καβαλάρη, ήρθε μια ευωδιά που έπρεπε να περάσουν τόσα χρόνια για να καταλάβω από πού έρχεται· δάφνη ανθισμένη. Ο Απρίλης με τα ρόδα τα μεθυστικά, φύλαξε ευωδιά μαρτιάτικη εφέτος, ευωδιά που λάμπει στα στενά της πόλης τα δαφνοφυτεμένα. Και φρόντισε και άνθισε τη δάφνη πριν τη νεραντζιά που μαγεύει όσο τίποτε με το ανάγλυφο μυρωδάτο της χαλί, πριν τη λεμονιά και την πορτοκαλιά της αυλής, πριν τη πασχαλιά, πριν τη γαζία, πριν το χαμομήλι που το λικνίζει ο άνεμος και ηρεμεί την καρδιά και το είναι σου, πριν απ’ όλα τα τρελά ευωδιαστά που ξελογιάζουν». Υποδεχόμαστε το μήνα που ανοίγει τη δόξα της φύσης, τον Απρίλη με τη Φωτεινή ξανά στο εργαστήρι, ξανά στον μυστικό κήπο, με τ’ άρωμα της δάφνης να έρχεται διακριτικά απ’ το παλιό παράθυρο.
-Απρίλης – άνοιγμα;
Ας ανοίξει ένας Απρίλης αλλιώτικος, ας μην κατρακυλήσουμε άλλο, η φύση ολοζώντανη φωνάζει πατρίδα, Ελλάδα, παραμύθι, μύθο ελληνικό, λαμπρή, μεγαλοβδόμαδο, φωνάζει άνοιξη στην υψηλότερή της μορφή που ήξερε ο αληθινός ποιητής. Ολοζώντανα όλα αυτά· απλά, καθαρά, γενναία, αψηφούν την αναρχία, τον αυταρχισμό των ανθρώπινων «νόμων» που πνίγουν φύση και άνθρωπο.
-Η επανάσταση για τη λευτεριά διακόσια κι ένα χρόνια πριν;
Σαν πέρσι, επάνω στη μεγάλη επέτειο, σαν να φάνηκε ελπίδα επανεκκίνησης. Τι παλικάρια φάνηκαν τότε το ’21, σαν να ξύπνησαν οι ήρωες των παραμυθιών μας. Θα γίνει κάτι, ο κόσμος δε θ’ αντέξει άλλο, η πίεση είναι μεγάλη. Ένα αγριοράδικο σπάει το τσιμέντο κι ανθίζει κατακίτρινο. Την ίδια δύναμη έχουμε κι εμείς, ένα με την πλάση είμαστε. Το βλέπουμε και απορούμε πώς τα καταφέρνει. Κι εμείς μπορούμε!
-Η 2η μέρα του Απρίλη;
Η ανάσα και η χαρά μας. Το παιδικό βιβλίο στα γιορτινά του και όλοι που το λατρέψαμε να το γιορτάζουμε με κάθε τρόπο. Γενέθλια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Παραμυθά τον λένε, αλλά δεν είναι. Μικρές αληθινές ιστορίες με λεπτεπίλεπτη φαντασία έγραφε και μπόλικη δόση μελαγχολίας. Ιστορίες για μεγάλους που τις αγκάλιασαν και τα παιδιά. Και ποιο είναι το καλό παιδικό βιβλίο; Αυτό που απολαμβάνει και ο μεγάλος κι ανασαίνει από την παιδική του ηλικία καθαρό αέρα. Κι αγάπησε και την Ελλάδα μας, ο Άντερσεν, τη ζωγράφισε κιόλας.
-Και η δάφνη, αργοπορημένη φέτος;
Πολλά τα κρύα, άργησε. Μα κάτι θέλει να μας πει και μοσχοβολάει μοναχή της. Δάφνινο το στεφάνι στα λάβαρα της επανάστασης. Με δαφνόμηλα έβαφε τα μαλλιά για τον αργαλειό που άφησε για πάντα στην Τρίγλια η γιαγιά το ’22. Τρία φύλλα δάφνης μέσα στο φλιτζάνι γλυκοπικρίζουν στο στόμα –τι ωραίο «τσάι»–, σαν τα λόγια που ανταλλάσσουμε σε τούτη την κουβέντα, Γιώργο. Δάφνη για μετάνοια, για λύτρωση, για αιωνιότητα, για αθανασία, για τελειότητα. Δάφνη για την ειρήνη, δάφνη για τον νικητή στον αγώνα – όχι στον πόλεμο. Μήπως όλα αυτά μαζί τα έχουμε ανάγκη και μας τα λέει ένα μικρό, σκληρό αρωματικό φυλλαράκι; Για το λουλούδι, τι να πω· σεμνό, ασημένιο ποίημα, της άνοιξης τραγούδι, συντροφιά με το λάλημα του κοτσυφιού που δυναμώνει στην πόλη και το αηδονιού πιο έξω. Α, και του ερχομού –επιτέλους– του χελιδονιού.
-Θεία Πάθη και Ανάσταση;
Κι Αϊ-Γιώργης καβαλάρης την άλλη μέρα της Λαμπρής. Αισθαντικό, θεσπέσιο το Μεγαλοβδόμαδο με τις συννεφιές και το ψιλόβροχό του έξω απ’ τα ξωκλήσια με τα ποιήματα-ψαλμούς και των αγγέλων τις μορφές ανάμεσα στις φυλλωσιές. Οι ευωδιές απ’ το χαλί του Απρίλη ανείπωτες, απ’ τις αγριοβιολέτες της θάλασσας ώς τ’ αγριοτριαντάφυλλα των βουνών μας. Σφραγίδα τ’ άνθος του Άδωνη στα πόδια του Χριστού κοκκινίζει χείλια και μάγουλα, χτυπούν πιο γρήγορα οι καρδιές. Έρχεται κι ο Αϊ-Γιώργης στ’ άλογο, και μας συνεπαίρνει στην ελπίδα της ανάστασης πέρα ώς πέρα. Τα σύμβολά μας αθάνατα. Τι περιμένουμε;
more...
Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Και συ, δαφνούλα ελληνική, φυλλόχλωρη δαφνούλα,
εσύ, που τ’ άνθη σου έλουζες τη νύχτα στη δροσούλα,
για να σε βλέπει όμορφη και να σε καμαρώνει
πες μου, γιατί τ’ αηδόνι, δαφνούλα, δε λαλεί…»
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (για τον Διονύσιο Σολωμό, όταν έφυγε)
«Λίγες ώρες πριν αρχίσουμε την κουβέντα μας για τον Απρίλη τον ξανθό, τον ψεύτη, τον σκληρό, τον βροχάρη, τον λαμπριάτη, τον Αϊ-Γιώργη τον Απρίλη τον ίδιο καβαλάρη, ήρθε μια ευωδιά που έπρεπε να περάσουν τόσα χρόνια για να καταλάβω από πού έρχεται· δάφνη ανθισμένη. Ο Απρίλης με τα ρόδα τα μεθυστικά, φύλαξε ευωδιά μαρτιάτικη εφέτος, ευωδιά που λάμπει στα στενά της πόλης τα δαφνοφυτεμένα. Και φρόντισε και άνθισε τη δάφνη πριν τη νεραντζιά που μαγεύει όσο τίποτε με το ανάγλυφο μυρωδάτο της χαλί, πριν τη λεμονιά και την πορτοκαλιά της αυλής, πριν τη πασχαλιά, πριν τη γαζία, πριν το χαμομήλι που το λικνίζει ο άνεμος και ηρεμεί την καρδιά και το είναι σου, πριν απ’ όλα τα τρελά ευωδιαστά που ξελογιάζουν». Υποδεχόμαστε το μήνα που ανοίγει τη δόξα της φύσης, τον Απρίλη με τη Φωτεινή ξανά στο εργαστήρι, ξανά στον μυστικό κήπο, με τ’ άρωμα της δάφνης να έρχεται διακριτικά απ’ το παλιό παράθυρο.
-Απρίλης – άνοιγμα;
Ας ανοίξει ένας Απρίλης αλλιώτικος, ας μην κατρακυλήσουμε άλλο, η φύση ολοζώντανη φωνάζει πατρίδα, Ελλάδα, παραμύθι, μύθο ελληνικό, λαμπρή, μεγαλοβδόμαδο, φωνάζει άνοιξη στην υψηλότερή της μορφή που ήξερε ο αληθινός ποιητής. Ολοζώντανα όλα αυτά· απλά, καθαρά, γενναία, αψηφούν την αναρχία, τον αυταρχισμό των ανθρώπινων «νόμων» που πνίγουν φύση και άνθρωπο.
-Η επανάσταση για τη λευτεριά διακόσια κι ένα χρόνια πριν;
Σαν πέρσι, επάνω στη μεγάλη επέτειο, σαν να φάνηκε ελπίδα επανεκκίνησης. Τι παλικάρια φάνηκαν τότε το ’21, σαν να ξύπνησαν οι ήρωες των παραμυθιών μας. Θα γίνει κάτι, ο κόσμος δε θ’ αντέξει άλλο, η πίεση είναι μεγάλη. Ένα αγριοράδικο σπάει το τσιμέντο κι ανθίζει κατακίτρινο. Την ίδια δύναμη έχουμε κι εμείς, ένα με την πλάση είμαστε. Το βλέπουμε και απορούμε πώς τα καταφέρνει. Κι εμείς μπορούμε!
-Η 2η μέρα του Απρίλη;
Η ανάσα και η χαρά μας. Το παιδικό βιβλίο στα γιορτινά του και όλοι που το λατρέψαμε να το γιορτάζουμε με κάθε τρόπο. Γενέθλια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Παραμυθά τον λένε, αλλά δεν είναι. Μικρές αληθινές ιστορίες με λεπτεπίλεπτη φαντασία έγραφε και μπόλικη δόση μελαγχολίας. Ιστορίες για μεγάλους που τις αγκάλιασαν και τα παιδιά. Και ποιο είναι το καλό παιδικό βιβλίο; Αυτό που απολαμβάνει και ο μεγάλος κι ανασαίνει από την παιδική του ηλικία καθαρό αέρα. Κι αγάπησε και την Ελλάδα μας, ο Άντερσεν, τη ζωγράφισε κιόλας.
-Και η δάφνη, αργοπορημένη φέτος;
Πολλά τα κρύα, άργησε. Μα κάτι θέλει να μας πει και μοσχοβολάει μοναχή της. Δάφνινο το στεφάνι στα λάβαρα της επανάστασης. Με δαφνόμηλα έβαφε τα μαλλιά για τον αργαλειό που άφησε για πάντα στην Τρίγλια η γιαγιά το ’22. Τρία φύλλα δάφνης μέσα στο φλιτζάνι γλυκοπικρίζουν στο στόμα –τι ωραίο «τσάι»–, σαν τα λόγια που ανταλλάσσουμε σε τούτη την κουβέντα, Γιώργο. Δάφνη για μετάνοια, για λύτρωση, για αιωνιότητα, για αθανασία, για τελειότητα. Δάφνη για την ειρήνη, δάφνη για τον νικητή στον αγώνα – όχι στον πόλεμο. Μήπως όλα αυτά μαζί τα έχουμε ανάγκη και μας τα λέει ένα μικρό, σκληρό αρωματικό φυλλαράκι; Για το λουλούδι, τι να πω· σεμνό, ασημένιο ποίημα, της άνοιξης τραγούδι, συντροφιά με το λάλημα του κοτσυφιού που δυναμώνει στην πόλη και το αηδονιού πιο έξω. Α, και του ερχομού –επιτέλους– του χελιδονιού.
-Θεία Πάθη και Ανάσταση;
Κι Αϊ-Γιώργης καβαλάρης την άλλη μέρα της Λαμπρής. Αισθαντικό, θεσπέσιο το Μεγαλοβδόμαδο με τις συννεφιές και το ψιλόβροχό του έξω απ’ τα ξωκλήσια με τα ποιήματα-ψαλμούς και των αγγέλων τις μορφές ανάμεσα στις φυλλωσιές. Οι ευωδιές απ’ το χαλί του Απρίλη ανείπωτες, απ’ τις αγριοβιολέτες της θάλασσας ώς τ’ αγριοτριαντάφυλλα των βουνών μας. Σφραγίδα τ’ άνθος του Άδωνη στα πόδια του Χριστού κοκκινίζει χείλια και μάγουλα, χτυπούν πιο γρήγορα οι καρδιές. Έρχεται κι ο Αϊ-Γιώργης στ’ άλογο, και μας συνεπαίρνει στην ελπίδα της ανάστασης πέρα ώς πέρα. Τα σύμβολά μας αθάνατα. Τι περιμένουμε;
more...