Φωτεινή Στεφανίδη: «Βήμα το βήμα ήρθε ξανά Δεκέμβρης» ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Βήμα το βήμα ήρθε ξανά Δεκέμβρης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
«Μιὰ μέρα ἀμφίβολης χαρᾶς
Ἴσως μόνο μίαν ὥρα
Λίγες στιγμὲς
Τὸ βράδυ ἀρχίζει πάλι ἡ ἀναμονὴ
Πάλι μίαν ἑβδομάδα, τέσσερις, πενηνταδυό…»
Μανόλης Αναγνωστάκης, «Χειμώνας 1942»
«Πυράγκαθα μοναχικά. Αγγελικούλες με τα γυαλισμένα τους κόκκινα και χρυσά έρημες. Ανθισμένες μουσμουλιές. Μπουκαμβίλιες κόκκινες, μαβιές, άσπρες. Γαλανοί ουρανοί που λίγοι σηκώνουν το βλέμμα να δουν. Γκρίζα πεζοδρόμια με χρυσά τα πεσμένα φύλλα. Κοτσύφια που τ’ απογέματα μαζεύονται και βγάζουν τρυφερές φωνούλες. Κοκκινολαίμης μοναχικός στη γωνιά απ’ το παγκάκι της αυλής. Λίγα τελευταία ρόδα – ήταν γλυκό το φθινόπωρο. Γιασεμιά χωρίς τέλος. Ιβίσκοι στα μπαλκόνια, γαζίες γεμάτες ανθό. Κάποιες σκέψεις για στολισμό της αγριελιάς και φέτος. Απουσίες ξανά, τα παλιά μας στολίδια θρύψαλα, το ασημένιο ρολόι του πατέρα δείχνει εντεκάμισι, σίγουρα βράδυ. Φόβος και θάρρος μαζί. Φιλίες που κι αν δεν σμίγουν διά ζώσης, δένονται οι ψυχές πιο πολύ. Τα παπούτσια με το λουράκι που μου έφερνε ο πατέρας, ειδικά τα Χριστούγεννα, σαν να τα φορώ πια μέσα απ’ τα παπούτσια μου, μέσα στο κρεβάτι μου, σαν να μην τα έβγαλα ποτέ. Δώρο παντοτινό και δεν ζητάω άλλο». Κλείνουμε άλλη μια χρονιά μιλώντας με τη Φωτεινή για τον Δεκέμβρη τον γιορτάρη μήνα μ’ ένα σφίξιμο και μαζί ελπίδα στην καρδιά.
-Πόσο γιορτάρης φέτος;
Όσο κάθε χρόνο, και πιο πολύ και πιο αληθινά. Γίνεται Δεκέμβρης χωρίς Αγιά-Βαρβάρα, Άγιο-Σάββα, Άη-Νικόλα; Χωρίς Άγιο-Σπυρίδωνα, χωρίς Άη-Διονύση, Άγιο-Στέφανο κι Ευγένιο, χωρίς Χριστούγεννα, Δωδεκαήμερο και καλικαντζάρια; Χωρίς δώρα και χαρά, δεντράκι, κλαράκι αγριελιάς με πορτοκάλι δεμένο στην άκρη και από κόκκινη κλωστή καρύδια κρεμασμένα; Ή το καραβάκι με λαμπιόνια; Με την εικόνα της Παναγιάς ή της Γέννησης; Όλα θα βρουν τη θέση τους. Είναι η απάντηση στα χίλια μύρια που μας κλυδωνίζουν. Και δεν χρειάζονται και τα ψεύτικα στολίδια. Ο εχίνοπας είναι σχεδόν ανθισμένος σε λίγο θα μοσχοβολήσει ο κόσμος. Τα πυράγκαθα και τα κούμαρα κοκκίνησαν. Το κόκκινο κρασί στο ποτήρι. Το φρέσκο τσίπουρο σκορπά την ευωδιά του γλυκάνισου. Το καρύδι, το μύγδαλο, οι σταφίδες, τα σύκα τα ξερά. Η ζωή είναι εδώ, τα Χριστούγεννα είναι εδώ, στην πατρίδα με όλα της τα καλά.
-Κλείσιμο της χρονιάς;
Και τι χρονιάς – για όλον τον κόσμο. Ας τον δούμε τον Δεκέμβρη και σαν προάγγελο της νέας χρονιάς, της νέας εποχής. Ας τον δούμε σαν μια τελεία της αδιάφορης στάσης μας. Και ίσως δεν χρειάζονται οι επαναστάσεις. Η στάση της ζωής, η συμφιλίωση με τη φύση, η επιστροφή στην πατρίδα μας, στα παιδικά μας χρόνια, εκεί που τα θέλω μας και τα μπορώ μας ήταν πολύ πιο ξεκάθαρα. Αυτά μας οδηγούν πιο καθαρά στην αλήθεια.
-Τι στολίζεις κάτω απ’ το κλωνάρι της αγριελιάς; Το ξέρω, αυτό το στολίζεις κάθε χρόνο.
Έθιμο της απέναντι στεριάς, της χαμένης πατρίδας της γιαγιάς και του παππού, αρχαίο έθιμο. Φέτος, μέσα στη φουρτούνα που ζούμε έρχονται αστεράκια χαράς, σπιτικά στολίσματα:
Ένα βιβλίο με βαμβακερό χαρτί στο εξώφυλλο που εικονίζει ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά που χωράει όλον τον κόσμο και εκατό σελίδες καλογραμμένες κατ’ ευθείαν απ’ την καρδιά. Τίτλος, «Το Διεθνές», συγγραφέας Αντώνης Κιούσης. Εκτός εμπορίου, για τους φίλους τυπωμένο.
Δυο μαγειρικές, άλλο πράγμα· «Οι συνταγές της Λόπης» η μία με χάρη ωραία και λεπταίσθητες συνταγές από την Πέργαμο και τη Νέα Σμύρνη, προλογισμένη απ’ την Περγαμηνή Μιράντα Σοφιανού. Η άλλη, η Ευωχία Λήμνου, καλογραμμένη και καλομαγειρεμένη από τη Σόφη Χαψή με τις λαμπερές φωτογραφίες του Παντελή Πραβλή και με όλη την ευωδιά και τ’ αρώματα της Λήμνου της αληθινής, αυτής που δεν άφησαν κάποιοι ποτέ να την χαρούν οι δυο Γιάννηδες –ο Ρίτσος και ο πατέρας–, με όμορφο κι αισθαντικό χαιρετισμό από τον αγαπημένο Ελευθέριο Γείτονα.
Κι ένα βιβλιαράκι, «Παπούτσια με λουράκι» το λένε, ουσιαστικά το πρώτο με τόση λαχτάρα γραμμένο, και Γιώργο, να το πούμε, εσύ το προκάλεσες ζητώντας μου πριν χρόνια να γράψω κάτι τι για την πρώτη μέρα του σχολειού ή για την πρώτη μέρα του χρόνου – δεν θυμάμαι ποιό έγινε πρώτο. Κι ήρθε τώρα ο καιρός να περπατήσουν αυτές οι μικρές-μεγάλες ιστορίες.
Να βάλω κι ένα αντικείμενο, ένα στολίδι του τραπεζιού που δεν ξαναστρώθηκε για φίλους και συγγενείς. Ένα πραγματάκι από πορσελάνη που κλείνει όλη την εποχή που πέρασε χωρίς επιστροφή, μα που ωστόσο κάποιοι θα παίζουμε το αιώνιο κρυφτό μαζί της. Αυτό το κρυφτούλι με τον σκύλο και την κότα, που έτρεφε τη φαντασία της παιδικής ηλικίας, της πατρίδας.
-Να ευχηθούμε;
Να ευχηθούμε γραπτά, ν’ αντέξουμε να γράψουμε και φέτος στο χέρι τις ευχές σε κάρτα στολισμένη, του χεριού κι αυτή. Και μη σκεφτούμε ότι οι ευχές δεν έπιασαν πέρυσι. Και μόνο που είμαστε εδώ και τα λέμε και έχουμε φίλους κοντά και πράγματα όμορφα να κάνουμε, οι ευχές έχουν ήδη πιάσει. Πάω να ετοιμάσω την κάρτα μας.
more...
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
«Μιὰ μέρα ἀμφίβολης χαρᾶς
Ἴσως μόνο μίαν ὥρα
Λίγες στιγμὲς
Τὸ βράδυ ἀρχίζει πάλι ἡ ἀναμονὴ
Πάλι μίαν ἑβδομάδα, τέσσερις, πενηνταδυό…»
Μανόλης Αναγνωστάκης, «Χειμώνας 1942»
«Πυράγκαθα μοναχικά. Αγγελικούλες με τα γυαλισμένα τους κόκκινα και χρυσά έρημες. Ανθισμένες μουσμουλιές. Μπουκαμβίλιες κόκκινες, μαβιές, άσπρες. Γαλανοί ουρανοί που λίγοι σηκώνουν το βλέμμα να δουν. Γκρίζα πεζοδρόμια με χρυσά τα πεσμένα φύλλα. Κοτσύφια που τ’ απογέματα μαζεύονται και βγάζουν τρυφερές φωνούλες. Κοκκινολαίμης μοναχικός στη γωνιά απ’ το παγκάκι της αυλής. Λίγα τελευταία ρόδα – ήταν γλυκό το φθινόπωρο. Γιασεμιά χωρίς τέλος. Ιβίσκοι στα μπαλκόνια, γαζίες γεμάτες ανθό. Κάποιες σκέψεις για στολισμό της αγριελιάς και φέτος. Απουσίες ξανά, τα παλιά μας στολίδια θρύψαλα, το ασημένιο ρολόι του πατέρα δείχνει εντεκάμισι, σίγουρα βράδυ. Φόβος και θάρρος μαζί. Φιλίες που κι αν δεν σμίγουν διά ζώσης, δένονται οι ψυχές πιο πολύ. Τα παπούτσια με το λουράκι που μου έφερνε ο πατέρας, ειδικά τα Χριστούγεννα, σαν να τα φορώ πια μέσα απ’ τα παπούτσια μου, μέσα στο κρεβάτι μου, σαν να μην τα έβγαλα ποτέ. Δώρο παντοτινό και δεν ζητάω άλλο». Κλείνουμε άλλη μια χρονιά μιλώντας με τη Φωτεινή για τον Δεκέμβρη τον γιορτάρη μήνα μ’ ένα σφίξιμο και μαζί ελπίδα στην καρδιά.
-Πόσο γιορτάρης φέτος;
Όσο κάθε χρόνο, και πιο πολύ και πιο αληθινά. Γίνεται Δεκέμβρης χωρίς Αγιά-Βαρβάρα, Άγιο-Σάββα, Άη-Νικόλα; Χωρίς Άγιο-Σπυρίδωνα, χωρίς Άη-Διονύση, Άγιο-Στέφανο κι Ευγένιο, χωρίς Χριστούγεννα, Δωδεκαήμερο και καλικαντζάρια; Χωρίς δώρα και χαρά, δεντράκι, κλαράκι αγριελιάς με πορτοκάλι δεμένο στην άκρη και από κόκκινη κλωστή καρύδια κρεμασμένα; Ή το καραβάκι με λαμπιόνια; Με την εικόνα της Παναγιάς ή της Γέννησης; Όλα θα βρουν τη θέση τους. Είναι η απάντηση στα χίλια μύρια που μας κλυδωνίζουν. Και δεν χρειάζονται και τα ψεύτικα στολίδια. Ο εχίνοπας είναι σχεδόν ανθισμένος σε λίγο θα μοσχοβολήσει ο κόσμος. Τα πυράγκαθα και τα κούμαρα κοκκίνησαν. Το κόκκινο κρασί στο ποτήρι. Το φρέσκο τσίπουρο σκορπά την ευωδιά του γλυκάνισου. Το καρύδι, το μύγδαλο, οι σταφίδες, τα σύκα τα ξερά. Η ζωή είναι εδώ, τα Χριστούγεννα είναι εδώ, στην πατρίδα με όλα της τα καλά.
-Κλείσιμο της χρονιάς;
Και τι χρονιάς – για όλον τον κόσμο. Ας τον δούμε τον Δεκέμβρη και σαν προάγγελο της νέας χρονιάς, της νέας εποχής. Ας τον δούμε σαν μια τελεία της αδιάφορης στάσης μας. Και ίσως δεν χρειάζονται οι επαναστάσεις. Η στάση της ζωής, η συμφιλίωση με τη φύση, η επιστροφή στην πατρίδα μας, στα παιδικά μας χρόνια, εκεί που τα θέλω μας και τα μπορώ μας ήταν πολύ πιο ξεκάθαρα. Αυτά μας οδηγούν πιο καθαρά στην αλήθεια.
-Τι στολίζεις κάτω απ’ το κλωνάρι της αγριελιάς; Το ξέρω, αυτό το στολίζεις κάθε χρόνο.
Έθιμο της απέναντι στεριάς, της χαμένης πατρίδας της γιαγιάς και του παππού, αρχαίο έθιμο. Φέτος, μέσα στη φουρτούνα που ζούμε έρχονται αστεράκια χαράς, σπιτικά στολίσματα:
Ένα βιβλίο με βαμβακερό χαρτί στο εξώφυλλο που εικονίζει ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά που χωράει όλον τον κόσμο και εκατό σελίδες καλογραμμένες κατ’ ευθείαν απ’ την καρδιά. Τίτλος, «Το Διεθνές», συγγραφέας Αντώνης Κιούσης. Εκτός εμπορίου, για τους φίλους τυπωμένο.
Δυο μαγειρικές, άλλο πράγμα· «Οι συνταγές της Λόπης» η μία με χάρη ωραία και λεπταίσθητες συνταγές από την Πέργαμο και τη Νέα Σμύρνη, προλογισμένη απ’ την Περγαμηνή Μιράντα Σοφιανού. Η άλλη, η Ευωχία Λήμνου, καλογραμμένη και καλομαγειρεμένη από τη Σόφη Χαψή με τις λαμπερές φωτογραφίες του Παντελή Πραβλή και με όλη την ευωδιά και τ’ αρώματα της Λήμνου της αληθινής, αυτής που δεν άφησαν κάποιοι ποτέ να την χαρούν οι δυο Γιάννηδες –ο Ρίτσος και ο πατέρας–, με όμορφο κι αισθαντικό χαιρετισμό από τον αγαπημένο Ελευθέριο Γείτονα.
Κι ένα βιβλιαράκι, «Παπούτσια με λουράκι» το λένε, ουσιαστικά το πρώτο με τόση λαχτάρα γραμμένο, και Γιώργο, να το πούμε, εσύ το προκάλεσες ζητώντας μου πριν χρόνια να γράψω κάτι τι για την πρώτη μέρα του σχολειού ή για την πρώτη μέρα του χρόνου – δεν θυμάμαι ποιό έγινε πρώτο. Κι ήρθε τώρα ο καιρός να περπατήσουν αυτές οι μικρές-μεγάλες ιστορίες.
Να βάλω κι ένα αντικείμενο, ένα στολίδι του τραπεζιού που δεν ξαναστρώθηκε για φίλους και συγγενείς. Ένα πραγματάκι από πορσελάνη που κλείνει όλη την εποχή που πέρασε χωρίς επιστροφή, μα που ωστόσο κάποιοι θα παίζουμε το αιώνιο κρυφτό μαζί της. Αυτό το κρυφτούλι με τον σκύλο και την κότα, που έτρεφε τη φαντασία της παιδικής ηλικίας, της πατρίδας.
-Να ευχηθούμε;
Να ευχηθούμε γραπτά, ν’ αντέξουμε να γράψουμε και φέτος στο χέρι τις ευχές σε κάρτα στολισμένη, του χεριού κι αυτή. Και μη σκεφτούμε ότι οι ευχές δεν έπιασαν πέρυσι. Και μόνο που είμαστε εδώ και τα λέμε και έχουμε φίλους κοντά και πράγματα όμορφα να κάνουμε, οι ευχές έχουν ήδη πιάσει. Πάω να ετοιμάσω την κάρτα μας.
more...