Φωτεινή Στεφανίδη: «Δεκέμβρης των μυστικών κήπων και της σιωπηρής...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Δεκέμβρης των μυστικών κήπων και της σιωπηρής προσδοκίας».
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«...αν δε μιλώ για τα μαλλιά σου, για τα χείλη, για τα μάτια·
όμως το πρόσωπό σου που κρατώ μες στη ψυχή μου,
ο ήχος της φωνής σου που κρατάω μες στο μυαλό μου...»
Κωνσταντίνος Καβάφης, «Δεκέμβριος 1903»
«Ακόμη βαστά ο καιρός να κάτσουμε έξω, ακόμη λίγο φθινόπωρο. Μαζεύουμε ρόδια, κυδώνια, καρύδια, ώριμες ελιές, μαζεύουμε και ζεστά λόγια γιατί έρχεται κρύο. Νάρκισσος της παγωνιάς, καλογιάννος στο παραθυράκι στα ψίχουλα, στα σποράκια, αγγελικούλα με τους καρπούς χρυσούς και κόκκινους, χρυσές και οι μπαλίτσες της αγριοπασχαλιάς -τι τις θέλουμε τις άλλες- φωτιά τα πυράγκαθα, και ένας μικρούλης Χριστός· χωρίς αστέρι, χωρίς μάγους, με αγγέλους όμως και φωτοστέφανο». Με τη Φωτεινή κοιτάζουμε και στεκόμαστε σε μέρες Δεκεμβρίου εδώ στον κήπο τον σιωπηρό μα τόσο στολισμένο με λεπτούς ήχους και χρώματα.
-Τον υποδεχόμαστε με τα εικαστικά σου θαύματα στον Πολιτιστικό Χώρο Macart;
Οι «Κήποι Μυστικοί», αφορά ένα μεγάλο μέρος της πορείας μου με κύριο σώμα πίνακες που δημιουργήθηκαν τα δύο τελευταία χρόνια. Περιλαμβάνει τα αγριολούλουδα, τα πουλιά, τα κοχύλια, που μ’ έκανε από τότε να σιωπώ και να προσπαθώ να τον μάθω με το μολύβι, την ξυλομπογιά, τη νερομπογιά, ό,τι είχα. Περνώντας τα χρόνια, αυτή η λατρεία για το κάθε μικρό μα και πόσο μεγάλο της φύσης που αντίκρυζα ζωντανό κάθε μέρα, σηματοδότησε στιγμές, μέρες, μήνες, χρόνια και συνεχίζει. Την τελευταία δεκαετία, παράλληλα με όποια εικαστική εργασία, σε διαδικασία αυτοσυγκέντρωσης, άρχισα ξανά να καταγράφω. Οι πρόσφατοι πίνακες που ακολούθησαν σαν φυσική συνέχεια αυτών των νέων καταγραφών, πήραν τα ονόματα των μηνών του χρόνου μιας και τους υλοποιούσα με το υλικό που έδινε ο κάθε μήνας.
-Ημερολόγια για όσα αφήνουμε και όσα ονειρευόμαστε…
Έχουν χαρακτήρα σχεδόν ημερολογιακό συνθέτοντας σε φανταστικούς μισοκρυμμένους κήπους αληθινά στοιχεία μαζί με τη μυστικότητα της πολύβουης σιωπής του θαύματος που κι αν συντελείται μπρος στα μάτια όλων, συνήθως περνά απαρατήρητο.
-Ο Δεκέμβρης μήνας γιορτάρης;
Κάθε χρονιά και πιο πολύ, πιο αληθινά, μα και πιο σιωπηλά. Τι ωραία η συντροφιά τους· η Αγιά Βαρβάρα, ο Άγιος Σάββας, πλάι τους ο Αι-Νικόλας. Νάτοι ο Αι-Σπυρίδωνας, ο Αι-Διονύσης, ο Άγιος Στέφανος κι ο Ευγένιος. Ανάμεσα λάμπουν τα Χριστούγεννα, περικοκλάδες το Δωδεκαήμερο και τα καλικαντζάρια. Λαχτάρα για δώρα και χαρά, δεντράκι, κλαράκι αγριελιάς με πορτοκάλι δεμένο στην άκρη και από κόκκινη κλωστή κρεμασμένα τα καρύδια. Στη σοφίτα το καραβάκι με τα λαμπιόνια, σαν αληθινό, πλέει στη θάλασσα που χάσαμε. Και δεν χρειάζονται τα ψεύτικα στολίδια. Ο εχίνοπας είναι σχεδόν ανθισμένος, σε λίγο θα μοσχοβολήσει ο κόσμος. Τα πυράγκαθα και τα κούμαρα κοκκίνησαν. Το κόκκινο κρασί στο ποτήρι. Το φρέσκο τσίπουρο σκορπά την ευωδιά του γλυκάνισου. Το καρύδι, το μύγδαλο, οι σταφίδες, τα σύκα τα ξερά. Η ζωή είναι εδώ, τα Χριστούγεννα είναι εδώ, στην πατρίδα.
-Πού μας βρίσκει ο Δεκέμβρης φέτος;
Σε κήπο χειμωνιάτικο με ήλιο ή με συννεφιά, γεμάτο μικρά ζωντανά στολίδια. Βουκαμβίλια λευκή, μαβιά ή κόκκινη, νεράντζια ώριμα παντού μέσα στο πράσινο, γιασεμί μπλε και άσπρο, λάμπει ο τόπος. Κι ανάμεσα για τη στιγμή την τυχερή, την όμορφη, να ο καλογιάννος, ο κότσυφας, ο σπουργίτης φουσκωμένος απ’ το κρύο, όλα να θυμίζουν, όλα να γιορτάζουν.
-Και τι θα βάλεις κάτω απ’ το μικρασιάτικο κλωνάρι της αγριελιάς;
Το εικόνισμα της γιαγιάς πρώτο πρώτο. Και πλάι κάρτες, γράμματα, μικρές χειροτεχνίες από φίλους της καρδιάς, από τη μάνα, τον πατέρα. Ίχνη αγαπημένων. Τίποτε άλλο. Να, και δυο τρία πραγματάκια που κράτησαν στα χέρια τους πριν τα χαρίσουν. Τα μεταλλικά παιχνίδια, τα ξύλινα, τα χάρτινα, τέτοια πράγματα, με ίχνη δουλειάς από αγάπη και νοιάξιμο.
-Να ευχηθούμε;
Να ευχηθούμε γραπτά κι εφέτος, να γράψουμε με όρεξη στο χέρι τις ευχές σε κάρτα στολισμένη, του χεριού κι αυτή. Είναι από τους λίγους τρόπους που μας απόμειναν να επικοινωνήσουμε, να ζεσταθούν οι καρδιές, να μην ξεχαστεί ο καλός ο λόγος όσα χρόνια κι αν περάσουν.
Σημ: Η εικόνα από τις σημειώσεις της Φωτεινής για τους Κήπους τους μυστικούς, αβγοτέμπερα, 2018
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«...αν δε μιλώ για τα μαλλιά σου, για τα χείλη, για τα μάτια·
όμως το πρόσωπό σου που κρατώ μες στη ψυχή μου,
ο ήχος της φωνής σου που κρατάω μες στο μυαλό μου...»
Κωνσταντίνος Καβάφης, «Δεκέμβριος 1903»
«Ακόμη βαστά ο καιρός να κάτσουμε έξω, ακόμη λίγο φθινόπωρο. Μαζεύουμε ρόδια, κυδώνια, καρύδια, ώριμες ελιές, μαζεύουμε και ζεστά λόγια γιατί έρχεται κρύο. Νάρκισσος της παγωνιάς, καλογιάννος στο παραθυράκι στα ψίχουλα, στα σποράκια, αγγελικούλα με τους καρπούς χρυσούς και κόκκινους, χρυσές και οι μπαλίτσες της αγριοπασχαλιάς -τι τις θέλουμε τις άλλες- φωτιά τα πυράγκαθα, και ένας μικρούλης Χριστός· χωρίς αστέρι, χωρίς μάγους, με αγγέλους όμως και φωτοστέφανο». Με τη Φωτεινή κοιτάζουμε και στεκόμαστε σε μέρες Δεκεμβρίου εδώ στον κήπο τον σιωπηρό μα τόσο στολισμένο με λεπτούς ήχους και χρώματα.
-Τον υποδεχόμαστε με τα εικαστικά σου θαύματα στον Πολιτιστικό Χώρο Macart;
Οι «Κήποι Μυστικοί», αφορά ένα μεγάλο μέρος της πορείας μου με κύριο σώμα πίνακες που δημιουργήθηκαν τα δύο τελευταία χρόνια. Περιλαμβάνει τα αγριολούλουδα, τα πουλιά, τα κοχύλια, που μ’ έκανε από τότε να σιωπώ και να προσπαθώ να τον μάθω με το μολύβι, την ξυλομπογιά, τη νερομπογιά, ό,τι είχα. Περνώντας τα χρόνια, αυτή η λατρεία για το κάθε μικρό μα και πόσο μεγάλο της φύσης που αντίκρυζα ζωντανό κάθε μέρα, σηματοδότησε στιγμές, μέρες, μήνες, χρόνια και συνεχίζει. Την τελευταία δεκαετία, παράλληλα με όποια εικαστική εργασία, σε διαδικασία αυτοσυγκέντρωσης, άρχισα ξανά να καταγράφω. Οι πρόσφατοι πίνακες που ακολούθησαν σαν φυσική συνέχεια αυτών των νέων καταγραφών, πήραν τα ονόματα των μηνών του χρόνου μιας και τους υλοποιούσα με το υλικό που έδινε ο κάθε μήνας.
-Ημερολόγια για όσα αφήνουμε και όσα ονειρευόμαστε…
Έχουν χαρακτήρα σχεδόν ημερολογιακό συνθέτοντας σε φανταστικούς μισοκρυμμένους κήπους αληθινά στοιχεία μαζί με τη μυστικότητα της πολύβουης σιωπής του θαύματος που κι αν συντελείται μπρος στα μάτια όλων, συνήθως περνά απαρατήρητο.
-Ο Δεκέμβρης μήνας γιορτάρης;
Κάθε χρονιά και πιο πολύ, πιο αληθινά, μα και πιο σιωπηλά. Τι ωραία η συντροφιά τους· η Αγιά Βαρβάρα, ο Άγιος Σάββας, πλάι τους ο Αι-Νικόλας. Νάτοι ο Αι-Σπυρίδωνας, ο Αι-Διονύσης, ο Άγιος Στέφανος κι ο Ευγένιος. Ανάμεσα λάμπουν τα Χριστούγεννα, περικοκλάδες το Δωδεκαήμερο και τα καλικαντζάρια. Λαχτάρα για δώρα και χαρά, δεντράκι, κλαράκι αγριελιάς με πορτοκάλι δεμένο στην άκρη και από κόκκινη κλωστή κρεμασμένα τα καρύδια. Στη σοφίτα το καραβάκι με τα λαμπιόνια, σαν αληθινό, πλέει στη θάλασσα που χάσαμε. Και δεν χρειάζονται τα ψεύτικα στολίδια. Ο εχίνοπας είναι σχεδόν ανθισμένος, σε λίγο θα μοσχοβολήσει ο κόσμος. Τα πυράγκαθα και τα κούμαρα κοκκίνησαν. Το κόκκινο κρασί στο ποτήρι. Το φρέσκο τσίπουρο σκορπά την ευωδιά του γλυκάνισου. Το καρύδι, το μύγδαλο, οι σταφίδες, τα σύκα τα ξερά. Η ζωή είναι εδώ, τα Χριστούγεννα είναι εδώ, στην πατρίδα.
-Πού μας βρίσκει ο Δεκέμβρης φέτος;
Σε κήπο χειμωνιάτικο με ήλιο ή με συννεφιά, γεμάτο μικρά ζωντανά στολίδια. Βουκαμβίλια λευκή, μαβιά ή κόκκινη, νεράντζια ώριμα παντού μέσα στο πράσινο, γιασεμί μπλε και άσπρο, λάμπει ο τόπος. Κι ανάμεσα για τη στιγμή την τυχερή, την όμορφη, να ο καλογιάννος, ο κότσυφας, ο σπουργίτης φουσκωμένος απ’ το κρύο, όλα να θυμίζουν, όλα να γιορτάζουν.
-Και τι θα βάλεις κάτω απ’ το μικρασιάτικο κλωνάρι της αγριελιάς;
Το εικόνισμα της γιαγιάς πρώτο πρώτο. Και πλάι κάρτες, γράμματα, μικρές χειροτεχνίες από φίλους της καρδιάς, από τη μάνα, τον πατέρα. Ίχνη αγαπημένων. Τίποτε άλλο. Να, και δυο τρία πραγματάκια που κράτησαν στα χέρια τους πριν τα χαρίσουν. Τα μεταλλικά παιχνίδια, τα ξύλινα, τα χάρτινα, τέτοια πράγματα, με ίχνη δουλειάς από αγάπη και νοιάξιμο.
-Να ευχηθούμε;
Να ευχηθούμε γραπτά κι εφέτος, να γράψουμε με όρεξη στο χέρι τις ευχές σε κάρτα στολισμένη, του χεριού κι αυτή. Είναι από τους λίγους τρόπους που μας απόμειναν να επικοινωνήσουμε, να ζεσταθούν οι καρδιές, να μην ξεχαστεί ο καλός ο λόγος όσα χρόνια κι αν περάσουν.
Σημ: Η εικόνα από τις σημειώσεις της Φωτεινής για τους Κήπους τους μυστικούς, αβγοτέμπερα, 2018
more...