Φωτεινή Στεφανίδη: «Δεκέμβρης των παραμυθιών» Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Δεκέμβρης των παραμυθιών»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Φοβάμαι όσους δεν διαβάζουν παραμύθια, τα παραμύθια κρύβουνε εφτάχορδη αλήθεια, ψυχούλα μου, καρδούλα μου και φως μου, κράτα γερά την κόκκινη κλωστή».
Χρήστος Μπουλώτης
«Νάτος κι ο Δεκέμβρης, μια ανάσα μετά του Αγιαντρέα με το κρύο να αντριεύει, με το παραμύθι στο χέρι, μαζί και το σπόρο του καλοκαιριού καλοκρυμμένον παραμονές Χριστούγεννα. Μικρούληδες Χριστοί γεννιούνται χωρίς τ’ αστέρι – έχουν γαζία και γιασεμί. Δεκέμβρης χωρίς παραμύθι δε γίνεται. Δε γίνεται χωρίς το τσάι του βουνού να ευωδιάζει μαζί με το αγριόμελο. Χωρίς το μαύρο κρασί στο ποτήρι, χωρίς το μελοκάρυδο, τ’ ασπρισμένο μύγδαλο, τα γιορτινά γλυκίσματα. Δε γίνεται χωρίς το τραγούδι του καλογιάννου, την εικόνα των γυμνών δέντρων τη στολισμένη με περαστικά πουλιά και ξεχασμένα ρόδια, την ευωδιά του πρώτου εχίνοπα. Και μ’ όλα τούτα για σκηνικό, το παραμύθι. Όποια γλώσσα και να μιλά, όποιου λαού και να ’ναι». Μας βρίσκει η πρώτη του Δεκέμβρη να μιλάμε με τη Φωτεινή για τον πιο γιορτερό μήνα, ξεφυλλίζοντας ένα φρεσκοτυπωμένο παραμύθι ουκρανικό, ξαναγραμμένο με ζεστασιά πολλή κι αγάπη, «Το γάντι». Κι ας έρχεται από μακρυά, θα μπορούσε να έχει συμβεί στα βουνά μας, στα βουνά τα χιονισμένα όλης της γης. Δεν εξαντλείται, δεν παλιώνει ποτέ.
-Τι προσφέρει σήμερα ένα παραδοσιακό παραμύθι τις γιορτινές μέρες;
Μας συγκεντρώνει, μας επαναφέρει. Μας φέρνει κοντά στη φύση με τρόπο που συμπυκνώνει την παράδοση μαζί με τις μεγάλες αλήθειες εκφρασμένες σε λίγα λόγια, πιο πολύ σε καθαρές πράξεις. Είναι σπονδυλωτό με τη φιλοξενία να παρέχει όλο και περισσότερα, χωρίς γκρίνια, με ό,τι υπάρχει. Κι ας είναι από χώρα μακρινή, μας κάνει να θέλουμε με ρόδια στολισμένο το τραπέζι μας, με αγγελικούλα και πυράγκαθα τα βάζα μας και με το κλαδί της καρπισμένης ελιάς ν’ αγκαλιάζει το εικόνισμα της Παναγιάς την παραμονή των Χριστουγέννων και όχι αυτούς τους φανταχτερούς στολισμούς από Οκτώβρη μήνα.
-Και για το παιδί που δε διαβάζει;
Λένε ότι δε διαβάζει. Σαν τ’ ανοίξει, η ρίζα της μεγάλης πατρίδας που μας αγκαλιάζει όλους μιλάει μέσα του. Και τα πλάσματα που μπαίνουν στο γάντι το ένα ύστερα απ’ τ’ άλλο πόσο γνώριμα είναι όλα τους. Ποντικός, βάτραχος, λαγός, αλεπού, λύκος, αγριογούρουνο, αρκούδα... Είναι οι κάτοικοι της ελληνικής φύσης και των βουνών της, και πολλές φορές τα συναντάμε και στα δικά μας παραμύθια και τους μύθους μας από τ’ αρχαία χρόνια. Και πίσω απ’ όλα αυτά τα πλάσματα, ένας ωραίος σκοπός, η καλοσύνη, η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η υπομονή, η γενναιοδωρία. Κι ακόμα στο τέλος του παραμυθιού έρχεται και ο άνθρωπος αλλιώτικος, κοντά στη φύση κι αυτός, έτοιμος να προσφέρει και το κάνει... Αμην να γίνει αληθινό.
-Ζεσταίνονται οι χειμώνες με την παραμυθία…
Τι κι αν το παραγώνι αντικαταστάθηκε από μια οθόνη πια, το παραμύθι πάντα παρηγορεί και ζεσταίνει την καρδιά. Από τις αρχαιότερες ανάγκες του ανθρώπου. Ίσως απ’ τα λίγα πράγματα που έχει τη δύναμη να θαμπώσει την ηλεκτρονική οθόνη με το φως του ακόμη και σήμερα.
-Πες μας και για τις μέρες του Δεκέμβρη.
Η πρώτη του μπορεί να είναι και γλυκιά μέρα. Δεν αργούν όμως τα Άι Νικολοβάρβαρα, που το κρύο «βαρβαρώνει». Από κοντά η τρυφερή Αγιάννα στις 9, ο Άι Σπυρίδωνας στις 12 που λέγαν οι πιο παλιοί ότι η μέρα παίρνει ένα σπυρί, μεγαλώνει δηλαδή λιγάκι, και δυο μέρες μετά, στις 15, έρχονται οι Ανθούλες και ο Άι Λευτέρης που σε πολλά μέρη έχει δώσει τ’ όνομά του σ’ ολόκληρο τον Δεκέμβρη, τον λένε «κυρ Λευτέρη». Σις 17 ο Άι Διονύσης κι η Ευγενία με τον Ευγένιο στις 24. Εκεί και ο στολισμός ο ωραίος του σπιτιού. Την άλλη μέρα η γιορτή των γιορτών, τι να πει κανείς, ας ανακαλύψει δίπλα του τους μικρούς Χριστούς χωρίς άστρο μήπως αντικρύσει και τον μεγάλο… Δυο μέρες μετά ο Άγιος Στέφανος. Μια ανάσα, κι ο καινούργιος χρόνος δεν περιμένει. Δεκέμβρη και τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.
-Η ευχή;
Το νου μας στους μικρούς Χριστούς, τους μικρούς αγγέλους, αυτούς που μας παρηγορούν όλους. Να μην πεινούν, να μην κρυώνουν. Κι όταν γίνει αυτό και χορτάσουν και ζεσταθούν, να τους φυλάμε δωριά πλάι τους κι ένα τρυφερό παραμύθι φτιαγμένο με τα αθάνατα υλικά της φύσης και της ζωής.
Σημ.: Η εικόνα αβγοτέμπερα από «Το Γάντι», με την ιδιαίτερη απόδοση του Απόστολου Πάππου, εκδ. Sousaeta 2025
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Φοβάμαι όσους δεν διαβάζουν παραμύθια, τα παραμύθια κρύβουνε εφτάχορδη αλήθεια, ψυχούλα μου, καρδούλα μου και φως μου, κράτα γερά την κόκκινη κλωστή».
Χρήστος Μπουλώτης
«Νάτος κι ο Δεκέμβρης, μια ανάσα μετά του Αγιαντρέα με το κρύο να αντριεύει, με το παραμύθι στο χέρι, μαζί και το σπόρο του καλοκαιριού καλοκρυμμένον παραμονές Χριστούγεννα. Μικρούληδες Χριστοί γεννιούνται χωρίς τ’ αστέρι – έχουν γαζία και γιασεμί. Δεκέμβρης χωρίς παραμύθι δε γίνεται. Δε γίνεται χωρίς το τσάι του βουνού να ευωδιάζει μαζί με το αγριόμελο. Χωρίς το μαύρο κρασί στο ποτήρι, χωρίς το μελοκάρυδο, τ’ ασπρισμένο μύγδαλο, τα γιορτινά γλυκίσματα. Δε γίνεται χωρίς το τραγούδι του καλογιάννου, την εικόνα των γυμνών δέντρων τη στολισμένη με περαστικά πουλιά και ξεχασμένα ρόδια, την ευωδιά του πρώτου εχίνοπα. Και μ’ όλα τούτα για σκηνικό, το παραμύθι. Όποια γλώσσα και να μιλά, όποιου λαού και να ’ναι». Μας βρίσκει η πρώτη του Δεκέμβρη να μιλάμε με τη Φωτεινή για τον πιο γιορτερό μήνα, ξεφυλλίζοντας ένα φρεσκοτυπωμένο παραμύθι ουκρανικό, ξαναγραμμένο με ζεστασιά πολλή κι αγάπη, «Το γάντι». Κι ας έρχεται από μακρυά, θα μπορούσε να έχει συμβεί στα βουνά μας, στα βουνά τα χιονισμένα όλης της γης. Δεν εξαντλείται, δεν παλιώνει ποτέ.
-Τι προσφέρει σήμερα ένα παραδοσιακό παραμύθι τις γιορτινές μέρες;
Μας συγκεντρώνει, μας επαναφέρει. Μας φέρνει κοντά στη φύση με τρόπο που συμπυκνώνει την παράδοση μαζί με τις μεγάλες αλήθειες εκφρασμένες σε λίγα λόγια, πιο πολύ σε καθαρές πράξεις. Είναι σπονδυλωτό με τη φιλοξενία να παρέχει όλο και περισσότερα, χωρίς γκρίνια, με ό,τι υπάρχει. Κι ας είναι από χώρα μακρινή, μας κάνει να θέλουμε με ρόδια στολισμένο το τραπέζι μας, με αγγελικούλα και πυράγκαθα τα βάζα μας και με το κλαδί της καρπισμένης ελιάς ν’ αγκαλιάζει το εικόνισμα της Παναγιάς την παραμονή των Χριστουγέννων και όχι αυτούς τους φανταχτερούς στολισμούς από Οκτώβρη μήνα.
-Και για το παιδί που δε διαβάζει;
Λένε ότι δε διαβάζει. Σαν τ’ ανοίξει, η ρίζα της μεγάλης πατρίδας που μας αγκαλιάζει όλους μιλάει μέσα του. Και τα πλάσματα που μπαίνουν στο γάντι το ένα ύστερα απ’ τ’ άλλο πόσο γνώριμα είναι όλα τους. Ποντικός, βάτραχος, λαγός, αλεπού, λύκος, αγριογούρουνο, αρκούδα... Είναι οι κάτοικοι της ελληνικής φύσης και των βουνών της, και πολλές φορές τα συναντάμε και στα δικά μας παραμύθια και τους μύθους μας από τ’ αρχαία χρόνια. Και πίσω απ’ όλα αυτά τα πλάσματα, ένας ωραίος σκοπός, η καλοσύνη, η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η υπομονή, η γενναιοδωρία. Κι ακόμα στο τέλος του παραμυθιού έρχεται και ο άνθρωπος αλλιώτικος, κοντά στη φύση κι αυτός, έτοιμος να προσφέρει και το κάνει... Αμην να γίνει αληθινό.
-Ζεσταίνονται οι χειμώνες με την παραμυθία…
Τι κι αν το παραγώνι αντικαταστάθηκε από μια οθόνη πια, το παραμύθι πάντα παρηγορεί και ζεσταίνει την καρδιά. Από τις αρχαιότερες ανάγκες του ανθρώπου. Ίσως απ’ τα λίγα πράγματα που έχει τη δύναμη να θαμπώσει την ηλεκτρονική οθόνη με το φως του ακόμη και σήμερα.
-Πες μας και για τις μέρες του Δεκέμβρη.
Η πρώτη του μπορεί να είναι και γλυκιά μέρα. Δεν αργούν όμως τα Άι Νικολοβάρβαρα, που το κρύο «βαρβαρώνει». Από κοντά η τρυφερή Αγιάννα στις 9, ο Άι Σπυρίδωνας στις 12 που λέγαν οι πιο παλιοί ότι η μέρα παίρνει ένα σπυρί, μεγαλώνει δηλαδή λιγάκι, και δυο μέρες μετά, στις 15, έρχονται οι Ανθούλες και ο Άι Λευτέρης που σε πολλά μέρη έχει δώσει τ’ όνομά του σ’ ολόκληρο τον Δεκέμβρη, τον λένε «κυρ Λευτέρη». Σις 17 ο Άι Διονύσης κι η Ευγενία με τον Ευγένιο στις 24. Εκεί και ο στολισμός ο ωραίος του σπιτιού. Την άλλη μέρα η γιορτή των γιορτών, τι να πει κανείς, ας ανακαλύψει δίπλα του τους μικρούς Χριστούς χωρίς άστρο μήπως αντικρύσει και τον μεγάλο… Δυο μέρες μετά ο Άγιος Στέφανος. Μια ανάσα, κι ο καινούργιος χρόνος δεν περιμένει. Δεκέμβρη και τα Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.
-Η ευχή;
Το νου μας στους μικρούς Χριστούς, τους μικρούς αγγέλους, αυτούς που μας παρηγορούν όλους. Να μην πεινούν, να μην κρυώνουν. Κι όταν γίνει αυτό και χορτάσουν και ζεσταθούν, να τους φυλάμε δωριά πλάι τους κι ένα τρυφερό παραμύθι φτιαγμένο με τα αθάνατα υλικά της φύσης και της ζωής.
Σημ.: Η εικόνα αβγοτέμπερα από «Το Γάντι», με την ιδιαίτερη απόδοση του Απόστολου Πάππου, εκδ. Sousaeta 2025
more...