Φωτεινή Στεφανίδη: Ένα ανθάκι για κείνους που αγκάλιασαν τον...
Φωτεινή Στεφανίδη: Ένα ανθάκι για κείνους που αγκάλιασαν τον ουρανό
«Είπα στη μυγδαλιά: “Αδερφή, μίλησέ μου για το Θεό.” Κι η μυγδαλιά άνθισε».
Νίκος Καζαντζάκης
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Φλεβάρη των φλεβών, εφέτος δε σου χιόνισε δυνατά ο Γενάρης, να γίνουν πιο ζουμερές οι φλέβες σου, να κατέβουν μέχρι τον κάμπο να ξεδιψάσει η γη, να γίνει η έκρηξη των χρωμάτων της. Κι όμως, ολάνθιστος κι εφέτος ο κρόκος ο μαβής με τους πορτοκαλί στήμονες, πλάι του οι ανεμώνες άνοιξαν κιόλας την ομορφιά τους. Κι ίσως σου λάχει φέτος εσένα το χιόνι, που τα παραπάνω λουλουδάκια δεν τα τρομάζει. Αλλιώς γλυκά θα πέφτουν ολοένα τα δαντελένια φύλλα της βελανιδιάς και της λεύκας, χρυσοκάστανα και τα δυο τους, και θα κρατούν την υγρασία απ’ το χώμα, και θα ζεσταίνουν τ’ άλογο το άσπρο σαν ξαποσταίνει από τον έρωτά του». Μιλάμε με τη Φωτεινή Στεφανίδη για τον Φλεβάρη μήνα, κάτω απ’ την ανθισμένη του αμυγδαλιά, εδώ και πάλι, στο πράσινο εργαστήρι.
-Μια πίκρα μας άφησε στη ψυχή ο Γενάρης…
Είχαν τον «Ήλιο Θεό» και πέταξαν στην αθανασία. «Πατέρα φεύγω γιατί αύριο έχω πτήση» του είπε ο γιος και εκείνος με πόση δύναμη ψυχής, με την καρδιά συντρίμμια να μιλά για την ορφάνια του και το καθήκον του γιου του. προς την πατρίδα. Τη όμορφα το λέει ο Σκουλάς: «Σαν το σύννεφο φεύγω πετάω/ έχω φίλο τον Ηλιο Θεό/ με του αγέρα το νέκταρ μεθάω/ αγκαλιάζω γη κι ουρανό./ Και χωρίς τα φτερά δε φοβάμαι/ το γαλάζιο ζεστή αγκαλιά/ στα ψηλά τα βουνά να κοιμάμαι/ στο Αιγαίο να δίνω φιλιά./ Λευτεριά στους ανέμους ζητάω/ έχω πάψει να είμαι θνητός/ ανεβαίνω ψηλά κι αγαπάω/ δίχως σώμα χρυσός αετός./ Και χωρίς τα φτερά δε φοβάμαι/ το γαλάζιο ζεστή αγκαλιά/ στα ψηλά τα βουνά να κοιμάμαι/ στο Αιγαίο να δίνω φιλιά./ Σαν το σύννεφο φεύγω πετάω/ έχω φίλο τον Ήλιο Θεό/ με του αγέρα το νέκταρ μεθάω/αγκαλιάζω και γη κι ουρανό».
-Πολύφερνος ο Φλεβάρης;
Στολισμένος με τη μυγδαλιά, –τι τον θες τον χαρτοπόλεμο;–, το δάκρυ τ’ ουρανού (Παλαμάς), κι έχει και τον κιτρινομύτη τον κότσυφα στα κλαριά της κάθε χάραμα και σούρουπο ακόμη και στην καρδιά της πόλης, ανείπωτο στολίδι. Άσε που στην καρδιά του Φλεβάρη αρχίζει το κελάηδισμά του το ανείπωτο. Αυτό, μάλιστα, να γιορτάζεται!
Κι ακόμα, στ’ ανθισμένα οικόπεδα δίνει χαλί τα ξινάκια, τις καλέντουλες, τις λεπτεπίλεπτες βρούβες, τα πρώτα μη-με-λησμόνει, τα ζωγραφιστά λουλουδάκια της ρόκας.
Τ’ όνομά του;
Με καθαρμό σχετίζεται το όνομα Φεβρουάριος· το λαϊκό του όνομα, «Φλεβάρης», όσο κι αν μοιάζει με το επίσημο, μιλάει για τις φλέβες, τα υπόγεια νερά που ρουφάει η γη καθώς κατεβάζουν τα βουνά μιας και είναι και βροχερός μήνας. Από τ’ άλλα τα λαϊκά του ονόματα πόσο πιο όμορφο –σε σχέση με το «Κουτσοφλέβαρος»– είναι το «Μικρός» από την Κύπρο ή το «Κούντουρος» με τον αστεϊσμό της κοντής ουράς των τελευταίων του ημερών. Ακόμη και το «Τρύφωνας», χάρη στη γιορτή της πρώτης του μέρας. Είναι και των αμπελιών ο μήνας. Τώρα κλαδεύουν τ’ αμπέλι και το πολλαπλασιάζουν με τις καταβολάδες, εκτός, λέει, αν η χρονιά είναι δίσεκτη.
-Οι γιορτές του;
Το Τριώδιο πρώτα πρώτα, που, εβδομάδα την εβδομάδα μας οδηγεί στη Σαρακοστή και την άνοιξη. Κι ενώ μοιάζει να μην έχει πολλές γιορτές τούτος ο μήνας, γιορτάζει ονόματα μικρότερα σε προτίμηση μα τόσο τρυφερά· τον Χαραλάμπη, τον Βλάσση, τον Τρύφωνα, την Ισιδώρα, την Αγαθώ, τη Φωτούλα, τον Ζαχαρία, τον Νικηφόρο, τον Θοδωρή, τη Σεβαστή, τον αγαπημένο Πάμφιλο κι άλλα κι άλλα. Μα απ’ όλες τις γιορτές του, η πιο ωραία είναι η Υπαπαντή στις δυο του μήνα, μέρα που σαράντισε ο Χριστός, και σηκώθηκε η Παναγιά μας από τη λοχεία κρατώντας τον στην αγκαλιά.
-Πόσο ανθρώπινη γιορτή.
Οι Κυριακές του; Η Καθαροδευτέρα;
Μία μία πλησιάζουν στη σιωπή της Σαρακοστής… Προφωνή, Κρεατινή, Τυρινή, κοντά και τα Ψυχοσάββατα… κι έρχεται φέτος δώρο στον Φλεβάρη η Καθαροδευτέρα, με τους απαλούς χαρταετούς και το σχεδόν ανοιξιάτικο τσιμπολόγημα της λαγάνας, της ταραμοσαλάτας, της ελίτσας και του χαλβά του ταχινένιου. «Πεθαίν’ ο Κρέας, πέθανε, ψυχομαχάει ο Τύρος, σηκώνει ο Πράσος την ουρά κι ο Κρέμμυδος τα γένεια…»
-Κάτι παραπάνω για το Τριώδιο;
Κι ας είναι το Τριώδιο κατανυκτική περίοδος προετοιμασίας για την Σαρακοστή, η Αποκριά επικρατεί σε αυτόν τον τόπο με τις ρίζες της στον Διόνυσο. Κουδούνια, τραγόμορφες στολές, μασκαρέματα ανδρών σε γυναίκες (μπούλες) και αποκαλυπτήρια μαζί, Καρνάβαλος και κάψιμο, βλάχικος γάμος· διάσπαρτα έθιμα σε όλη την πατρίδα.
-Φλεβάρης…καλοκαιρινός;
Αυτός κανονίζει ποια θα ναι η δίσεκτη χρονιά, και ό,τι καιρό κάνει της Υπαπαντής στις δυο του μήνα τέτοιον καιρό θα ’χουμε για σαράντα μέρες. Ο Φλεβάρης φωτίζει πρώτος την άνοιξη –ποιαν άνοιξη, το καλοκαίρι… Καλοκαίρι θα μυρίσει!
Σημ.: Η εικόνα, «Αμυγδαλιά», της Φωτεινής, από τις Σημειώσεις των Κήπων, αβγοτέμπερα.
more...
«Είπα στη μυγδαλιά: “Αδερφή, μίλησέ μου για το Θεό.” Κι η μυγδαλιά άνθισε».
Νίκος Καζαντζάκης
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Φλεβάρη των φλεβών, εφέτος δε σου χιόνισε δυνατά ο Γενάρης, να γίνουν πιο ζουμερές οι φλέβες σου, να κατέβουν μέχρι τον κάμπο να ξεδιψάσει η γη, να γίνει η έκρηξη των χρωμάτων της. Κι όμως, ολάνθιστος κι εφέτος ο κρόκος ο μαβής με τους πορτοκαλί στήμονες, πλάι του οι ανεμώνες άνοιξαν κιόλας την ομορφιά τους. Κι ίσως σου λάχει φέτος εσένα το χιόνι, που τα παραπάνω λουλουδάκια δεν τα τρομάζει. Αλλιώς γλυκά θα πέφτουν ολοένα τα δαντελένια φύλλα της βελανιδιάς και της λεύκας, χρυσοκάστανα και τα δυο τους, και θα κρατούν την υγρασία απ’ το χώμα, και θα ζεσταίνουν τ’ άλογο το άσπρο σαν ξαποσταίνει από τον έρωτά του». Μιλάμε με τη Φωτεινή Στεφανίδη για τον Φλεβάρη μήνα, κάτω απ’ την ανθισμένη του αμυγδαλιά, εδώ και πάλι, στο πράσινο εργαστήρι.
-Μια πίκρα μας άφησε στη ψυχή ο Γενάρης…
Είχαν τον «Ήλιο Θεό» και πέταξαν στην αθανασία. «Πατέρα φεύγω γιατί αύριο έχω πτήση» του είπε ο γιος και εκείνος με πόση δύναμη ψυχής, με την καρδιά συντρίμμια να μιλά για την ορφάνια του και το καθήκον του γιου του. προς την πατρίδα. Τη όμορφα το λέει ο Σκουλάς: «Σαν το σύννεφο φεύγω πετάω/ έχω φίλο τον Ηλιο Θεό/ με του αγέρα το νέκταρ μεθάω/ αγκαλιάζω γη κι ουρανό./ Και χωρίς τα φτερά δε φοβάμαι/ το γαλάζιο ζεστή αγκαλιά/ στα ψηλά τα βουνά να κοιμάμαι/ στο Αιγαίο να δίνω φιλιά./ Λευτεριά στους ανέμους ζητάω/ έχω πάψει να είμαι θνητός/ ανεβαίνω ψηλά κι αγαπάω/ δίχως σώμα χρυσός αετός./ Και χωρίς τα φτερά δε φοβάμαι/ το γαλάζιο ζεστή αγκαλιά/ στα ψηλά τα βουνά να κοιμάμαι/ στο Αιγαίο να δίνω φιλιά./ Σαν το σύννεφο φεύγω πετάω/ έχω φίλο τον Ήλιο Θεό/ με του αγέρα το νέκταρ μεθάω/αγκαλιάζω και γη κι ουρανό».
-Πολύφερνος ο Φλεβάρης;
Στολισμένος με τη μυγδαλιά, –τι τον θες τον χαρτοπόλεμο;–, το δάκρυ τ’ ουρανού (Παλαμάς), κι έχει και τον κιτρινομύτη τον κότσυφα στα κλαριά της κάθε χάραμα και σούρουπο ακόμη και στην καρδιά της πόλης, ανείπωτο στολίδι. Άσε που στην καρδιά του Φλεβάρη αρχίζει το κελάηδισμά του το ανείπωτο. Αυτό, μάλιστα, να γιορτάζεται!
Κι ακόμα, στ’ ανθισμένα οικόπεδα δίνει χαλί τα ξινάκια, τις καλέντουλες, τις λεπτεπίλεπτες βρούβες, τα πρώτα μη-με-λησμόνει, τα ζωγραφιστά λουλουδάκια της ρόκας.
Τ’ όνομά του;
Με καθαρμό σχετίζεται το όνομα Φεβρουάριος· το λαϊκό του όνομα, «Φλεβάρης», όσο κι αν μοιάζει με το επίσημο, μιλάει για τις φλέβες, τα υπόγεια νερά που ρουφάει η γη καθώς κατεβάζουν τα βουνά μιας και είναι και βροχερός μήνας. Από τ’ άλλα τα λαϊκά του ονόματα πόσο πιο όμορφο –σε σχέση με το «Κουτσοφλέβαρος»– είναι το «Μικρός» από την Κύπρο ή το «Κούντουρος» με τον αστεϊσμό της κοντής ουράς των τελευταίων του ημερών. Ακόμη και το «Τρύφωνας», χάρη στη γιορτή της πρώτης του μέρας. Είναι και των αμπελιών ο μήνας. Τώρα κλαδεύουν τ’ αμπέλι και το πολλαπλασιάζουν με τις καταβολάδες, εκτός, λέει, αν η χρονιά είναι δίσεκτη.
-Οι γιορτές του;
Το Τριώδιο πρώτα πρώτα, που, εβδομάδα την εβδομάδα μας οδηγεί στη Σαρακοστή και την άνοιξη. Κι ενώ μοιάζει να μην έχει πολλές γιορτές τούτος ο μήνας, γιορτάζει ονόματα μικρότερα σε προτίμηση μα τόσο τρυφερά· τον Χαραλάμπη, τον Βλάσση, τον Τρύφωνα, την Ισιδώρα, την Αγαθώ, τη Φωτούλα, τον Ζαχαρία, τον Νικηφόρο, τον Θοδωρή, τη Σεβαστή, τον αγαπημένο Πάμφιλο κι άλλα κι άλλα. Μα απ’ όλες τις γιορτές του, η πιο ωραία είναι η Υπαπαντή στις δυο του μήνα, μέρα που σαράντισε ο Χριστός, και σηκώθηκε η Παναγιά μας από τη λοχεία κρατώντας τον στην αγκαλιά.
-Πόσο ανθρώπινη γιορτή.
Οι Κυριακές του; Η Καθαροδευτέρα;
Μία μία πλησιάζουν στη σιωπή της Σαρακοστής… Προφωνή, Κρεατινή, Τυρινή, κοντά και τα Ψυχοσάββατα… κι έρχεται φέτος δώρο στον Φλεβάρη η Καθαροδευτέρα, με τους απαλούς χαρταετούς και το σχεδόν ανοιξιάτικο τσιμπολόγημα της λαγάνας, της ταραμοσαλάτας, της ελίτσας και του χαλβά του ταχινένιου. «Πεθαίν’ ο Κρέας, πέθανε, ψυχομαχάει ο Τύρος, σηκώνει ο Πράσος την ουρά κι ο Κρέμμυδος τα γένεια…»
-Κάτι παραπάνω για το Τριώδιο;
Κι ας είναι το Τριώδιο κατανυκτική περίοδος προετοιμασίας για την Σαρακοστή, η Αποκριά επικρατεί σε αυτόν τον τόπο με τις ρίζες της στον Διόνυσο. Κουδούνια, τραγόμορφες στολές, μασκαρέματα ανδρών σε γυναίκες (μπούλες) και αποκαλυπτήρια μαζί, Καρνάβαλος και κάψιμο, βλάχικος γάμος· διάσπαρτα έθιμα σε όλη την πατρίδα.
-Φλεβάρης…καλοκαιρινός;
Αυτός κανονίζει ποια θα ναι η δίσεκτη χρονιά, και ό,τι καιρό κάνει της Υπαπαντής στις δυο του μήνα τέτοιον καιρό θα ’χουμε για σαράντα μέρες. Ο Φλεβάρης φωτίζει πρώτος την άνοιξη –ποιαν άνοιξη, το καλοκαίρι… Καλοκαίρι θα μυρίσει!
Σημ.: Η εικόνα, «Αμυγδαλιά», της Φωτεινής, από τις Σημειώσεις των Κήπων, αβγοτέμπερα.
more...