Φωτεινή Στεφανίδη: «Γενάρης, με αγιασμένα τα νερά στο φως της...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Γενάρης, με αγιασμένα τα νερά στο φως της καλοσύνης»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Και να που φτάσαμε εδώ
χωρίς αποσκευές
μα μ’ ένα τόσο ωραίο φεγγάρι…»
Τάσος Λειβαδίτης
«Φτάσαμε, λαχανιασμένοι. Σηκώνουμε το κεφάλι για ικεσία και παρηγοριά, οι ευωδιές του Γενάρη εδώ, έτοιμες να φτάσουν μέχρι την καρδιά: Τα βιβούρνα ανοίγουν τα τρελά τους μπουκέτα κοντά κοντά το ένα στ’ άλλο κι αναρωτιέται κανείς από πού η τόση ευωδιά. Ο εχίνοπας –τον λένε και χειμώνα– μεθάει και τον ίδιο τον ουρανό στο φύσημα του ανέμου, και τα πουλιά πετώντας γύρω του ανασαίνουν με λαχτάρα τον αιθέρα του. Το γιασεμί δεν σταματάει με τίποτε, σκορπάει ευωδιές και ανθάκια – το λευκό, του ποιητή το γιασεμί. Και μην πούμε για τη γαζία· μας γέμισε μοσχοβολιστούς ήλιους πάλι, που σκάζουν ο ένας μετά τον άλλον σε μπουκέτα, με αγκάθια ανάμεσα, με λεπτεπίλεπτα φύλλα, και όλα της αυτά ζωγραφίζουν γιαπωνέζικα τον λαμπερό ουρανό του Γενάρη. Και φάνηκαν και τα πρώτα χρώματα: Μαβιά και ροδαλά στις πλαγιές, στις ρίζες των βουνών οι ανεμώνες. Κίτρινο χαλί, ξέφρενο στολίδι τα ξινάκια που όλοι θέλουν να τα ξεριζώσουν –ζιζάνια βλέπεις– εκτός από τους ρομαντικούς που επιμένουν κι αλλού, και σε άλλα ζιζάνια που γράφουν ποίηση. Οι καλέντουλες σημειώνουν με πορτοκαλιά στίγματα τα παρτέρια και τα οικόπεδα. Η μικρή μαργαρίτα η χειμωνιάτικη φέγγει λίγο πιο έξω απ’ την πόλη. Οι νάρκισσοι κεντούν πάνω στο φρέσκο πράσινο τ’ ανείπωτα, και τ’ άρωμά τους άξιο να ζει κανείς μόνο για να το ανασαίνει. Η άνοιξη φωνάζει από την Πρωτοχρονιά: Είμαι εδώ, ήρθα!»
Καλωσορίζουμε με τη Φωτεινή τον πρώτο μήνα της χρονιάς, τον Γενάρη, τον Ιανό, τον Ιανουάριο.
Τ’ όνομά του;
Απ’ το θεό Ιανό των Ρωμαίων με τα δυο κεφάλια ή απ’ τα κοπάδια που γεννούν τ’ αρνάκια, τα κατσικάκια; Διαλέγω το δεύτερο.
Κάτι που τον ξεχωρίζει;
Να πούμε ότι σαν το φεγγάρι του δεν υπάρχει άλλο όλο το χρόνο: «Του Γενάρη το φεγγάρι παρά ώρα μέρα μοιάζει». Να πούμε και για το μικρούλι καλοκαίρι που κρύβει κάπου εκεί μετά τα Φώτα, τις μέρες της Αλκυόνης. Και πιο πολύ να πούμε για τη μέρα της Θείας βάφτισης, του φωτισμού, του αγιασμού των νερών, του τρυφερού περιστεριού, αυτής της κάθαρσης και αναγέννησης που σε κάνει και νιώθεις πιο ελαφρύς, πιο φωτεινός, που διαλύει τα σκοτάδια.
Άλλες του γιορτές;
Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά, τ’ Αγίου Βασιλείου – του δικού μας, όχι του ξενόφερτου στα κόκκινα. Του Άι-Γιάννη του Βαπτιστή στις 7, τ’ Αγιαντώνη στις 17 και του Άι-Θανάση την άλλη μέρα. Και γενέθλια, πόσα αγαπημένα γενέθλια!
Μνήμες;
Οι Αγιοβασίληδες που έφτιαχνε ο πατέρας σωρηδόν από φελιζόλ σε όποιον του ζητούσε. Ο εχίνοπας που στόλιζε τα βάζα του σπιτιού –αλήθεια πού τον έβρισκε τόσον η μάνα μας;– μαζί με καρπισμένη αγγελικούλα, κόκκινη και χρυσή. Το Αγιοβασιλάκι –πάλι χειροτεχνία της μάνας– το φτιαγμένο από ένα μήλο, ένα καρύδι, λίγο κόκκινο χαρτί και μα τουφίτσα μπαμπάκι. Οι νάρκισσοι που κάθε Γενάρη άνθιζαν γύρω γύρω απ’ τη βερικοκιά, εκεί είχε μπήξει τους βολβούς τους η μάνα μας όταν ήρθε νεαρή κοπέλα στο Ηράκλειο της Αττικής, και, απίστευτο, ανθίζουν ακόμα. Η βασιλόπιττα που ήταν ψωμί ζυμωτό με μόνο στολίδι ασπρισμένα τα αμύγδαλα σε σχέδια χαράς. Το καινούργιο που φορούσαμε την Πρωτοχρονιά, έστω κι ένα ζευγάρι καλτσάκια. Τα κάλαντα την παραμονή μαζί με τον αδερφό μου, αυτός κιθάρα, εγώ φωνή. Και τ’ όνομά μου, αυτή η λέξη η ελληνική που πήρα για όνομα απ’ τη γιαγιά τη Μικρασιάτισσα, που γιορτάζει την πιο λαμπρή και πιο παγωμένη μέρα του Γενάρη και της χρονιάς.
Χωρίς αποσκευές;
Χρειάζονται; Τι να πάρεις κοντά εκτός από τον πολύτιμο πια χρόνο, τη σκέψη, τη δημιουργία; Μαζί και την τιμή που αξίζει στην φοβερή μαζί και ιερή επέτειο που πριν εκατό χρόνια έφερε εδώ στην πατρίδα 1.000.000 Έλληνες χωρίς αποσκευές αλλά με τόση ελληνικότητα στην καρδιά τους που έκαναν πιο ελληνική την Ελλάδα. Να είμαστε γεροί, ν’ αντέξει η πατρίδα και ο κόσμος να τους τιμήσουμε. Καλή χρονιά σε όλον τον κόσμο, υγεία, λευτεριά, δημιουργία.
Σημ.: Η εικόνα από τον πίνακα της Φωτεινής «Μυστικός κήπος ΧΙΙ», αβγοτέμπερα, λεπτομέρεια.
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Και να που φτάσαμε εδώ
χωρίς αποσκευές
μα μ’ ένα τόσο ωραίο φεγγάρι…»
Τάσος Λειβαδίτης
«Φτάσαμε, λαχανιασμένοι. Σηκώνουμε το κεφάλι για ικεσία και παρηγοριά, οι ευωδιές του Γενάρη εδώ, έτοιμες να φτάσουν μέχρι την καρδιά: Τα βιβούρνα ανοίγουν τα τρελά τους μπουκέτα κοντά κοντά το ένα στ’ άλλο κι αναρωτιέται κανείς από πού η τόση ευωδιά. Ο εχίνοπας –τον λένε και χειμώνα– μεθάει και τον ίδιο τον ουρανό στο φύσημα του ανέμου, και τα πουλιά πετώντας γύρω του ανασαίνουν με λαχτάρα τον αιθέρα του. Το γιασεμί δεν σταματάει με τίποτε, σκορπάει ευωδιές και ανθάκια – το λευκό, του ποιητή το γιασεμί. Και μην πούμε για τη γαζία· μας γέμισε μοσχοβολιστούς ήλιους πάλι, που σκάζουν ο ένας μετά τον άλλον σε μπουκέτα, με αγκάθια ανάμεσα, με λεπτεπίλεπτα φύλλα, και όλα της αυτά ζωγραφίζουν γιαπωνέζικα τον λαμπερό ουρανό του Γενάρη. Και φάνηκαν και τα πρώτα χρώματα: Μαβιά και ροδαλά στις πλαγιές, στις ρίζες των βουνών οι ανεμώνες. Κίτρινο χαλί, ξέφρενο στολίδι τα ξινάκια που όλοι θέλουν να τα ξεριζώσουν –ζιζάνια βλέπεις– εκτός από τους ρομαντικούς που επιμένουν κι αλλού, και σε άλλα ζιζάνια που γράφουν ποίηση. Οι καλέντουλες σημειώνουν με πορτοκαλιά στίγματα τα παρτέρια και τα οικόπεδα. Η μικρή μαργαρίτα η χειμωνιάτικη φέγγει λίγο πιο έξω απ’ την πόλη. Οι νάρκισσοι κεντούν πάνω στο φρέσκο πράσινο τ’ ανείπωτα, και τ’ άρωμά τους άξιο να ζει κανείς μόνο για να το ανασαίνει. Η άνοιξη φωνάζει από την Πρωτοχρονιά: Είμαι εδώ, ήρθα!»
Καλωσορίζουμε με τη Φωτεινή τον πρώτο μήνα της χρονιάς, τον Γενάρη, τον Ιανό, τον Ιανουάριο.
Τ’ όνομά του;
Απ’ το θεό Ιανό των Ρωμαίων με τα δυο κεφάλια ή απ’ τα κοπάδια που γεννούν τ’ αρνάκια, τα κατσικάκια; Διαλέγω το δεύτερο.
Κάτι που τον ξεχωρίζει;
Να πούμε ότι σαν το φεγγάρι του δεν υπάρχει άλλο όλο το χρόνο: «Του Γενάρη το φεγγάρι παρά ώρα μέρα μοιάζει». Να πούμε και για το μικρούλι καλοκαίρι που κρύβει κάπου εκεί μετά τα Φώτα, τις μέρες της Αλκυόνης. Και πιο πολύ να πούμε για τη μέρα της Θείας βάφτισης, του φωτισμού, του αγιασμού των νερών, του τρυφερού περιστεριού, αυτής της κάθαρσης και αναγέννησης που σε κάνει και νιώθεις πιο ελαφρύς, πιο φωτεινός, που διαλύει τα σκοτάδια.
Άλλες του γιορτές;
Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά, τ’ Αγίου Βασιλείου – του δικού μας, όχι του ξενόφερτου στα κόκκινα. Του Άι-Γιάννη του Βαπτιστή στις 7, τ’ Αγιαντώνη στις 17 και του Άι-Θανάση την άλλη μέρα. Και γενέθλια, πόσα αγαπημένα γενέθλια!
Μνήμες;
Οι Αγιοβασίληδες που έφτιαχνε ο πατέρας σωρηδόν από φελιζόλ σε όποιον του ζητούσε. Ο εχίνοπας που στόλιζε τα βάζα του σπιτιού –αλήθεια πού τον έβρισκε τόσον η μάνα μας;– μαζί με καρπισμένη αγγελικούλα, κόκκινη και χρυσή. Το Αγιοβασιλάκι –πάλι χειροτεχνία της μάνας– το φτιαγμένο από ένα μήλο, ένα καρύδι, λίγο κόκκινο χαρτί και μα τουφίτσα μπαμπάκι. Οι νάρκισσοι που κάθε Γενάρη άνθιζαν γύρω γύρω απ’ τη βερικοκιά, εκεί είχε μπήξει τους βολβούς τους η μάνα μας όταν ήρθε νεαρή κοπέλα στο Ηράκλειο της Αττικής, και, απίστευτο, ανθίζουν ακόμα. Η βασιλόπιττα που ήταν ψωμί ζυμωτό με μόνο στολίδι ασπρισμένα τα αμύγδαλα σε σχέδια χαράς. Το καινούργιο που φορούσαμε την Πρωτοχρονιά, έστω κι ένα ζευγάρι καλτσάκια. Τα κάλαντα την παραμονή μαζί με τον αδερφό μου, αυτός κιθάρα, εγώ φωνή. Και τ’ όνομά μου, αυτή η λέξη η ελληνική που πήρα για όνομα απ’ τη γιαγιά τη Μικρασιάτισσα, που γιορτάζει την πιο λαμπρή και πιο παγωμένη μέρα του Γενάρη και της χρονιάς.
Χωρίς αποσκευές;
Χρειάζονται; Τι να πάρεις κοντά εκτός από τον πολύτιμο πια χρόνο, τη σκέψη, τη δημιουργία; Μαζί και την τιμή που αξίζει στην φοβερή μαζί και ιερή επέτειο που πριν εκατό χρόνια έφερε εδώ στην πατρίδα 1.000.000 Έλληνες χωρίς αποσκευές αλλά με τόση ελληνικότητα στην καρδιά τους που έκαναν πιο ελληνική την Ελλάδα. Να είμαστε γεροί, ν’ αντέξει η πατρίδα και ο κόσμος να τους τιμήσουμε. Καλή χρονιά σε όλον τον κόσμο, υγεία, λευτεριά, δημιουργία.
Σημ.: Η εικόνα από τον πίνακα της Φωτεινής «Μυστικός κήπος ΧΙΙ», αβγοτέμπερα, λεπτομέρεια.
more...