Φωτεινή Στεφανίδη: «Οκτώβρης του κόκκινου, του χρυσού, του γαλανού»...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Οκτώβρης του κόκκινου, του χρυσού, του γαλανού»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Το σπίτι μύρισε κιόλας φθινόπωρο. Κι είμαστε ανέτοιμοι πάλι,
χωρίς πουλόβερ και κασκόλ. Απρόσμενα σύννεφα απ’ το πρωί σκοτεινιάζουν τους λόφους…»
Γιάννης Ρίτσος, «Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα»
«Πλάι στο χώμα, εκεί που έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο, που τώρα το βγάζει αραιά μιας και η γη κάηκε και σκάφτηκε και τσιμεντώθηκε και καλωδιώθηκε, εκεί στο πλάι, ανάμεσα σε μέταλλο και πλαστικό, μπάζα και άσφαλτο, λυγερόκορμη μια αγριοκρεμμύδα υψώνει το κέντημά της – ίδιο με επανάσταση, αλήθεια και υπομονή. Η θάλασσα στο φόντο, ανύποπτη κι αυτή, κάνει το λίκνισμα του λουλουδιού θεϊκό. Τι κάναμε, τι κάνουμε, τι λέμε μπροστά σ' αυτό το θαύμα του Οκτώβρη που επιμένει;»
Υποδοχή Οκτώβρη μήνα με τη Φωτεινή άλλη μια χρονιά.
-Φθινοπώριασε...
Νοτίζει ξανά το χώμα, έρχονται οι βροχές που περιμένει η γη να ξεδιψάσει από του καλοκαιριού την κάψα. Κι ανάμεσα, γλυκές μέρες, ζέστη, μαλακός ήλιος – «μαλακτικό το φως του Οκτωβρίου» (Δημουλά). Άνθη, άνθη παρηγορητικά, επίμονα, τρυφερά, όπου πια τους επιτρέπεται· κρόκοι κίτρινοι, ροδαλά κυκλάμινα, τα τελευταία ρόδα στους κήπους, γιασεμιά σε υπέροχη έξαρση –έναστροι ουρανοί είτε βραδιάζει είτε φέγγει– μαζί τους και τα νυχτολούλουδα. Αγιοδημητριάτικα χρυσάνθεμα, μαβιά ρείκια, μια τελεία στο καλοκαίρι από τα σπάρτα κι άλλη μία από τη ροζ και την άσπρη πικροδάφνη. Η γαζία ετοιμάζεται για τη φθινοπωρινή ανθοφορία που θα τη βαστήξει μέχρι να της παγώσει τα χνουδωτά ανθάκια της ο χιονιάς.
-Τα τζιτζίκια όμως επιμένουν
Ακούγεται το τελευταίο τζιτζίκι αυτόν το μήνα –μπορεί και στις αρχές του άλλου– και μόνο στα νότια. Μετέωρο το καλοκαίρι, και σαν σίγουρο το γαϊδουροκαλόκαιρο ότι δεν θα φανεί ξανά ο χειμώνας. «Αυτοκράτωρ με πορφύρα ο μην Οκτώβρης» (Εμπειρίκος) αφήνει του καλοκαιριού την αμμουδιά στο έλεος των νοτιάδων και στρώνει πλούσιο τραπέζι απ’ του καλοκαιριού τα καλούδια»
-Φορτωμένο καρπούς το τραπέζι του;
Και τι δεν έχει εδώ επάνω. Το σύκο το ξερό μαζί με το δαφνόφυλλο, φρέσκο ακόμη θαρρείς και τρυφερό έχει επάνω του όλο τον ήλιο του Αυγούστου. Το νέο το κρασί απ’ του Σεπτέμβρη το σταφύλι –τ’ Άη Δημήτρη ανήμερα το ανοίγει κι ευωδιάζει φρούτο ο κόσμος και ζαλίζεται όποιος πιει με τη δεύτερη γουλιά– νέκταρ. Τ’ αμύγδαλο το λιασμένο κι αυτό στον ήλιο του Σεπτέμβρη. Το πρώτο κάστανο, το πρώτο καρύδι. Την πράσινη την ελιά την τσακιστή. Τον τραχανά τον φρεσκοαπλωμένο. Τη λιαστή ντομάτα, τον λιαστό πελτέ. Τον ξερό τον δυόσμο, τον βασιλικό, τη ματζουράνα. Το φρέσκο μήλο, το σταφύλι το τραγανό αυτό που λέμε φράουλα, αχ πατέρα, πώς σ’ άρεσε…
-Η παλέτα των χρωμάτων του Οκτώβρη;
Κόκκινο βαθύ, ρουμπίνι όπως τρέχει από το γιοματάρι στο ποτήρι – αυτό το γυάλινο ποτήρι με τα κεντίδια, που έπινε μέσα ο παππούς μας, κι εκεί μέσα το κρασί έχει άλλη γεύση. Κόκκινο, κατακόκκινο σαν τους καρπούς του σχοίνου και σαν τα κούμαρα, σαν τον κράταιγο και τις κυνοροδιές. Κόκκινο, αιμάτινο σαν τα ρόδια, μέσα κι έξω – ολόδικός του του Οκτώβρη αυτός ο καρπός. Κι ακόμα χρυσό, σαν το φθινόπωρο μιας και είναι η καρδιά του· σαν του κάστανου τ’ αγκάθια, σαν του καρυδιού τη φλούδα. Μα και γαλανό, αυτό το γαλανό που δίνει στη θάλασσα το μαλακτικό το φως. Τρία χρώματα όμορφα συνταιριασμένα.
-Οι μέρες του οι ξεχωριστές;
Συγκεντρωμένες δυο μεγάλες μέρες εκεί στο τέλος. Τ’ Άη Δημήτρη του Μυροβλήτη στις 26, και η 28η. Στη μια ανοίγουμε το νέο κρασί και στολίζουμε χρυσάνθεμα ένα παλικάρι σε κόκκινο άλογο, στην άλλη υψώνεται η σημαία και ο κόσμος πασχίζει να βαστήξει την πατρίδα ελεύθερη, ακόμη πασχίζει. Ξανά κόκκινο, γαλανό, χρυσό. Κρατώ κι άλλη μια μέρα του μυστική, πολύ ανθοστολισμένη με αγριολούλουδα Οκτωβρίου. Πεντέλη μου, θα τα της έχεις τώρα που κάηκες;
-Αιώνια νέος ο Οκτώβρης;
Μυστικά και με θάρρος, με πίστη. Τίποτε άλλο. Καλό μήνα και φθινόπωρο με όσο γίνεται κοντά μας και αλώβητη τη φύση που μας γέννησε. Κρατιόμαστε γερά από αυτήν και προχωράμε. Είναι η μόνη που εννοεί αυτό που λέει από τότε που υπάρχει αυτός ο τόπος.
Σημ.: Η εικόνα με τους ερωτιδείς σε κόκκινο, ημιτελής, λεπτομέρεια από νέα δουλειά, αφιερωμένη στο μήνα αυτό που ξέχωρα αγαπώ πολύ.
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Το σπίτι μύρισε κιόλας φθινόπωρο. Κι είμαστε ανέτοιμοι πάλι,
χωρίς πουλόβερ και κασκόλ. Απρόσμενα σύννεφα απ’ το πρωί σκοτεινιάζουν τους λόφους…»
Γιάννης Ρίτσος, «Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα»
«Πλάι στο χώμα, εκεί που έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο, που τώρα το βγάζει αραιά μιας και η γη κάηκε και σκάφτηκε και τσιμεντώθηκε και καλωδιώθηκε, εκεί στο πλάι, ανάμεσα σε μέταλλο και πλαστικό, μπάζα και άσφαλτο, λυγερόκορμη μια αγριοκρεμμύδα υψώνει το κέντημά της – ίδιο με επανάσταση, αλήθεια και υπομονή. Η θάλασσα στο φόντο, ανύποπτη κι αυτή, κάνει το λίκνισμα του λουλουδιού θεϊκό. Τι κάναμε, τι κάνουμε, τι λέμε μπροστά σ' αυτό το θαύμα του Οκτώβρη που επιμένει;»
Υποδοχή Οκτώβρη μήνα με τη Φωτεινή άλλη μια χρονιά.
-Φθινοπώριασε...
Νοτίζει ξανά το χώμα, έρχονται οι βροχές που περιμένει η γη να ξεδιψάσει από του καλοκαιριού την κάψα. Κι ανάμεσα, γλυκές μέρες, ζέστη, μαλακός ήλιος – «μαλακτικό το φως του Οκτωβρίου» (Δημουλά). Άνθη, άνθη παρηγορητικά, επίμονα, τρυφερά, όπου πια τους επιτρέπεται· κρόκοι κίτρινοι, ροδαλά κυκλάμινα, τα τελευταία ρόδα στους κήπους, γιασεμιά σε υπέροχη έξαρση –έναστροι ουρανοί είτε βραδιάζει είτε φέγγει– μαζί τους και τα νυχτολούλουδα. Αγιοδημητριάτικα χρυσάνθεμα, μαβιά ρείκια, μια τελεία στο καλοκαίρι από τα σπάρτα κι άλλη μία από τη ροζ και την άσπρη πικροδάφνη. Η γαζία ετοιμάζεται για τη φθινοπωρινή ανθοφορία που θα τη βαστήξει μέχρι να της παγώσει τα χνουδωτά ανθάκια της ο χιονιάς.
-Τα τζιτζίκια όμως επιμένουν
Ακούγεται το τελευταίο τζιτζίκι αυτόν το μήνα –μπορεί και στις αρχές του άλλου– και μόνο στα νότια. Μετέωρο το καλοκαίρι, και σαν σίγουρο το γαϊδουροκαλόκαιρο ότι δεν θα φανεί ξανά ο χειμώνας. «Αυτοκράτωρ με πορφύρα ο μην Οκτώβρης» (Εμπειρίκος) αφήνει του καλοκαιριού την αμμουδιά στο έλεος των νοτιάδων και στρώνει πλούσιο τραπέζι απ’ του καλοκαιριού τα καλούδια»
-Φορτωμένο καρπούς το τραπέζι του;
Και τι δεν έχει εδώ επάνω. Το σύκο το ξερό μαζί με το δαφνόφυλλο, φρέσκο ακόμη θαρρείς και τρυφερό έχει επάνω του όλο τον ήλιο του Αυγούστου. Το νέο το κρασί απ’ του Σεπτέμβρη το σταφύλι –τ’ Άη Δημήτρη ανήμερα το ανοίγει κι ευωδιάζει φρούτο ο κόσμος και ζαλίζεται όποιος πιει με τη δεύτερη γουλιά– νέκταρ. Τ’ αμύγδαλο το λιασμένο κι αυτό στον ήλιο του Σεπτέμβρη. Το πρώτο κάστανο, το πρώτο καρύδι. Την πράσινη την ελιά την τσακιστή. Τον τραχανά τον φρεσκοαπλωμένο. Τη λιαστή ντομάτα, τον λιαστό πελτέ. Τον ξερό τον δυόσμο, τον βασιλικό, τη ματζουράνα. Το φρέσκο μήλο, το σταφύλι το τραγανό αυτό που λέμε φράουλα, αχ πατέρα, πώς σ’ άρεσε…
-Η παλέτα των χρωμάτων του Οκτώβρη;
Κόκκινο βαθύ, ρουμπίνι όπως τρέχει από το γιοματάρι στο ποτήρι – αυτό το γυάλινο ποτήρι με τα κεντίδια, που έπινε μέσα ο παππούς μας, κι εκεί μέσα το κρασί έχει άλλη γεύση. Κόκκινο, κατακόκκινο σαν τους καρπούς του σχοίνου και σαν τα κούμαρα, σαν τον κράταιγο και τις κυνοροδιές. Κόκκινο, αιμάτινο σαν τα ρόδια, μέσα κι έξω – ολόδικός του του Οκτώβρη αυτός ο καρπός. Κι ακόμα χρυσό, σαν το φθινόπωρο μιας και είναι η καρδιά του· σαν του κάστανου τ’ αγκάθια, σαν του καρυδιού τη φλούδα. Μα και γαλανό, αυτό το γαλανό που δίνει στη θάλασσα το μαλακτικό το φως. Τρία χρώματα όμορφα συνταιριασμένα.
-Οι μέρες του οι ξεχωριστές;
Συγκεντρωμένες δυο μεγάλες μέρες εκεί στο τέλος. Τ’ Άη Δημήτρη του Μυροβλήτη στις 26, και η 28η. Στη μια ανοίγουμε το νέο κρασί και στολίζουμε χρυσάνθεμα ένα παλικάρι σε κόκκινο άλογο, στην άλλη υψώνεται η σημαία και ο κόσμος πασχίζει να βαστήξει την πατρίδα ελεύθερη, ακόμη πασχίζει. Ξανά κόκκινο, γαλανό, χρυσό. Κρατώ κι άλλη μια μέρα του μυστική, πολύ ανθοστολισμένη με αγριολούλουδα Οκτωβρίου. Πεντέλη μου, θα τα της έχεις τώρα που κάηκες;
-Αιώνια νέος ο Οκτώβρης;
Μυστικά και με θάρρος, με πίστη. Τίποτε άλλο. Καλό μήνα και φθινόπωρο με όσο γίνεται κοντά μας και αλώβητη τη φύση που μας γέννησε. Κρατιόμαστε γερά από αυτήν και προχωράμε. Είναι η μόνη που εννοεί αυτό που λέει από τότε που υπάρχει αυτός ο τόπος.
Σημ.: Η εικόνα με τους ερωτιδείς σε κόκκινο, ημιτελής, λεπτομέρεια από νέα δουλειά, αφιερωμένη στο μήνα αυτό που ξέχωρα αγαπώ πολύ.
more...