Φωτεινή Στεφανίδη: «Σεπτέμβρη μου, νωρίς που βράδιασες» Του...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Σεπτέμβρη μου, νωρίς που βράδιασες»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Ποια νύχτα σ’ έκλεψε / Ποια πίκρα σ’ έκρυψε / Και τώρα πια, για ποιον θα τραγουδώ / Νωρίς που βράδιασε / Ο κόσμος άδειασε / Αγάπη μου δε θα σε ξαναδώ…»
Λευτέρης Παπαδόπουλος με τη μουσική του Μίμη Πλέσσα, κι απ’ τα χείλη, τα ζωγραφιστά χείλη του Γιάννη Πουλόπουλου. Και τα μάτια.
«Ακόμη δε φάνηκαν τα πρωτοβρόχια, να βγουν τα κυκλάμινα ανάμεσα στις πέτρες να “πεταρίσουν τα σγουρά φτεράκια τους στον ήλιο”. Πέρασε ένας Αύγουστος δύσκολος, με ζεστό το βοριά να κατακαίει τα πολύτιμα βουνά μας, να ρημάζει, κάνοντας τη σπίθα πυρκαγιά, με τη θάλασσα ωστόσο πάντα αλάνθαστη κι ας έχει πληγωμένες τις ακτές από την απερισκεψία την ανθρώπινη, μήνας που κρατά τα σκήπτρα και στη ζωή και στο θάνατο. Κι έχει τον μικρό, γλυκό Σεπτέμβρη ν’ ακολουθεί, ίδιο βάλσαμο να έρχεται και να απαλύνει το φρυγμένο δέρμα, τη φωνή που δε βγαίνει –τι να πεις–, να καθαρίσει το νερό το πολύπαθο απ’ του ανθρώπου την υπερβολή. Έρχεται και δεν υπάρχει πια το κοριτσάκι που φοράει την μπλε ποδιά, τα σοσόνια και τα παπούτσια με το λουράκι, κι ανηφορίζοντας για το σχολειό σφίγγει κρυφά στην τσέπη εκείνο το στολισμένο με μάργαρο σαλιγκαράκι που βρήκε σε μια από τις λίγες φορές που πήγε στη θάλασσα με το πούλμαν της γειτονιάς και τον μπαμπά του κοντά – θησαυρός θαρρείς, λάφυρο του καλοκαιριού, του αληθινού καλοκαιριού χωρίς οργάνωση διακοπών, χωρίς απαιτήσεις». Εδώ και πάλι με τη Φωτεινή, να υποδεχτούμε τον Σεπτέμβρη.
-Αν ήταν μέρα η χρονιά, τι ώρα είναι ο Σεπτέμβρης;
Απομεσήμερο. Εκεί που η ζέστη βαστά ακόμη, αλλά οι σκιές μαλακώνουν, χρωματίζονται, και τα περαστικά σύννεφα πού και πού πυκνώνουν. Εκεί που έχουμε χορτάσει καρπουζοπέπονο και λαχταράμε το σταφύλι, το τελευταίο σύκο, το αχλάδι. Εκεί που πέφτουν κάτω μισάνοιχτα στο βελούδο τους τ’ αμύγδαλα, εκεί που οι πεταλούδες ψάχνουν και βρίσκουν θαύματα: κρινάκια της άμμου, νυχτολούλουδα, ιβίσκους, δειλινά, γιασεμιά, πολλά γιασεμιά. Τα ρόδια στο τσακ να ωριμάσουν, πολλά έχουν ήδη ανοίξει και κερνούν τα πουλιά. Οι ντοματιές προσπαθούν ακόμη. Τα μπαμπακοχώραφα ασπρίζουν. Όλα παίρνουν τη σειρά τους κι εμείς ξανά μετέωροι, ξανά σκυφτοί μπροστά σε μια αλλιώτικη ζωή που έρχεται καλπάζοντας ελαττώνοντας τα ευλογημένα που είπαμε πιο πάνω.
-Τι κρατάς με σιγουριά απ’ αυτόν το μήνα;
Την ισημερία του πρώτα πρώτα, αυτή τη μαγική ισορροπία μέρας και νύχτας, το βράδυ που πια έρχεται φανερά πιο νωρίς. Τον τρύγο και το πάτημα εκεί κοντά στου Σταυρού τη μέρα, να μην έχει βρέξει μόνο πριν. Tο μούστο, τη μουστιά, το βράσιμο του κρασιού που αρχίζει, το φρέσκο πετιμέζι, το σύκο το ξερό και φρέσκο μαζί, το πρώτο που βγαίνει. Το κεφαλάκι του κυκλάμινου που θα βρει πέρασμα και από την πιο στενή χαραματιά του βράχου ζητώντας μόνο τις βροχούλες του Σεπτέμβρη για να γεμίσει τις πλαγιές. Τους κρόκους τους κατακίτρινους και το ανεβατό λουλούδι της αγριοκρεμμύδας. Την τρυφερή γιορτή του Γενέσιου της Παναγιάς μαζί και με τον αστερισμό της Παρθένου, και την πρωτομηνιά του που γιορτάζουν όλα μαζί τα αρχαία γυναικεία ονόματα. Κι ακόμα την ποίηση, τη μουσική, τη ζωγραφική που έχουν γίνει για χάρη του.
-Γλυκές οι μέρες του φθινοπώρου
Ανάκατα όπως έρχονται στο μυαλό: ο Βάκχος του Καραβάτζιο, όπως και το πανέρι του με τα φθινοπωρινά φρούτα· ο Σεπτέμβρης του Γιάννη Τσαρούχη· το καλάθι με τα σύκα το ζωγραφισμένο στη βίλα Οπλόντις ανάμεσα στη Νάπολη και στο Σορέντο· η δική μας Μαρία Κασσαβέτη (χαρακτηρισμένη ως εκθαμβωτικό φθινόπωρο δια γραφής και χρωστήρα Ροσέτι).
Το φθινόπωρο του Βιβάλντι που πάντα σιγοσφύριζε ο πατέρας· πιο ταπεινό αλλά ίσια στην καρδιά, το τραγούδι του Γιάννη Σπανού «Θυμήσου τον Σεπτέμβρη» που το είπαν τρεις αγαπημένοι (Κώστας Καρράς, Γιοβάνα, Γιάννης Πουλόπουλος)· το άλλο τραγούδι του Παντελή Θαλασσινού για τον μικρό Σεπτέμβρη που βάζει τα κλάματα (στίχοι Ηλία Κατσούλη).
Αυτή τη Φθινοπωρινή Σονάτα που τρέχαμε με τα πόδια από το Ηράκλειο στο Αελλώ στην Πατησίων να τη δούμε 16-17 χρονών κοριτσάκια μια παρέα, Μπέργκμαν θέλαμε, λαχταρούσαμε.
-Και πάμε στα ποιήματα
Είναι πολλά και γι’ αυτό διαλέγω ένα κομμάτι από τον «Τελευταίο παραθεριστή» του Γιάννη Ρίτσου που αγαπώ πολύ:
«Μένω εδώ πέρα μονάχος όχι για να χαρώ τις τελευταίες γλυκές μέρες του φθινοπώρου
ούτε για ν' ακούσω το βαθύ γαλάζιο ν' αποσύρεται πίσω απ' τους λόφους [...]
Ζητώ να ξαναζήσω το καλοκαίρι που έφυγε, που μου έφυγε
μές απ' τα δάχτυλά μου σα ζεσταμένη, ασήμαντη άμμος,
σα θαλασσινό νερό που σου βρέχει και σου χτενίζει ένα ένα τα ματόκλαδα
και συ καθόλου δε το νιώθεις, γιατί είσαι ακέριος μέσα στο νερό
κολυμπώντας...»
-Μια ευχή;
Καλο ξεκίνημα Γιώργο, καλή νέα σχολική αρχή. Να κρατήσουμε κι εφέτος το κόσμημα του καλοκαιριού στην τσέπη, κι αν είναι χαρισμένο από χέρι και καρδιά, ευλογία.
Η ζωγραφιά νερομπογιά απ' του Αυγούστου την τελευταία μέρα
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Ποια νύχτα σ’ έκλεψε / Ποια πίκρα σ’ έκρυψε / Και τώρα πια, για ποιον θα τραγουδώ / Νωρίς που βράδιασε / Ο κόσμος άδειασε / Αγάπη μου δε θα σε ξαναδώ…»
Λευτέρης Παπαδόπουλος με τη μουσική του Μίμη Πλέσσα, κι απ’ τα χείλη, τα ζωγραφιστά χείλη του Γιάννη Πουλόπουλου. Και τα μάτια.
«Ακόμη δε φάνηκαν τα πρωτοβρόχια, να βγουν τα κυκλάμινα ανάμεσα στις πέτρες να “πεταρίσουν τα σγουρά φτεράκια τους στον ήλιο”. Πέρασε ένας Αύγουστος δύσκολος, με ζεστό το βοριά να κατακαίει τα πολύτιμα βουνά μας, να ρημάζει, κάνοντας τη σπίθα πυρκαγιά, με τη θάλασσα ωστόσο πάντα αλάνθαστη κι ας έχει πληγωμένες τις ακτές από την απερισκεψία την ανθρώπινη, μήνας που κρατά τα σκήπτρα και στη ζωή και στο θάνατο. Κι έχει τον μικρό, γλυκό Σεπτέμβρη ν’ ακολουθεί, ίδιο βάλσαμο να έρχεται και να απαλύνει το φρυγμένο δέρμα, τη φωνή που δε βγαίνει –τι να πεις–, να καθαρίσει το νερό το πολύπαθο απ’ του ανθρώπου την υπερβολή. Έρχεται και δεν υπάρχει πια το κοριτσάκι που φοράει την μπλε ποδιά, τα σοσόνια και τα παπούτσια με το λουράκι, κι ανηφορίζοντας για το σχολειό σφίγγει κρυφά στην τσέπη εκείνο το στολισμένο με μάργαρο σαλιγκαράκι που βρήκε σε μια από τις λίγες φορές που πήγε στη θάλασσα με το πούλμαν της γειτονιάς και τον μπαμπά του κοντά – θησαυρός θαρρείς, λάφυρο του καλοκαιριού, του αληθινού καλοκαιριού χωρίς οργάνωση διακοπών, χωρίς απαιτήσεις». Εδώ και πάλι με τη Φωτεινή, να υποδεχτούμε τον Σεπτέμβρη.
-Αν ήταν μέρα η χρονιά, τι ώρα είναι ο Σεπτέμβρης;
Απομεσήμερο. Εκεί που η ζέστη βαστά ακόμη, αλλά οι σκιές μαλακώνουν, χρωματίζονται, και τα περαστικά σύννεφα πού και πού πυκνώνουν. Εκεί που έχουμε χορτάσει καρπουζοπέπονο και λαχταράμε το σταφύλι, το τελευταίο σύκο, το αχλάδι. Εκεί που πέφτουν κάτω μισάνοιχτα στο βελούδο τους τ’ αμύγδαλα, εκεί που οι πεταλούδες ψάχνουν και βρίσκουν θαύματα: κρινάκια της άμμου, νυχτολούλουδα, ιβίσκους, δειλινά, γιασεμιά, πολλά γιασεμιά. Τα ρόδια στο τσακ να ωριμάσουν, πολλά έχουν ήδη ανοίξει και κερνούν τα πουλιά. Οι ντοματιές προσπαθούν ακόμη. Τα μπαμπακοχώραφα ασπρίζουν. Όλα παίρνουν τη σειρά τους κι εμείς ξανά μετέωροι, ξανά σκυφτοί μπροστά σε μια αλλιώτικη ζωή που έρχεται καλπάζοντας ελαττώνοντας τα ευλογημένα που είπαμε πιο πάνω.
-Τι κρατάς με σιγουριά απ’ αυτόν το μήνα;
Την ισημερία του πρώτα πρώτα, αυτή τη μαγική ισορροπία μέρας και νύχτας, το βράδυ που πια έρχεται φανερά πιο νωρίς. Τον τρύγο και το πάτημα εκεί κοντά στου Σταυρού τη μέρα, να μην έχει βρέξει μόνο πριν. Tο μούστο, τη μουστιά, το βράσιμο του κρασιού που αρχίζει, το φρέσκο πετιμέζι, το σύκο το ξερό και φρέσκο μαζί, το πρώτο που βγαίνει. Το κεφαλάκι του κυκλάμινου που θα βρει πέρασμα και από την πιο στενή χαραματιά του βράχου ζητώντας μόνο τις βροχούλες του Σεπτέμβρη για να γεμίσει τις πλαγιές. Τους κρόκους τους κατακίτρινους και το ανεβατό λουλούδι της αγριοκρεμμύδας. Την τρυφερή γιορτή του Γενέσιου της Παναγιάς μαζί και με τον αστερισμό της Παρθένου, και την πρωτομηνιά του που γιορτάζουν όλα μαζί τα αρχαία γυναικεία ονόματα. Κι ακόμα την ποίηση, τη μουσική, τη ζωγραφική που έχουν γίνει για χάρη του.
-Γλυκές οι μέρες του φθινοπώρου
Ανάκατα όπως έρχονται στο μυαλό: ο Βάκχος του Καραβάτζιο, όπως και το πανέρι του με τα φθινοπωρινά φρούτα· ο Σεπτέμβρης του Γιάννη Τσαρούχη· το καλάθι με τα σύκα το ζωγραφισμένο στη βίλα Οπλόντις ανάμεσα στη Νάπολη και στο Σορέντο· η δική μας Μαρία Κασσαβέτη (χαρακτηρισμένη ως εκθαμβωτικό φθινόπωρο δια γραφής και χρωστήρα Ροσέτι).
Το φθινόπωρο του Βιβάλντι που πάντα σιγοσφύριζε ο πατέρας· πιο ταπεινό αλλά ίσια στην καρδιά, το τραγούδι του Γιάννη Σπανού «Θυμήσου τον Σεπτέμβρη» που το είπαν τρεις αγαπημένοι (Κώστας Καρράς, Γιοβάνα, Γιάννης Πουλόπουλος)· το άλλο τραγούδι του Παντελή Θαλασσινού για τον μικρό Σεπτέμβρη που βάζει τα κλάματα (στίχοι Ηλία Κατσούλη).
Αυτή τη Φθινοπωρινή Σονάτα που τρέχαμε με τα πόδια από το Ηράκλειο στο Αελλώ στην Πατησίων να τη δούμε 16-17 χρονών κοριτσάκια μια παρέα, Μπέργκμαν θέλαμε, λαχταρούσαμε.
-Και πάμε στα ποιήματα
Είναι πολλά και γι’ αυτό διαλέγω ένα κομμάτι από τον «Τελευταίο παραθεριστή» του Γιάννη Ρίτσου που αγαπώ πολύ:
«Μένω εδώ πέρα μονάχος όχι για να χαρώ τις τελευταίες γλυκές μέρες του φθινοπώρου
ούτε για ν' ακούσω το βαθύ γαλάζιο ν' αποσύρεται πίσω απ' τους λόφους [...]
Ζητώ να ξαναζήσω το καλοκαίρι που έφυγε, που μου έφυγε
μές απ' τα δάχτυλά μου σα ζεσταμένη, ασήμαντη άμμος,
σα θαλασσινό νερό που σου βρέχει και σου χτενίζει ένα ένα τα ματόκλαδα
και συ καθόλου δε το νιώθεις, γιατί είσαι ακέριος μέσα στο νερό
κολυμπώντας...»
-Μια ευχή;
Καλο ξεκίνημα Γιώργο, καλή νέα σχολική αρχή. Να κρατήσουμε κι εφέτος το κόσμημα του καλοκαιριού στην τσέπη, κι αν είναι χαρισμένο από χέρι και καρδιά, ευλογία.
Η ζωγραφιά νερομπογιά απ' του Αυγούστου την τελευταία μέρα
more...