Φωτεινή Στεφανίδη: «Σεπτέμβρης, της χρονιάς το απομεσήμερο» του...
Φωτεινή Στεφανίδη: «Σεπτέμβρης, της χρονιάς το απομεσήμερο»
του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Θυμάμαι ένα άσπρο μεσημέρι κάποιο ωραίο καλοκαίρι (…)
Ένας νερένιος θησαυρός, κομμένος χαρταετός…»
Αρλέτα, «Καλοκαίρι», ο πρώτος και ο τελευταίος στίχος
«Αύγουστος που ενηλικιώνεται είναι ο Σεπτέμβρης, το λέει η
ποιήτρια. Μεγάλωσε λοιπόν ο Αύγουστος, φόρεσε μακρύ
παντελόνι, ντύθηκε μακό μπλουζάκι. Μόνο παπούτσι δεν έβαλε,
ούτε σανδάλι καν. Ξυπόλυτος. Έχει δουλειές, έχει πατητήρι, δεν
είναι σχολιαρόπαιδo να βάλει ποδιά, καλτσάκι και γυαλισμένο
παπουτσάκι, να ξύσει μολύβι, ν’ ανοίξει το αλφαβητάρι του στο α.
Όχι, όχι. Αυτός διαβάζει τα σύννεφα, και είναι κάτασπρα τα
σύννεφά του. Λογαριάζει πότε θα βρέξει για ν’ αφήσει να διαβεί
μια εβδομάδα ηλιόλουστη κι έπειτα να τρυγήσει. Δυο μέρες μετά
θα πατήσει τα σταφύλια, του Σταυρού την άλλη μέρα, με ακόμα
περασμένο πίσω απ’ τ’ αφτί του το κλωναράκι του βασιλικού που
πήρε από το εκκλησιδάκι της πατρίδας, όποιο εκκλησιδάκι». Δυο
λόγια με τη Φωτεινή για τον Σεπτέμβρη μήνα, ανήμερα 28 τ’
Αυγούστου, του Άη Γιάννη του Νηστευτή, μαζί και μια ζωγραφιά.
-Ανάμνηση κιόλας;
Το ίδιο απόγευμα, το ίδιο λεπτό. Σαν κάθε μέρα του Αυγούστου ναείναι ένα μικρό καλοκαίρι που μετά το μεσημέρι της γίνεται
Σεπτέμβρης.
-Απομεσήμερο της χρονιάς λοιπόν.
Ναι, η ώρας της σιέστας για τους πολλούς, του τρυφερού περίπατου για εκείνον. Έχει τόσα να νοιαστεί και είναι και τόσο ανέμελος, πού να τα προλάβει. Από την πρώτη κιόλας μέρα του έχει να γιορτάσει εκατοντάδες τις κοπέλες με τα αρχαιοελληνικά ονόματα. Την ίδια μέρα υποδέχεται τους δασκάλους στο σχολειό, ανοίγει παράθυρα, να μπει φρέσκος ο αέρας. Πριν φανούν τα παιδιά, η πιο τρυφερή γιορτή της χρονιάς: το Γενέσιο της Παναγιάς.
-Kαι το πρώτο κουδούνι...
Κι έπειτα από λίγες μέρες που έρχονται τα παιδιά στο σχολειό, έχει να τα καλωσορίσει με ήλιο και δροσιά. Έχει όμως να βάλει και φτερά στα πόδια να γυρίσει όλα τα εκκλησάκια του Σταυρού ανήμερα, να μοσχοβολήσει ο βασιλικός σε πόλεις, χωριά και νησιά. Κι ακόμη να γιορτάσει τη Σοφία, την Αγάπη, την Πίστη, την Ελπίδα. Κι έχει μετά να ισοζυγίσει μέρα και νύχτα· η φθινοπωρινή ισημερία, κι αυτή δική του δουλειά.
-Τα χρώματά του; Το φως;
Πρώτα πρώτα το φως. Αλλάζει ολότελα, μαλακώνει. Και κάνει τα
χρώματα λαμπρότερα, τα ξεχωρίζει ένα ένα, φεύγει η λάμψη του
καλοκαιριού που τα ενώνει όλα σ’ αυτό το χρυσογάλαζο τεντωμένο πανί. Εμφανίζονται τα πρώτα κόκκινα· μήλα, ρόδια ανοιχτά και κλειστά, καμπανάρια μαύρα από σταφύλια, καρπισμένα σχοίνα. Τα πράσινα βαθαίνουν· Κυπαρίσσια σχεδόν μαύρα νοτισμένα από τα πρωτοβρόχια, πεύκα με το πράσινο σμαράγδι, ελιές βαθυπράσινες και ασημένιες. Θάλασσα που βρέχεται και λάμπει περισσότερο. Άμμος πανχρωματική από την υγρασία του νερού και του αέρα. Τα βουνά πιο μενεξεδιά, τα κοχύλια πιο λευκά. Και οι καρδιές, μαλακώνουν κι αυτές, αγαπούν αλλιώτικα, πιο βαθιά.
-Αρχή της Ινδίκτου όπως σημείωνε ο αείμνηστος Διονύσης Σιμόπουλος...
Από τις αρχές, άλλωστε, του 4ου αιώνα μ.Χ. ο Σεπτέμβριος καθιερώθηκε ως η αρχή του εκκλησιαστικού αλλά και του πολιτικού έτους, επειδή η 1η Σεπτεμβρίου συνέπιπτε με την αρχή της ινδικτιώνος. Ακόμη και σήμερα η Ανατολική Εκκλησία εξακολουθεί να εορτάζει την 1η Σεπτεμβρίου ως «αρχή της ινδίκτου». Όπως μας πληροφορεί η Μαρίνα Δετοράκη: «Η λέξη ινδικτιών σημαίνει κατ’ αρχήν τον προσδιορισμό του ετήσιου ποσού που έπρεπε να καταβάλλουν οι Ρωμαίοι πολίτες ως φόρο. Συνεκδοχικά, πήρε τη σημασία της οικονομικής χρονιάς, και όταν οι φόροι ρυθμίζονταν με βάση μια περίοδο περισσοτέρων ετών, ινδικτιών ονομάστηκε το σύνολο αυτών των ετών… Κατέληξε έτσι να σημαίνει ένα θεσμοθετημένο κύκλο 15 ετών, συνεχώς επαναλαμβανόμενο (όπως η εβδομάδα ή ο μήνας), που χρησιμοποιήθηκε για τη χρονολόγηση πράξεων και γεγονότων… που τελικά παγιώθηκε ως το δημοφιλέστερο σύστημα χρονολόγησης για τους Βυζαντινούς, και η 1η Σεπτεμβρίου ως η αρχή του έτους τους». Γι’ αυτό, άλλωστε, σε ορισμένες περιοχές της χώρας μας η 31η Αυγούστου ονομάζεται «κλειδοχρονιά» επειδή «κλειδώνει» (τελειώνει) ο προηγούμενος χρόνος, ενώ η 1η Σεπτεμβρίου ονομάζεται «αρχιχρονιά».
-Να κλείσουμε με τη γη;
Διψασμένη ρουφάει τα πρωτοβρόχια του και στολίζεται έξαφνα με το κίτρινο του κρόκου και το ανείπωτο χρώμα του κυκλάμινου. Στις αυλές το γιασεμί δίνει και δίνει. Από κοντά το τρελό νυχτολούλουδο και οι ιβίσκοι όλων των χρωμάτων. Τα δειλινά αντέχουν ακόμα· φούξια, κίτρινα, λευκά, ανάμεικτα. Οι βουκαμβίλιες μαβιές, κόκκινες, λευκές, βιολετιές. Έξω τώρα, τα ρείκια στις πλαγιές ξαφνιάζουν πάντα με την ομορφιά τους· μην αγγίζετε, είναι πια δυσεύρετα. Και τα αρμυρίκια στο γιαλό ρόδινα και βαριά απ’ το λουλούδι. Για το τέλος, κεντίδι το αγριοκρέμμυδο που σκάει απ’ το βολβό του κι ανεβαίνει, ανεβαίνει ένα μέτρο ψηλά, ψιθυρίζοντας:
Καλό φθινόπωρο!
Σημ.: Η εικόνα νερομπογιά της Φωτεινής, τέλος Αυγούστου 2022, με
τίτλο τούτη τη φορά: «Άσπρο μεσημέρι».
-
more...
του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Θυμάμαι ένα άσπρο μεσημέρι κάποιο ωραίο καλοκαίρι (…)
Ένας νερένιος θησαυρός, κομμένος χαρταετός…»
Αρλέτα, «Καλοκαίρι», ο πρώτος και ο τελευταίος στίχος
«Αύγουστος που ενηλικιώνεται είναι ο Σεπτέμβρης, το λέει η
ποιήτρια. Μεγάλωσε λοιπόν ο Αύγουστος, φόρεσε μακρύ
παντελόνι, ντύθηκε μακό μπλουζάκι. Μόνο παπούτσι δεν έβαλε,
ούτε σανδάλι καν. Ξυπόλυτος. Έχει δουλειές, έχει πατητήρι, δεν
είναι σχολιαρόπαιδo να βάλει ποδιά, καλτσάκι και γυαλισμένο
παπουτσάκι, να ξύσει μολύβι, ν’ ανοίξει το αλφαβητάρι του στο α.
Όχι, όχι. Αυτός διαβάζει τα σύννεφα, και είναι κάτασπρα τα
σύννεφά του. Λογαριάζει πότε θα βρέξει για ν’ αφήσει να διαβεί
μια εβδομάδα ηλιόλουστη κι έπειτα να τρυγήσει. Δυο μέρες μετά
θα πατήσει τα σταφύλια, του Σταυρού την άλλη μέρα, με ακόμα
περασμένο πίσω απ’ τ’ αφτί του το κλωναράκι του βασιλικού που
πήρε από το εκκλησιδάκι της πατρίδας, όποιο εκκλησιδάκι». Δυο
λόγια με τη Φωτεινή για τον Σεπτέμβρη μήνα, ανήμερα 28 τ’
Αυγούστου, του Άη Γιάννη του Νηστευτή, μαζί και μια ζωγραφιά.
-Ανάμνηση κιόλας;
Το ίδιο απόγευμα, το ίδιο λεπτό. Σαν κάθε μέρα του Αυγούστου ναείναι ένα μικρό καλοκαίρι που μετά το μεσημέρι της γίνεται
Σεπτέμβρης.
-Απομεσήμερο της χρονιάς λοιπόν.
Ναι, η ώρας της σιέστας για τους πολλούς, του τρυφερού περίπατου για εκείνον. Έχει τόσα να νοιαστεί και είναι και τόσο ανέμελος, πού να τα προλάβει. Από την πρώτη κιόλας μέρα του έχει να γιορτάσει εκατοντάδες τις κοπέλες με τα αρχαιοελληνικά ονόματα. Την ίδια μέρα υποδέχεται τους δασκάλους στο σχολειό, ανοίγει παράθυρα, να μπει φρέσκος ο αέρας. Πριν φανούν τα παιδιά, η πιο τρυφερή γιορτή της χρονιάς: το Γενέσιο της Παναγιάς.
-Kαι το πρώτο κουδούνι...
Κι έπειτα από λίγες μέρες που έρχονται τα παιδιά στο σχολειό, έχει να τα καλωσορίσει με ήλιο και δροσιά. Έχει όμως να βάλει και φτερά στα πόδια να γυρίσει όλα τα εκκλησάκια του Σταυρού ανήμερα, να μοσχοβολήσει ο βασιλικός σε πόλεις, χωριά και νησιά. Κι ακόμη να γιορτάσει τη Σοφία, την Αγάπη, την Πίστη, την Ελπίδα. Κι έχει μετά να ισοζυγίσει μέρα και νύχτα· η φθινοπωρινή ισημερία, κι αυτή δική του δουλειά.
-Τα χρώματά του; Το φως;
Πρώτα πρώτα το φως. Αλλάζει ολότελα, μαλακώνει. Και κάνει τα
χρώματα λαμπρότερα, τα ξεχωρίζει ένα ένα, φεύγει η λάμψη του
καλοκαιριού που τα ενώνει όλα σ’ αυτό το χρυσογάλαζο τεντωμένο πανί. Εμφανίζονται τα πρώτα κόκκινα· μήλα, ρόδια ανοιχτά και κλειστά, καμπανάρια μαύρα από σταφύλια, καρπισμένα σχοίνα. Τα πράσινα βαθαίνουν· Κυπαρίσσια σχεδόν μαύρα νοτισμένα από τα πρωτοβρόχια, πεύκα με το πράσινο σμαράγδι, ελιές βαθυπράσινες και ασημένιες. Θάλασσα που βρέχεται και λάμπει περισσότερο. Άμμος πανχρωματική από την υγρασία του νερού και του αέρα. Τα βουνά πιο μενεξεδιά, τα κοχύλια πιο λευκά. Και οι καρδιές, μαλακώνουν κι αυτές, αγαπούν αλλιώτικα, πιο βαθιά.
-Αρχή της Ινδίκτου όπως σημείωνε ο αείμνηστος Διονύσης Σιμόπουλος...
Από τις αρχές, άλλωστε, του 4ου αιώνα μ.Χ. ο Σεπτέμβριος καθιερώθηκε ως η αρχή του εκκλησιαστικού αλλά και του πολιτικού έτους, επειδή η 1η Σεπτεμβρίου συνέπιπτε με την αρχή της ινδικτιώνος. Ακόμη και σήμερα η Ανατολική Εκκλησία εξακολουθεί να εορτάζει την 1η Σεπτεμβρίου ως «αρχή της ινδίκτου». Όπως μας πληροφορεί η Μαρίνα Δετοράκη: «Η λέξη ινδικτιών σημαίνει κατ’ αρχήν τον προσδιορισμό του ετήσιου ποσού που έπρεπε να καταβάλλουν οι Ρωμαίοι πολίτες ως φόρο. Συνεκδοχικά, πήρε τη σημασία της οικονομικής χρονιάς, και όταν οι φόροι ρυθμίζονταν με βάση μια περίοδο περισσοτέρων ετών, ινδικτιών ονομάστηκε το σύνολο αυτών των ετών… Κατέληξε έτσι να σημαίνει ένα θεσμοθετημένο κύκλο 15 ετών, συνεχώς επαναλαμβανόμενο (όπως η εβδομάδα ή ο μήνας), που χρησιμοποιήθηκε για τη χρονολόγηση πράξεων και γεγονότων… που τελικά παγιώθηκε ως το δημοφιλέστερο σύστημα χρονολόγησης για τους Βυζαντινούς, και η 1η Σεπτεμβρίου ως η αρχή του έτους τους». Γι’ αυτό, άλλωστε, σε ορισμένες περιοχές της χώρας μας η 31η Αυγούστου ονομάζεται «κλειδοχρονιά» επειδή «κλειδώνει» (τελειώνει) ο προηγούμενος χρόνος, ενώ η 1η Σεπτεμβρίου ονομάζεται «αρχιχρονιά».
-Να κλείσουμε με τη γη;
Διψασμένη ρουφάει τα πρωτοβρόχια του και στολίζεται έξαφνα με το κίτρινο του κρόκου και το ανείπωτο χρώμα του κυκλάμινου. Στις αυλές το γιασεμί δίνει και δίνει. Από κοντά το τρελό νυχτολούλουδο και οι ιβίσκοι όλων των χρωμάτων. Τα δειλινά αντέχουν ακόμα· φούξια, κίτρινα, λευκά, ανάμεικτα. Οι βουκαμβίλιες μαβιές, κόκκινες, λευκές, βιολετιές. Έξω τώρα, τα ρείκια στις πλαγιές ξαφνιάζουν πάντα με την ομορφιά τους· μην αγγίζετε, είναι πια δυσεύρετα. Και τα αρμυρίκια στο γιαλό ρόδινα και βαριά απ’ το λουλούδι. Για το τέλος, κεντίδι το αγριοκρέμμυδο που σκάει απ’ το βολβό του κι ανεβαίνει, ανεβαίνει ένα μέτρο ψηλά, ψιθυρίζοντας:
Καλό φθινόπωρο!
Σημ.: Η εικόνα νερομπογιά της Φωτεινής, τέλος Αυγούστου 2022, με
τίτλο τούτη τη φορά: «Άσπρο μεσημέρι».
-
more...