Φωτεινή Στεφανίδη: «θα μπορέσουμε να κοιτάξουμε τον Ιούνη στα...
Φωτεινή Στεφανίδη: «θα μπορέσουμε να κοιτάξουμε τον Ιούνη στα μάτια;»
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Οσμίζομαι καταιγίδα στο έπακρο
μα η καρδιά μου απουσιάζει στ’ αγριολούλουδα…»
Νίκος Καρούζος
«Ο πιο στολισμένος μήνας. Με τ’ άνθη του κεντήματα, και τ’ αρώματά τους λεπτά την ημέρα και τις νύχτες μεθυστικά. Αγιόκλημα, μανόλια, γιασεμί, γαρδένια· τα πρώτα νυχτολούλουδα, οι βασιλικοί, οι δυόσμοι, οι αρμπαρόριζες, οι λεβάντες στις αυλές. Μπουκέτο του ονείρου, της ελπίδας, της παραδοχής ότι υπάρχει δίπλα μας κάτι σπουδαίο και μεγάλο. Μα και τ’ αγριολούλουδά του: Μάραθος, αγριοκαρότο, ρόκα, δεντρομολόχα, ακονιζιά, κολχικό, ρίγανη, ξεχασμένες παπαρούνες κόκκινες μα κι άσπρες και κίτρινες. Ραδικολούλουδα, κάπαρη, γαϊδουράγκαθα, λαδανιές, αγριαγκινάρες, σπάρτα και χρυσοξυλιές· μα πιο πολύ απ’ όλα στην καρδιά το θεϊκό θυμάρι». Υποδεχόμαστε άλλη μια φορά το καλοκαίρι και τον πρώτο του μήνα με τη Φωτεινή συντροφιά σε ηλιόλουστη αυλή.
-Ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού;
Ενός ακόμη καλοκαιριού που παρ’ όλα τα εμπόδια διαβαίνει με το αεράκι του, τους ανθούς του, τους καθαρούς ανθρώπους που το δέχονται ως έχει. Με τους άλλους τι γίνεται, αυτούς που συνεχίζουν και καρφώνουν κι εφέτος τα ωραία μας βουνά αφού πριν τα είχαν κάψει. Ας μη λέμε όμως μόνο τα δυσάρεστα. Ελπίζουμε. Ελπίζουμε στις καθαρές φωνές που ακούγονται που και που, χαμηλόφωνα αλλά επίμονα, και όσο πάει η ένταση δυναμώνει. Και είναι πολλές οι φωνές. Και είναι και τα παιδιά που έρχονται, η ελπίδα όλων μας. Πώς όμως να πεις τι λέξη «παιδιά» σήμερα χωρίς να πονέσεις. Αυτό το έγκλημα δεν έχει προηγούμενο. Άμυνα, ο τρόπος του Νίκου Καρούζου: οσμίζομαι σκλαβιά και φρίκη μα η καρδιά μου απουσιάζει στη χελιδονοφωλιά.
-Μια μεγάλη ματιά στο πέρασμα του Ιούνη;
Δε λένε να χρυσίσουν ακόμα φέτος τα χωράφια με την αγριοβρόμη. Τώρα, τώρα δα, δεν έχουν δυο μέρες που άρχισαν να κεντούν τα κενά σε εξοχή και πόλη τ’ άνθη του αγριοκαρότου και του αγριομάραθου. Και τα δικά μας κενά κεντούν. Φεύγει συννεφιασμένος ο Μάης με κρύα ακόμα τα θαλασσινά νερά, ωστόσο το αέρινο ροδαλό της δεντρομολόχας ζωγραφίζει τις άκριες των δρόμων παρέα με την άσπρη τη μαργαρίτα και υπόσχονται κι οι δυο τους ότι όλα θα έρθουν. Τα χελιδόνια φωνάζουν μεταξύ τους, τι μπορεί να λένε… Ίσως για μια απόφαση που πρέπει να πάρουν σήμερα. Ίσως για τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου που σιμώνει. Ίσως για τον ήλιο που είναι πιο χρυσός από ποτέ. Ίσως για τα παιδιά που χάνονται άδικα, ανελέητα κάθε μέρα.
-Το ηλιοστάσι;
«Είκοσι τρεις του Θεριστή μέσα στην έρμη την αυλή…» (Λόρκα - Ελύτης).
Τρίζει ο ήλιος επάνω στη γη. Υπόσχεται ότι θα γεννηθούν ξανά ήρωες που θα σταθούν στο πλευρό των ανθρώπων. Το θέλουμε όμως εμείς; Θέλουμε βοήθεια; Έστω, βοηθάμε ο ένας τον άλλο; Ή κοιτάμε μόνο την κάθε μέρα μας, και κλειδώνουμε διπλά τριπλά τις πόρτες μας κάθε νύχτα; Τι Ιούνης θα είναι αυτός; Τι ηλιοστάσι αδιάφορο για όλους που πόσο ωραίο θα ήταν να την αφουγκραζόμαστε με θαυμασμό, να νιώθαμε το σπόρο του χειμώνα που μόλις απόθεσε ο Θεός στον τόπο μας τη μέρα την ιερή που κρατάει ώρες και ώρες. Κι αν το σκεφτείς, στο ηλιοστάσι του χειμώνα γεννιέται ο Χριστός με τη νύχτα σπαρμένη θαύματα και σ’ εκείνο του καλοκαιριού ο Άι Γιάννης ο Πρόδρομος με τις φωτιές στις γειτονιές.
-Πολύδωρος ο Ιούνης και το δε μας προσφέρει, καρπούς, γεύσεις…
Και τι δε μας δίνει. Χρώματα, χρώματα και γεύσεις, όλα χάρισμα. Μούσμουλα γλυκοστιφούτσικα, μπουρνέλες, μούρα άσπρα και μαύρα, τα πρώτα βερίκοκα –πόσο μ’ αρέσουν λιγάκι άγουρα– και κεράσια, κεράσια, κερασοβροχή. Και τα πιο πολλά απ’ όλα τούτα τα βρίσκεις χάρισμα, αρκεί να κρατάς στη μνήμη τα περιβόλια στα ακατοίκητα, τα δέντρα που γέρνουν έξω από τις μάντρες, τα απεριποίητα στα πεζοδρόμια. Παραέξω, στα άδεια χωριά, ακόμα σε χορταίνουν των παλιών ανθρώπων τα φυτέματα. Σαν να ζει η άλλη Ελλάδα την ώρα που ευφραίνεσαι από τις θείες γεύσεις τους. Εσύ και τα πουλιά.
-«Τραγούδι τρυφερό η θάλασσα μας ψάλλει, τραγούδι που έκαμαν τρεις ποιηταί μεγάλοι, ο ήλιος, ο αέρας και ο ουρανός…»
Η κυρά του Ιούνη. «Στα πόδια μας γυάλινη» (Σεφέρης). Στο δρόμο για το αντάμωμα μαζί της το βλέμμα στη «βασίλισσα του καλοκαιριού» (Μπουλώτης), τη ροζ την πικροδάφνη που ανθίζει δροσερή εκεί στους χείμαρρους του βουνού πριν κατεβούμε κάτω στα νερά. Και πλάι, στις άκριες των δρόμων και των μονοπατιών από τα σπάρτα τα κατακίτρινα που σε μεθάει η ευωδιά τους. Σίγουρος παράδεισος ετούτα, ανθίζουν και πετάνε οι ρίζες τους ξανά και ξανά, όσες φορές κι αν ζήσουν πυρκαγιά. Ελπίδα και ανθεκτικότητα. Πείσμα και γενναιοδωρία. Κι όταν πια κατέβουμε κάτω στο γιαλό, νά οι ελίχρυσοι, οι αγριοβιολέτες, η κάπαρη, οι φραγκοσυκιές ανθισμένες. Και μέσα στα νερά, λογής μικρόψαρα και φύκια και βότσαλα όλων των χρωμάτων και τι να πρωτοπείς.
-Και πώς κρατιέται τ’ όνειρο του Ιούνη;
Απ’ όλα τα παραπάνω. Και στ’ αλήθεια είναι καταφυγή η τέχνη πλάι στη φύση κι αυτό το καταφύγιο δεν τ’ αφήνω, από εκεί η δύναμη για να ενωθούμε όλοι με σκοπό το δίκιο και την ειρήνη. Θα μπορέσουμε φέτος να κοιτάξουμε τον Ιούνη στα μάτια;
Σημ. Η νερομπογιά της Φωτεινής στην εικόνα, φτιάχτηκε στο τέλος του Μάη.
more...
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Οσμίζομαι καταιγίδα στο έπακρο
μα η καρδιά μου απουσιάζει στ’ αγριολούλουδα…»
Νίκος Καρούζος
«Ο πιο στολισμένος μήνας. Με τ’ άνθη του κεντήματα, και τ’ αρώματά τους λεπτά την ημέρα και τις νύχτες μεθυστικά. Αγιόκλημα, μανόλια, γιασεμί, γαρδένια· τα πρώτα νυχτολούλουδα, οι βασιλικοί, οι δυόσμοι, οι αρμπαρόριζες, οι λεβάντες στις αυλές. Μπουκέτο του ονείρου, της ελπίδας, της παραδοχής ότι υπάρχει δίπλα μας κάτι σπουδαίο και μεγάλο. Μα και τ’ αγριολούλουδά του: Μάραθος, αγριοκαρότο, ρόκα, δεντρομολόχα, ακονιζιά, κολχικό, ρίγανη, ξεχασμένες παπαρούνες κόκκινες μα κι άσπρες και κίτρινες. Ραδικολούλουδα, κάπαρη, γαϊδουράγκαθα, λαδανιές, αγριαγκινάρες, σπάρτα και χρυσοξυλιές· μα πιο πολύ απ’ όλα στην καρδιά το θεϊκό θυμάρι». Υποδεχόμαστε άλλη μια φορά το καλοκαίρι και τον πρώτο του μήνα με τη Φωτεινή συντροφιά σε ηλιόλουστη αυλή.
-Ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού;
Ενός ακόμη καλοκαιριού που παρ’ όλα τα εμπόδια διαβαίνει με το αεράκι του, τους ανθούς του, τους καθαρούς ανθρώπους που το δέχονται ως έχει. Με τους άλλους τι γίνεται, αυτούς που συνεχίζουν και καρφώνουν κι εφέτος τα ωραία μας βουνά αφού πριν τα είχαν κάψει. Ας μη λέμε όμως μόνο τα δυσάρεστα. Ελπίζουμε. Ελπίζουμε στις καθαρές φωνές που ακούγονται που και που, χαμηλόφωνα αλλά επίμονα, και όσο πάει η ένταση δυναμώνει. Και είναι πολλές οι φωνές. Και είναι και τα παιδιά που έρχονται, η ελπίδα όλων μας. Πώς όμως να πεις τι λέξη «παιδιά» σήμερα χωρίς να πονέσεις. Αυτό το έγκλημα δεν έχει προηγούμενο. Άμυνα, ο τρόπος του Νίκου Καρούζου: οσμίζομαι σκλαβιά και φρίκη μα η καρδιά μου απουσιάζει στη χελιδονοφωλιά.
-Μια μεγάλη ματιά στο πέρασμα του Ιούνη;
Δε λένε να χρυσίσουν ακόμα φέτος τα χωράφια με την αγριοβρόμη. Τώρα, τώρα δα, δεν έχουν δυο μέρες που άρχισαν να κεντούν τα κενά σε εξοχή και πόλη τ’ άνθη του αγριοκαρότου και του αγριομάραθου. Και τα δικά μας κενά κεντούν. Φεύγει συννεφιασμένος ο Μάης με κρύα ακόμα τα θαλασσινά νερά, ωστόσο το αέρινο ροδαλό της δεντρομολόχας ζωγραφίζει τις άκριες των δρόμων παρέα με την άσπρη τη μαργαρίτα και υπόσχονται κι οι δυο τους ότι όλα θα έρθουν. Τα χελιδόνια φωνάζουν μεταξύ τους, τι μπορεί να λένε… Ίσως για μια απόφαση που πρέπει να πάρουν σήμερα. Ίσως για τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου που σιμώνει. Ίσως για τον ήλιο που είναι πιο χρυσός από ποτέ. Ίσως για τα παιδιά που χάνονται άδικα, ανελέητα κάθε μέρα.
-Το ηλιοστάσι;
«Είκοσι τρεις του Θεριστή μέσα στην έρμη την αυλή…» (Λόρκα - Ελύτης).
Τρίζει ο ήλιος επάνω στη γη. Υπόσχεται ότι θα γεννηθούν ξανά ήρωες που θα σταθούν στο πλευρό των ανθρώπων. Το θέλουμε όμως εμείς; Θέλουμε βοήθεια; Έστω, βοηθάμε ο ένας τον άλλο; Ή κοιτάμε μόνο την κάθε μέρα μας, και κλειδώνουμε διπλά τριπλά τις πόρτες μας κάθε νύχτα; Τι Ιούνης θα είναι αυτός; Τι ηλιοστάσι αδιάφορο για όλους που πόσο ωραίο θα ήταν να την αφουγκραζόμαστε με θαυμασμό, να νιώθαμε το σπόρο του χειμώνα που μόλις απόθεσε ο Θεός στον τόπο μας τη μέρα την ιερή που κρατάει ώρες και ώρες. Κι αν το σκεφτείς, στο ηλιοστάσι του χειμώνα γεννιέται ο Χριστός με τη νύχτα σπαρμένη θαύματα και σ’ εκείνο του καλοκαιριού ο Άι Γιάννης ο Πρόδρομος με τις φωτιές στις γειτονιές.
-Πολύδωρος ο Ιούνης και το δε μας προσφέρει, καρπούς, γεύσεις…
Και τι δε μας δίνει. Χρώματα, χρώματα και γεύσεις, όλα χάρισμα. Μούσμουλα γλυκοστιφούτσικα, μπουρνέλες, μούρα άσπρα και μαύρα, τα πρώτα βερίκοκα –πόσο μ’ αρέσουν λιγάκι άγουρα– και κεράσια, κεράσια, κερασοβροχή. Και τα πιο πολλά απ’ όλα τούτα τα βρίσκεις χάρισμα, αρκεί να κρατάς στη μνήμη τα περιβόλια στα ακατοίκητα, τα δέντρα που γέρνουν έξω από τις μάντρες, τα απεριποίητα στα πεζοδρόμια. Παραέξω, στα άδεια χωριά, ακόμα σε χορταίνουν των παλιών ανθρώπων τα φυτέματα. Σαν να ζει η άλλη Ελλάδα την ώρα που ευφραίνεσαι από τις θείες γεύσεις τους. Εσύ και τα πουλιά.
-«Τραγούδι τρυφερό η θάλασσα μας ψάλλει, τραγούδι που έκαμαν τρεις ποιηταί μεγάλοι, ο ήλιος, ο αέρας και ο ουρανός…»
Η κυρά του Ιούνη. «Στα πόδια μας γυάλινη» (Σεφέρης). Στο δρόμο για το αντάμωμα μαζί της το βλέμμα στη «βασίλισσα του καλοκαιριού» (Μπουλώτης), τη ροζ την πικροδάφνη που ανθίζει δροσερή εκεί στους χείμαρρους του βουνού πριν κατεβούμε κάτω στα νερά. Και πλάι, στις άκριες των δρόμων και των μονοπατιών από τα σπάρτα τα κατακίτρινα που σε μεθάει η ευωδιά τους. Σίγουρος παράδεισος ετούτα, ανθίζουν και πετάνε οι ρίζες τους ξανά και ξανά, όσες φορές κι αν ζήσουν πυρκαγιά. Ελπίδα και ανθεκτικότητα. Πείσμα και γενναιοδωρία. Κι όταν πια κατέβουμε κάτω στο γιαλό, νά οι ελίχρυσοι, οι αγριοβιολέτες, η κάπαρη, οι φραγκοσυκιές ανθισμένες. Και μέσα στα νερά, λογής μικρόψαρα και φύκια και βότσαλα όλων των χρωμάτων και τι να πρωτοπείς.
-Και πώς κρατιέται τ’ όνειρο του Ιούνη;
Απ’ όλα τα παραπάνω. Και στ’ αλήθεια είναι καταφυγή η τέχνη πλάι στη φύση κι αυτό το καταφύγιο δεν τ’ αφήνω, από εκεί η δύναμη για να ενωθούμε όλοι με σκοπό το δίκιο και την ειρήνη. Θα μπορέσουμε φέτος να κοιτάξουμε τον Ιούνη στα μάτια;
Σημ. Η νερομπογιά της Φωτεινής στην εικόνα, φτιάχτηκε στο τέλος του Μάη.
more...