ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΤΗΓΑΤΟΣ: Παγκόσμια ημέρα εθελοντή αιμοδότη ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ...
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΤΗΓΑΤΟΣ: Παγκόσμια ημέρα εθελοντή αιμοδότη
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
Σαν σήμερα, στις 14 Ιουνίου, με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.), του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Εθελοντών Αιμοδοτών και του Διεθνούς Οργανισμού Μετάγγισης Αίματος έχει καθιερωθεί να εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα του Εθελοντή Αιμοδότη. Η εθελοντική χορήγηση αίματος για μετάγγιση σε άτομο που αιμορραγεί ή έχει ήδη χάσει αίμα είναι σπουδαίας ανθρωπιστικής σημασίας, καθώς σώζει μια ζωή, χωρίς να έχει οποιαδήποτε αρνητική επίδραση στον δότη. Οι αιμοδότες με αγάπη για τον συνάνθρωπο, με γνώση για την ασφάλειά τους και με βεβαιότητα για την ανθρωπιστική πράξη τους, ατομικά ή στα πλαίσια ομάδων, προσφέρουν ύψιστη υπηρεσία σε γνωστούς ή άγνωστους.
Για τη σημερινη Παγκόσμια ημέρα εθελοντή αιμοδότη, μιλάμε με τον πανεπιστημιακό, γιατρό, συγγραφέα Γεράσιμο Ρηγάτο.
-Τι δηλώνει ο όρος μετάγγιση;
Η λέξη μετάγγιση δηλώνει τη μεταφορά υγρού από ένα αγγείο σε ένα άλλο. Η ίδια λέξη μεταξύ υγειονομικών δηλώνει και τη μεταβίβαση αίματος από αγγείο ενός δότη (αιμοδότη) στο αγγείο ενός άλλου ατόμου (λήπτη) όταν έχει χάσει αίμα ή όταν αιμορραγεί. Η απώλεια αίματος έθετε τη ζωή ενός
ανθρώπου σε κίνδυνο θανάτου και αυτό είχε εμπειρικά παρατηρηθεί πριν από πολλούς αιώνες, γι’ αυτό και η ανάγκη μετάγγισης αίματος συνειδητοποιήθηκε πολύ νωρίς. Απόλυτη ένδειξη μετάγγισης αίματος είναι επίσης η αιμόλυση
από μια σειρά αιμοσφαιρινοπαθειών, που ταλανίζουν κόσμο τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες μεσογειακές χώρες.
-Πότε αναφέρεται η ανάγκη μετάγγισης αίματος;
Ίσως αυτό να έγινε αρκετά ενωρίς. Απόπειρες μετάγγισης στον Ευρωπαϊκό χώρο αναφέρονται ήδη από το 1628, από έναν Ιταλό γιατρό τον Giovanni Colle. Όμως οι αντιδράσεις ασυμβατότητας και οι θάνατοι από αυτές ήταν τόσο πολλές που μέσα στον ίδιο αιώνα απαγορεύθηκαν οι μεταγγίσεις τόσο στην Ιταλία όσο και στην Γαλλία και την Αγγλία. Αναφέρεται ότι, ακόμα
παλαιότερα από τον Colle, πραγματοποιούσαν μεταγγίσεις οι Ίνκας. Αναφέρεται δε ότι επειδή σχεδόν το σύνολο των Ινδιάνων Ίνκας είχε ομάδα αίματος Ο Rh θετικό, οι αντιδράσεις ασυμβατότητας μεταξύ τους ήταν ελάχιστες.
-Άλλες πρώιμες προσπάθειες μεταγγίσεων;
Πολλές γνώσεις σχετικές με το αίμα και τους ρόλους του κατανοήθηκαν και μπόρεσαν να δώσουν πρακτικές εφαρμογές μετά τη μονογραφία (1628) του William Harvey για την κίνηση της καρδιάς και του αίματος στα ζώα. Η ανακάλυψη της κυκλοφορίας του αίματος σε ένα κλειστό σύστημα αποτέλεσε
την έννοια της μετάγγισης από ζώο σε ζώο, του ιδίου είδους (λ.χ. από σκύλο σε σκύλο) ή διαφορετικού είδους (1667, αίμα προβάτου σε άνθρωπο). Την ίδια χρονική περίοδο πειράματα μετάγγισης αίματος προβάτου σε άνθρωπο οδήγησαν σε θάνατο, ο γιατρός που την πραγματοποίησε (Jean Baptiste
Denis) φυλακίστηκε, ενώ απαγορεύτηκαν στη συνέχεια άλλες τέτοιες ενέργειες.
-Πότε έγινε ασφαλής η μετάγγιση αίματος;
Η ασφαλής μετάγγιση αίματος (μόνο αίματος ανθρώπου σε άνθρωπο) έγινε δυνατή όταν ανακαλύφθηκαν (το 1900) οι ομάδες αίματος ΑΒΟ από τον Karl Landsteiner, το σύστημα Rhesus και άλλα δευτερεύοντα συστήματα ομάδων, τα οποία μπορούσαν να ελέγχονται με ευχέρεια ώστε να μη μπαίνει ο μεταγγιζόμενος σε κίνδυνο.
-Πρωτοπόροι στη ιατρική των μεταγγίσεων;
Ένας από τους πρωτοπόρους της δημιουργίας και της λειτουργίας μονάδος για μεταγγίσεις αίματος ήταν ο Μικές Παϊδούσης, Χιώτης γιατρός (1906-1974) που υπηρετούσε στο Τμήμα Αιμοδοσίας του Νοσοκομείου του Ερυθρού Σταυρού, συνεργαζόμενος με τον Μαθιό Μακκά (1879-1965) που
ήταν επίσης πρωτοπόρος στην Αιματολογία. Οι δύο γιατροί συνεργάστηκαν και το 1955 δημιούργησαν εκεί την Υπηρεσία Αιμοδοσίας. Ο Παϊδούσης το 1950 δημιούργησε και την Υπηρεσία Αιμοδοσίας του Γερουλάνειου Νοσοκομείου («Κλινική Σμπαρούνη») που λειτουργούσε άριστα επί δεκαετίες.
Το 1952 ο Παϊδούσης ίδρυσε και το Περιφερειακό Κέντρο Αιμοδοσίας Αθηνών, το οποίο διηύθηνε ως το 1972. Η ίδρυση Κέντρων Αιμοδοσίας έβαλε στο σωστό δρόμο την λύση του προβλήματος. Θυμάμαι τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του (χίλια εννιακόσια) εξήντα ως εθελοντής σαμαρείτης στο Σταθμό
Α΄ Βοηθειών της Πάτρας, πόσο συχνά δεχόμασταν από ανάγκη μη εθελοντές αιμοδότες. Συχνότατα ήταν τουρίστες που τους τελείωναν τα χρήματα και έρχονταν στο Σταθμό να πουλήσουν αίμα, έχοντας προφανώς ενημερωθεί για την πρακτική αυτή πριν την άφιξή τους στην Ελλάδα και παρόλο που στον τόπο τους δεν ίσχυε κάτι ανάλογο.
-Αιμοδοσία και αιμοδότες σήμερα;
Αν και συχνά η προσφορά αίματος στην Ελλάδα δεν καλύπτει τις
υπάρχουσες ανάγκες και έτσι αναγκαζόμαστε σε εισαγωγή αίματος από εθελοντές Ευρωπαϊκών χωρών, έχουμε πάνω από ένα εκατομμύριο εγγεγραμμένους αιμοδότες που προσφέρουν ετησίως τουλάχιστον 600.000 φιάλες αίματος. Υπάρχει Εθνικό Μητρώο Αιμοδοτών, συχνά εφοδιασμένων με ειδικές ταυτότητες. Συχνά, επίσης, σύλλογοι και σωματεία συμπατριωτικά,
επαγγελματικά κλπ. πραγματοποιούν οργανωμένη προσφορά αίματος των μελών τους υπέρ συγκεκριμένου σκοπού ή ως παρακαταθήκη στη διάθεση του συλλόγου, σε περιπτώσεις που χρειάζονται.
more...
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
Σαν σήμερα, στις 14 Ιουνίου, με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.), του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Εθελοντών Αιμοδοτών και του Διεθνούς Οργανισμού Μετάγγισης Αίματος έχει καθιερωθεί να εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα του Εθελοντή Αιμοδότη. Η εθελοντική χορήγηση αίματος για μετάγγιση σε άτομο που αιμορραγεί ή έχει ήδη χάσει αίμα είναι σπουδαίας ανθρωπιστικής σημασίας, καθώς σώζει μια ζωή, χωρίς να έχει οποιαδήποτε αρνητική επίδραση στον δότη. Οι αιμοδότες με αγάπη για τον συνάνθρωπο, με γνώση για την ασφάλειά τους και με βεβαιότητα για την ανθρωπιστική πράξη τους, ατομικά ή στα πλαίσια ομάδων, προσφέρουν ύψιστη υπηρεσία σε γνωστούς ή άγνωστους.
Για τη σημερινη Παγκόσμια ημέρα εθελοντή αιμοδότη, μιλάμε με τον πανεπιστημιακό, γιατρό, συγγραφέα Γεράσιμο Ρηγάτο.
-Τι δηλώνει ο όρος μετάγγιση;
Η λέξη μετάγγιση δηλώνει τη μεταφορά υγρού από ένα αγγείο σε ένα άλλο. Η ίδια λέξη μεταξύ υγειονομικών δηλώνει και τη μεταβίβαση αίματος από αγγείο ενός δότη (αιμοδότη) στο αγγείο ενός άλλου ατόμου (λήπτη) όταν έχει χάσει αίμα ή όταν αιμορραγεί. Η απώλεια αίματος έθετε τη ζωή ενός
ανθρώπου σε κίνδυνο θανάτου και αυτό είχε εμπειρικά παρατηρηθεί πριν από πολλούς αιώνες, γι’ αυτό και η ανάγκη μετάγγισης αίματος συνειδητοποιήθηκε πολύ νωρίς. Απόλυτη ένδειξη μετάγγισης αίματος είναι επίσης η αιμόλυση
από μια σειρά αιμοσφαιρινοπαθειών, που ταλανίζουν κόσμο τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες μεσογειακές χώρες.
-Πότε αναφέρεται η ανάγκη μετάγγισης αίματος;
Ίσως αυτό να έγινε αρκετά ενωρίς. Απόπειρες μετάγγισης στον Ευρωπαϊκό χώρο αναφέρονται ήδη από το 1628, από έναν Ιταλό γιατρό τον Giovanni Colle. Όμως οι αντιδράσεις ασυμβατότητας και οι θάνατοι από αυτές ήταν τόσο πολλές που μέσα στον ίδιο αιώνα απαγορεύθηκαν οι μεταγγίσεις τόσο στην Ιταλία όσο και στην Γαλλία και την Αγγλία. Αναφέρεται ότι, ακόμα
παλαιότερα από τον Colle, πραγματοποιούσαν μεταγγίσεις οι Ίνκας. Αναφέρεται δε ότι επειδή σχεδόν το σύνολο των Ινδιάνων Ίνκας είχε ομάδα αίματος Ο Rh θετικό, οι αντιδράσεις ασυμβατότητας μεταξύ τους ήταν ελάχιστες.
-Άλλες πρώιμες προσπάθειες μεταγγίσεων;
Πολλές γνώσεις σχετικές με το αίμα και τους ρόλους του κατανοήθηκαν και μπόρεσαν να δώσουν πρακτικές εφαρμογές μετά τη μονογραφία (1628) του William Harvey για την κίνηση της καρδιάς και του αίματος στα ζώα. Η ανακάλυψη της κυκλοφορίας του αίματος σε ένα κλειστό σύστημα αποτέλεσε
την έννοια της μετάγγισης από ζώο σε ζώο, του ιδίου είδους (λ.χ. από σκύλο σε σκύλο) ή διαφορετικού είδους (1667, αίμα προβάτου σε άνθρωπο). Την ίδια χρονική περίοδο πειράματα μετάγγισης αίματος προβάτου σε άνθρωπο οδήγησαν σε θάνατο, ο γιατρός που την πραγματοποίησε (Jean Baptiste
Denis) φυλακίστηκε, ενώ απαγορεύτηκαν στη συνέχεια άλλες τέτοιες ενέργειες.
-Πότε έγινε ασφαλής η μετάγγιση αίματος;
Η ασφαλής μετάγγιση αίματος (μόνο αίματος ανθρώπου σε άνθρωπο) έγινε δυνατή όταν ανακαλύφθηκαν (το 1900) οι ομάδες αίματος ΑΒΟ από τον Karl Landsteiner, το σύστημα Rhesus και άλλα δευτερεύοντα συστήματα ομάδων, τα οποία μπορούσαν να ελέγχονται με ευχέρεια ώστε να μη μπαίνει ο μεταγγιζόμενος σε κίνδυνο.
-Πρωτοπόροι στη ιατρική των μεταγγίσεων;
Ένας από τους πρωτοπόρους της δημιουργίας και της λειτουργίας μονάδος για μεταγγίσεις αίματος ήταν ο Μικές Παϊδούσης, Χιώτης γιατρός (1906-1974) που υπηρετούσε στο Τμήμα Αιμοδοσίας του Νοσοκομείου του Ερυθρού Σταυρού, συνεργαζόμενος με τον Μαθιό Μακκά (1879-1965) που
ήταν επίσης πρωτοπόρος στην Αιματολογία. Οι δύο γιατροί συνεργάστηκαν και το 1955 δημιούργησαν εκεί την Υπηρεσία Αιμοδοσίας. Ο Παϊδούσης το 1950 δημιούργησε και την Υπηρεσία Αιμοδοσίας του Γερουλάνειου Νοσοκομείου («Κλινική Σμπαρούνη») που λειτουργούσε άριστα επί δεκαετίες.
Το 1952 ο Παϊδούσης ίδρυσε και το Περιφερειακό Κέντρο Αιμοδοσίας Αθηνών, το οποίο διηύθηνε ως το 1972. Η ίδρυση Κέντρων Αιμοδοσίας έβαλε στο σωστό δρόμο την λύση του προβλήματος. Θυμάμαι τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του (χίλια εννιακόσια) εξήντα ως εθελοντής σαμαρείτης στο Σταθμό
Α΄ Βοηθειών της Πάτρας, πόσο συχνά δεχόμασταν από ανάγκη μη εθελοντές αιμοδότες. Συχνότατα ήταν τουρίστες που τους τελείωναν τα χρήματα και έρχονταν στο Σταθμό να πουλήσουν αίμα, έχοντας προφανώς ενημερωθεί για την πρακτική αυτή πριν την άφιξή τους στην Ελλάδα και παρόλο που στον τόπο τους δεν ίσχυε κάτι ανάλογο.
-Αιμοδοσία και αιμοδότες σήμερα;
Αν και συχνά η προσφορά αίματος στην Ελλάδα δεν καλύπτει τις
υπάρχουσες ανάγκες και έτσι αναγκαζόμαστε σε εισαγωγή αίματος από εθελοντές Ευρωπαϊκών χωρών, έχουμε πάνω από ένα εκατομμύριο εγγεγραμμένους αιμοδότες που προσφέρουν ετησίως τουλάχιστον 600.000 φιάλες αίματος. Υπάρχει Εθνικό Μητρώο Αιμοδοτών, συχνά εφοδιασμένων με ειδικές ταυτότητες. Συχνά, επίσης, σύλλογοι και σωματεία συμπατριωτικά,
επαγγελματικά κλπ. πραγματοποιούν οργανωμένη προσφορά αίματος των μελών τους υπέρ συγκεκριμένου σκοπού ή ως παρακαταθήκη στη διάθεση του συλλόγου, σε περιπτώσεις που χρειάζονται.
more...