Οι σκληρές συνθήκες υγιεινής και οι ιατρικές προκλήσεις το 1821

Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη, ο Δρ. Ιατρικής Λάζαρος Βλαδίμηρος ρίχνει φως στις δύσκολες συνθήκες υγιεινής και τις ιατρικές προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι αγωνιστές και ο άμαχος πληθυσμός κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Ο Δρ. Βλαδίμηρος τονίζει ότι η επανάσταση του 1821 ήταν μια σύγκρουση με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Δεν ήταν απλώς μια μάχη μεταξύ στρατών, αλλά ένας ανελέητος πόλεμος όπου άμαχοι σφαγιάζονταν και οι υποδομές καταστρέφονταν. Αυτή η καταστροφή είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των ήδη κακών συνθηκών υγιεινής που επικρατούσαν κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.

Σύμφωνα με τον Δρ. Βλαδίμηρο, σοβαρές επιδημικές ασθένειες, όπως η φυματίωση, η ελονοσία και οι γαστρεντερίτιδες, ήταν ενδημικές. Η έλλειψη αποχετευτικού συστήματος καθιστούσε τον πληθυσμό ιδιαίτερα ευάλωτο σε επιδημίες. Οι αιτίες θανάτου των αγωνιστών, πέρα από τα πολεμικά τραύματα, ήταν συχνά τα επιδημικά νοσήματα, όπως η ελονοσία, η φυματίωση και οι γαστρεντερίτιδες. Στα πολεμικά τραύματα, εμφανίζονταν επίσης περιπτώσεις γάγγραινας και, σπανιότερα, τετάνου.

Παρά τις παλαιότερες δημοσιεύσεις που υποστήριζαν ότι οι γιατροί ήταν λιγοστοί, η έρευνα του Δρ. Βλαδίμηρου αποδεικνύει το αντίθετο. Έχει καταγράψει έναν κατάλογο με πάνω από 520 Έλληνες και ξένους γιατρούς που συμμετείχαν στην επανάσταση. Οι περισσότεροι από αυτούς έδρασαν στην επαναστατημένη Ελλάδα, ενώ πολλοί Έλληνες επιστήμονες της διασποράς ήρθαν για να βοηθήσουν τον αγώνα.

Ο Δρ. Βλαδίμηρος επισημαίνει ότι κάθε οπλαρχηγός είχε τους δικούς του γιατρούς. Για παράδειγμα, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε μαζί του τον Κωνσταντίνο Πελοπίδα, πτυχιούχο γιατρό, και τον Ιωσήφ Σάμη από τη Σάμο. Επιπλέον, υπήρχαν και εμπειρικοί χειρουργοί.

Ο Δρ. Βλαδίμηρος αναφέρεται στην περίφημη οικογένεια Γιατράκου της Μάνης, μια οικογένεια εμπειρικών γιατρών που είχε μια ιδιαίτερη αντιμετώπιση των θεμάτων υγείας. Πέντε μέλη της οικογένειας Γιατράκου έδρασαν κατά τη διάρκεια της επανάστασης ως οπλαρχηγοί και γιατροί. Ένας από αυτούς, ο Παναγιώτης Γιατράκος, έφερε από την Ιταλία 64 μεγάλα κιβώτια με υγειονομικό και φαρμακευτικό υλικό. Επιπλέον, ίδρυσε το σχολείο του Γιατράκου, όπου εμπειρικοί και επιστήμονες αντάλλαξαν γνώμες για την ιατρική υποστήριξη της επανάστασης.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης, δημιουργήθηκαν πρόχειρα νοσοκομεία και θεραπευτήρια, που στεγάζονταν σε εκκλησίες, αποθήκες, σπίτια και μαγαζιά. Εκεί οι γιατροί και οι φαρμακοποιοί περιέθαλπαν τους τραυματίες και τους ασθενείς, χρησιμοποιώντας τις προμήθειες και τα φάρμακα που διέθεταν. Προς το τέλος της επανάστασης, δημιουργήθηκαν και μόνιμα νοσοκομεία, όπως στο Ναύπλιο και στη Σύρο.

Ο Δρ. Βλαδίμηρος αναφέρει ότι οι Έλληνες γιατροί, και ιδιαίτερα οι εμπειρικοί, χρησιμοποιούσαν αλκοόλ, ρακί, κρασί και ξίδι για την απολύμανση των τραυμάτων, μειώνοντας έτσι τις επιπλοκές. Όσον αφορά τη συραφή των τραυμάτων, ο Δρ. Βλαδίμηρος διαψεύδει τον μύθο των μυρμηγκιών, υποστηρίζοντας ότι η συραφή των τραυμάτων δεν γινόταν τότε, καθώς πίστευαν ότι έπρεπε να επουλωθούν μόνα τους.

Μιλώντας για την Έξοδο του Μεσολογγίου, ο Δρ. Βλαδίμηρος επιβεβαιώνει ότι στα παιδιά δινόταν αφιόνι για να μην κλαίνε κατά τη διάρκεια της εξόδου. Αυτό ήταν μια τραγική αλλά αναγκαία λύση, προκειμένου να αποφευχθεί η σφαγή των παιδιών από τους Τούρκους.