Η Πολωνία ζήτησε την ενεργοποίηση του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ - Τι σημαίνει

Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο με την Πολωνία να ζητά την Τετάρτη την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, έπειτα από μια «άνευ προηγουμένου», όπως χαρακτηρίστηκε, παραβίαση του εναέριου χώρου της από ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η απόφαση, την οποία ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, θέτει τη Βορειοατλαντική Συμμαχία σε πορεία επίσημων διαβουλεύσεων μεταξύ των 32 κρατών-μελών για την αντιμετώπιση της απειλής.

Το αίτημα της Βαρσοβίας ήρθε μετά από μια νύχτα έντασης, κατά την οποία καταγράφηκαν 19 παραβιάσεις του πολωνικού εναέριου χώρου. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Τουσκ, ένας μεγάλος αριθμός των drones εισήλθε από τη Λευκορωσία. Οι πολωνικές και συμμαχικές αεράμυνες κινητοποιήθηκαν άμεσα, καταρρίπτοντας τουλάχιστον τρία από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ ένα τέταρτο εκτιμάται επίσης ότι καταρρίφθηκε. Ήταν η πρώτη φορά που αεροσκάφη του ΝΑΤΟ ενεπλάκησαν άμεσα με πιθανούς στόχους εντός του συμμαχικού εναέριου χώρου.

«Το γεγονός ότι αυτά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία αποτελούσαν απειλή για την ασφάλεια, καταρρίφθηκαν, αλλάζει την πολιτική κατάσταση», δήλωσε ο Τουσκ στο πολωνικό κοινοβούλιο. «Ως εκ τούτου, οι συμμαχικές διαβουλεύσεις έλαβαν τη μορφή επίσημου αιτήματος για την ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ».

Τι προβλέπει το Άρθρο 4

Το Άρθρο 4 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει ότι «τα Μέρη θα διαβουλεύονται μεταξύ τους κάθε φορά που, κατά τη γνώμη οποιουδήποτε από αυτά, απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα μέρη».

Η ενεργοποίησή του δεν συνιστά αυτόματη στρατιωτική απάντηση, σε αντίθεση με το περίφημο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, αλλά εκκινεί μια επίσημη διαδικασία διαβουλεύσεων στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, το ανώτατο πολιτικό όργανο λήψης αποφάσεων της Συμμαχίας. Σκοπός είναι η αποτίμηση της κατάστασης και η λήψη από κοινού αποφάσεων για την αντιμετώπιση της απειλής.

Από την ίδρυση του ΝΑΤΟ το 1949, το Άρθρο 4 έχει ενεργοποιηθεί μόλις επτά φορές. Η πιο πρόσφατη ήταν τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σλοβακία ζήτησαν διαβουλεύσεις μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

«Πιο κοντά σε σύγκρουση από τον Β' ΠΠ»

Ο Πολωνός πρωθυπουργός, σε δραματικούς τόνους, τόνισε τη σοβαρότητα της κατάστασης, λέγοντας πως αν και η χώρα δεν βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου, «η προοπτική μιας μεγάλης στρατιωτικής διαμάχης είναι πιο κοντά από ποτέ από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Πολωνία αναμένει πλέον απτή και «πολύ μεγαλύτερη» υποστήριξη από τους συμμάχους της, πέρα από τις λεκτικές εκφράσεις αλληλεγγύης.

Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσαν ότι βρίσκονται σε στενή επαφή με την πολωνική ηγεσία και ότι η Συμμαχία παρακολουθεί στενά την κατάσταση. Πηγή από το ΝΑΤΟ, μιλώντας στο Reuters, ανέφερε ότι ο οργανισμός δεν αντιμετωπίζει το περιστατικό ως άμεση επίθεση, ωστόσο οι πρώτες ενδείξεις κάνουν λόγο για σκόπιμη διείσδυση των ρωσικών drones.

Η Μόσχα, από την πλευρά της, μέσω του κρατικού πρακτορείου RIA Novosti, αντέδρασε δηλώνοντας ότι η Πολωνία δεν έχει προσκομίσει στοιχεία που να αποδεικνύουν τη ρωσική προέλευση των drones που καταρρίφθηκαν.