Ιάκωβος Μιχαηλίδης: «Ο Γέρος του Μοριά υπήρξεν ιδέα..." ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ...
Ιάκωβος Μιχαηλίδης: «Ο Γέρος του Μοριά υπήρξεν ιδέα..."
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
Από το πλήθος των σκληροτράχηλων οπλαρχηγών που πρωταγωνίστησαν στην Ελληνική Επανάσταση ξεχωρίζει, δίχως αμφιβολία, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Θρύλος για τους συντρόφους του και φόβητρο για τους εχθρούς του, ο Γέρος του Μοριά αναδείχθηκε στην εμβληματικότερη προσωπικότητα της Παλιγγενεσίας. Ηγήθηκε της Επανάστασης στον Μοριά, οργάνωσε και υλοποίησε τις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες εναντίον των Τούρκων, ενώ, όταν χρειάσθηκε, διέσωσε και εγγυήθηκε με το κύρος του την ενότητα των Ελλήνων. Mιλάμε με τον Ιάκωβο Μιχαηλίδη, καθηγητή Ιστορίας στο ΑΠΘ, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο στρατιωτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης», εκδόσεις Μεταίχμιο.
-Ποιά άλλα πορτρέτα κορυφαίων προσωπικοτήτων της Παλιγγενεσίας θα φιλοτεχνήσετε;
H σειρά του εκδοτικού οίκου «Μεταίχμιο» φιλοτεχνεί τα πορτρέτα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, του Ρήγα Βελεστινλή, του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, της Μπουμπουλίνας και του Ιωάννη Καποδίστρια. Καταβλήθηκε προσπάθεια να παρουσιασθούν αντιπροσωπευτικές μορφές λογίων, καπεταναίων, προκρίτων και πολιτικών της Επανάστασης ούτως ώστε ο αναγνώστης να έχει όσο το δυνατόν αντιπροσωπευτικότερη εικόνα της Ελληνικής Επανάστασης.
-Η πρώτη μελέτη της σειράς εστιάζει στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Στον αδιαμφισβήτητο στρατιωτικό ηγέτη της Ελληνικής Επανάστασης; Πως τεκμηριώνεται αυτό;
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Γέρος του Μοριά ήταν ο αδιαμφισβήτητος στρατιωτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης. Επέστρεψε στην Πελοπόννησο, μετά από μήνυμα του Αλέξανδρου Υψηλάντη, στις αρχές του 1821 προκειμένου να αναλάβει την αρχιστρατηγία του Αγώνα. Ηγήθηκε της εξέγερσης στο Μοριά, πρωταγωνίστησε στις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες των δύο πρώτων χρόνων (Άλωση Τριπολιτσάς, μάχη στα Δερβενάκια) της Επανάστασης, ενώ μετά την απόβαση της στρατιάς του Ιμπραήμ Πασά, με την έξυπνη στρατηγική του ανταρτοπολέμου που ακολούθησε διέσωσε την Επανάσταση δίνοντας πολύτιμο χρόνο στους πολιτικούς να διεθνοποιήσουν και τελικά να επιλύσουν το Ελληνικό Ζήτημα.
-Είχε ταυτόχρονα υμνητές και επικριτές;
Όπως κάθε εμβληματική μορφή και ισχυρή προσωπικότητα, έτσι και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε τους οπαδούς και τους αντιπάλους του. Τα παλικάρια του και ο απλός λαός τον λάτρευαν, ενώ οι ισχυρές οικογένειες των κοτζαμπάσηδων του Μοριά τον εχθρεύονταν, μη μπορώντας να αποδεχθούν πως ένας πρώην κάπος τους είχε εξελιχθεί στην κεντρική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης. Στην πραγματικότητα κανένας δεν αμφέβαλε για την ανδρεία του, αφού οι κατηγορίες εναντίον του αφορούσαν την δήθεν φιλοχρηματία του.
-Ποιοί ρόλοι συμφύρονται στον βίο του;
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εξελίχθηκε από απλός κλέφτης, σε καπετάνιο των κλεφτών στα δύσκολα προεπαναστατικά χρόνια. Στη διάρκεια της Επανάστασης το κύρος του αναβαθμίστηκε, με αποτέλεσμα να εξελιχθεί σε ισότιμο συνεργάτη των προκρίτων της Πελοποννήσου και σε προνομιακό συνομιλητή των Φιλελλήνων αλλά και των ξένων διπλωματών και στρατιωτικών που συνέρρευσαν στην ελληνική χερσόνησο.
-Ενσάρκωσε τα θετικά στοιχεία της Επανάστασης;
Ο Κολοκοτρώνης εξέφραζε το ηρωικό πνεύμα της Ελληνικής Επανάστασης. Ταυτόχρονα, υπήρξε εγγυητής της ενότητας των Ελλήνων, κάτι που απέδειξε κα με τη συμφιλίωσή του με τους προεστούς του Μοριά, και στη διάρκεια των Εμφυλίων και αμέσως μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια.
-Από «κλέφτης», συνιδρυτής της Νεότερης Ελλάδας;
Πράγματι, ο Γέρος του Μοριά υπήρξε ένας από τους «πατέρες» του ελληνικού κράτους. Είναι εντυπωσιακό πως ένας αγγράμματος κάπος ήταν σε θέση να δει την μεγάλη εικόνα και να οριοθετήσει τον κεντρικό στόχο της Ελληνικής Επανάστασης, την απελευθέρωση από τους Τούρκους και τη δημιουργία μιας ευνομούμενης πολιτείας.
-Που απέδειξε εμπράκτως εκείνο που έγραψε χαρακτηριστικά στον Γεώργιο Κουντουριώτη: « Η πατρίς ήτον και θα είναι το είδωλον της ψυχής μου»;
Ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης γαλουχήθηκε με τις ιδέες της ελευθερίας και της προσφοράς στην πατρίδα. Σε περιόδους κρίσης και έντασης ανάμεσα στους Έλληνες μπορούσε να υπερβεί τα προσωπικά πάθη και να εργασθεί για το κοινό καλό.
-Ποιά θεωρείτε την κορυφαία στιγμή της ηγετικής του φυσιογνωμίας;
Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μία στιγμή από τη δράση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Κι αυτό γιατί ο βίος του είναι μνημείο εθνικής προσφοράς. Θεωρώ πάντως ότι η αποφασιστικότητα με την οποία αντιμετώπισε τη στρατιά του Δράμαλη και ο τρόπος με τον οποίο εμψύχωσε τους άνδρες του είναι μια από τις αξιομνημόνευτες στιγμές του.
-"Ο Γέρος του Μοριά δεν υπήρξεν άτομον. Υπήρξεν ιδέα..." Στο πρόσωπό του εκφράστηκε με τον πιο αντιπροσωπευτικό τρόπο η συλλογική εθνική συνείδηση;
Όσο τα χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση περνούσαν και οι πρωταγωνιστές αποχωρούσαν από το προσκήνιο, άρχισε να αποκρυσταλλώνεται σιγά σιγά η κληρονομιά της Επανάστασης και να τίθενται σε λειτουργία οι μηχανισμοί συγκρότησης της εθνικής συλλογικής μνήμης. Σε αυτό πλαίσιο, η προσωπικότητα του Γέρου του Μοριά διέθετε εξαιρετικά πλεονεκτήματα. Στο πρόσωπό του συμπυκνώνονταν πολλά από τα προνεοτερικά χαρακτηριστικά του ελληνικού κόσμου, όπως η λεβεντιά, η θρησκευτική πίστη και η μπέσα, στοιχεία που συνδυάζονταν αρμονικά με θεμελιώδη συστατικά στοιχεία της Παλιγγενεσίας, όπως ήταν η αγάπη για την πατρίδα, η υπέρβαση του εγώ προκειμένου να υπηρετηθεί το συλλογικό καλό και η ευρύτητα του πνεύματος. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ενσάρκωνε με άνεση όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, επιτρέποντας έτσι σε κάθε ‘Έλληνα να αναγνωρίζει στο πρόσωπό του στοιχεία της δικής του προσωπικότητας.
-Την ιστορική του φράση: "Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του"» τη θεωρείτε ίσως την κορυφαία;
Η φράση του αυτή θεωρώ πως συμπυκνώνει τα δύο βασικά συστατικά, κίνητρα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, για την πίστη και για την πατρίδα. Ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης πολεμούσε και για τα δυο, έχοντας βαθιά την πεποίθηση ο δίκαιος ελληνικός αγώνας επρόκειτο τελικά να δικαιωθεί από τον ίδιο το Θεό.
-Το 2021 εορτάζουμε τα 200 χρόνια της εθνικής παλιγγενεσίας. Ποιό θα πρέπει να είναι το πρόταγμα αυτών το εκδηλώσεων;
Η συμπλήρωση διακοσίων ετών από την Ελληνική Επανάσταση είναι μια θαυμάσια ευκαιρία, αφενός για να τμήσουμε την κορυφαία στιγμή της νεότερης ιστορίας μας και αφετέρου, μέσω του αναστοχασμού, να σχεδιάσουμε την εθνική μας πορεία για τα επόμενα διακόσια χρόνια. Οδηγός μας πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη μου, οι υφιστάμενες κατακτήσεις στο διάστημα δύο αιώνων ανεξαρτησίας και αφετέρου οι σύγχρονες προκλήσεις που απαιτούν πειστικές και τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Ο Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης υπηρετεί ως Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Την ακαδημαϊκή χρονιά 2012-2013 υπηρέτησε ως Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιου της Κύπρου. Tην ακαδημαϊκή χρονιά 2019-2020 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright και υπήρξε Επισκέπτης Ερευνητής στο George Washington University. Την ίδια χρονιά υπήρξε Ακαδημαϊκός Επισκέπτης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Έχει εργασθεί ως Εμπειρογνώμονας για τα Δυτικά Βαλκάνια στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προϊστάμενος του Ερευνητικού Κέντρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και μέλος πολλών ελληνικών και ευρωπαϊκών επιστημονικών δικτύων και οργανώσεων, όπως το ευρωπαϊκό θεματικό δίκτυο ιστορίας Clioh/Cliohnet. Ήταν ιστορικός σύμβουλος (μαζί με τον καθηγητή Θάνο Βερέμη) της τηλεοπτικής σειράς του ΣΚΑΪ «1821», του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Twice a Stranger» που προβλήθηκε από την τηλεόραση της ΝΕΤ και του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Η δεκαετής εξόρμηση της Ελλάδας 1912-1923» το οποίο προβλήθηκε από το Cosmote History. Έχει, επίσης, επιμεληθεί τα ιστορικά αφιερώματα του ραδιοφώνου του ΣΚΑΪ 100,3 με θέμα τους Βαλκανικούς Πολέμους, τη Μικρασιατική Εκστρατεία, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο.
more...
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
Από το πλήθος των σκληροτράχηλων οπλαρχηγών που πρωταγωνίστησαν στην Ελληνική Επανάσταση ξεχωρίζει, δίχως αμφιβολία, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Θρύλος για τους συντρόφους του και φόβητρο για τους εχθρούς του, ο Γέρος του Μοριά αναδείχθηκε στην εμβληματικότερη προσωπικότητα της Παλιγγενεσίας. Ηγήθηκε της Επανάστασης στον Μοριά, οργάνωσε και υλοποίησε τις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες εναντίον των Τούρκων, ενώ, όταν χρειάσθηκε, διέσωσε και εγγυήθηκε με το κύρος του την ενότητα των Ελλήνων. Mιλάμε με τον Ιάκωβο Μιχαηλίδη, καθηγητή Ιστορίας στο ΑΠΘ, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο στρατιωτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης», εκδόσεις Μεταίχμιο.
-Ποιά άλλα πορτρέτα κορυφαίων προσωπικοτήτων της Παλιγγενεσίας θα φιλοτεχνήσετε;
H σειρά του εκδοτικού οίκου «Μεταίχμιο» φιλοτεχνεί τα πορτρέτα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, του Ρήγα Βελεστινλή, του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, της Μπουμπουλίνας και του Ιωάννη Καποδίστρια. Καταβλήθηκε προσπάθεια να παρουσιασθούν αντιπροσωπευτικές μορφές λογίων, καπεταναίων, προκρίτων και πολιτικών της Επανάστασης ούτως ώστε ο αναγνώστης να έχει όσο το δυνατόν αντιπροσωπευτικότερη εικόνα της Ελληνικής Επανάστασης.
-Η πρώτη μελέτη της σειράς εστιάζει στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Στον αδιαμφισβήτητο στρατιωτικό ηγέτη της Ελληνικής Επανάστασης; Πως τεκμηριώνεται αυτό;
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Γέρος του Μοριά ήταν ο αδιαμφισβήτητος στρατιωτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης. Επέστρεψε στην Πελοπόννησο, μετά από μήνυμα του Αλέξανδρου Υψηλάντη, στις αρχές του 1821 προκειμένου να αναλάβει την αρχιστρατηγία του Αγώνα. Ηγήθηκε της εξέγερσης στο Μοριά, πρωταγωνίστησε στις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες των δύο πρώτων χρόνων (Άλωση Τριπολιτσάς, μάχη στα Δερβενάκια) της Επανάστασης, ενώ μετά την απόβαση της στρατιάς του Ιμπραήμ Πασά, με την έξυπνη στρατηγική του ανταρτοπολέμου που ακολούθησε διέσωσε την Επανάσταση δίνοντας πολύτιμο χρόνο στους πολιτικούς να διεθνοποιήσουν και τελικά να επιλύσουν το Ελληνικό Ζήτημα.
-Είχε ταυτόχρονα υμνητές και επικριτές;
Όπως κάθε εμβληματική μορφή και ισχυρή προσωπικότητα, έτσι και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε τους οπαδούς και τους αντιπάλους του. Τα παλικάρια του και ο απλός λαός τον λάτρευαν, ενώ οι ισχυρές οικογένειες των κοτζαμπάσηδων του Μοριά τον εχθρεύονταν, μη μπορώντας να αποδεχθούν πως ένας πρώην κάπος τους είχε εξελιχθεί στην κεντρική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης. Στην πραγματικότητα κανένας δεν αμφέβαλε για την ανδρεία του, αφού οι κατηγορίες εναντίον του αφορούσαν την δήθεν φιλοχρηματία του.
-Ποιοί ρόλοι συμφύρονται στον βίο του;
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εξελίχθηκε από απλός κλέφτης, σε καπετάνιο των κλεφτών στα δύσκολα προεπαναστατικά χρόνια. Στη διάρκεια της Επανάστασης το κύρος του αναβαθμίστηκε, με αποτέλεσμα να εξελιχθεί σε ισότιμο συνεργάτη των προκρίτων της Πελοποννήσου και σε προνομιακό συνομιλητή των Φιλελλήνων αλλά και των ξένων διπλωματών και στρατιωτικών που συνέρρευσαν στην ελληνική χερσόνησο.
-Ενσάρκωσε τα θετικά στοιχεία της Επανάστασης;
Ο Κολοκοτρώνης εξέφραζε το ηρωικό πνεύμα της Ελληνικής Επανάστασης. Ταυτόχρονα, υπήρξε εγγυητής της ενότητας των Ελλήνων, κάτι που απέδειξε κα με τη συμφιλίωσή του με τους προεστούς του Μοριά, και στη διάρκεια των Εμφυλίων και αμέσως μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια.
-Από «κλέφτης», συνιδρυτής της Νεότερης Ελλάδας;
Πράγματι, ο Γέρος του Μοριά υπήρξε ένας από τους «πατέρες» του ελληνικού κράτους. Είναι εντυπωσιακό πως ένας αγγράμματος κάπος ήταν σε θέση να δει την μεγάλη εικόνα και να οριοθετήσει τον κεντρικό στόχο της Ελληνικής Επανάστασης, την απελευθέρωση από τους Τούρκους και τη δημιουργία μιας ευνομούμενης πολιτείας.
-Που απέδειξε εμπράκτως εκείνο που έγραψε χαρακτηριστικά στον Γεώργιο Κουντουριώτη: « Η πατρίς ήτον και θα είναι το είδωλον της ψυχής μου»;
Ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης γαλουχήθηκε με τις ιδέες της ελευθερίας και της προσφοράς στην πατρίδα. Σε περιόδους κρίσης και έντασης ανάμεσα στους Έλληνες μπορούσε να υπερβεί τα προσωπικά πάθη και να εργασθεί για το κοινό καλό.
-Ποιά θεωρείτε την κορυφαία στιγμή της ηγετικής του φυσιογνωμίας;
Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μία στιγμή από τη δράση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Κι αυτό γιατί ο βίος του είναι μνημείο εθνικής προσφοράς. Θεωρώ πάντως ότι η αποφασιστικότητα με την οποία αντιμετώπισε τη στρατιά του Δράμαλη και ο τρόπος με τον οποίο εμψύχωσε τους άνδρες του είναι μια από τις αξιομνημόνευτες στιγμές του.
-"Ο Γέρος του Μοριά δεν υπήρξεν άτομον. Υπήρξεν ιδέα..." Στο πρόσωπό του εκφράστηκε με τον πιο αντιπροσωπευτικό τρόπο η συλλογική εθνική συνείδηση;
Όσο τα χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση περνούσαν και οι πρωταγωνιστές αποχωρούσαν από το προσκήνιο, άρχισε να αποκρυσταλλώνεται σιγά σιγά η κληρονομιά της Επανάστασης και να τίθενται σε λειτουργία οι μηχανισμοί συγκρότησης της εθνικής συλλογικής μνήμης. Σε αυτό πλαίσιο, η προσωπικότητα του Γέρου του Μοριά διέθετε εξαιρετικά πλεονεκτήματα. Στο πρόσωπό του συμπυκνώνονταν πολλά από τα προνεοτερικά χαρακτηριστικά του ελληνικού κόσμου, όπως η λεβεντιά, η θρησκευτική πίστη και η μπέσα, στοιχεία που συνδυάζονταν αρμονικά με θεμελιώδη συστατικά στοιχεία της Παλιγγενεσίας, όπως ήταν η αγάπη για την πατρίδα, η υπέρβαση του εγώ προκειμένου να υπηρετηθεί το συλλογικό καλό και η ευρύτητα του πνεύματος. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ενσάρκωνε με άνεση όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, επιτρέποντας έτσι σε κάθε ‘Έλληνα να αναγνωρίζει στο πρόσωπό του στοιχεία της δικής του προσωπικότητας.
-Την ιστορική του φράση: "Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του"» τη θεωρείτε ίσως την κορυφαία;
Η φράση του αυτή θεωρώ πως συμπυκνώνει τα δύο βασικά συστατικά, κίνητρα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, για την πίστη και για την πατρίδα. Ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης πολεμούσε και για τα δυο, έχοντας βαθιά την πεποίθηση ο δίκαιος ελληνικός αγώνας επρόκειτο τελικά να δικαιωθεί από τον ίδιο το Θεό.
-Το 2021 εορτάζουμε τα 200 χρόνια της εθνικής παλιγγενεσίας. Ποιό θα πρέπει να είναι το πρόταγμα αυτών το εκδηλώσεων;
Η συμπλήρωση διακοσίων ετών από την Ελληνική Επανάσταση είναι μια θαυμάσια ευκαιρία, αφενός για να τμήσουμε την κορυφαία στιγμή της νεότερης ιστορίας μας και αφετέρου, μέσω του αναστοχασμού, να σχεδιάσουμε την εθνική μας πορεία για τα επόμενα διακόσια χρόνια. Οδηγός μας πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη μου, οι υφιστάμενες κατακτήσεις στο διάστημα δύο αιώνων ανεξαρτησίας και αφετέρου οι σύγχρονες προκλήσεις που απαιτούν πειστικές και τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Ο Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης υπηρετεί ως Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Την ακαδημαϊκή χρονιά 2012-2013 υπηρέτησε ως Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιου της Κύπρου. Tην ακαδημαϊκή χρονιά 2019-2020 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright και υπήρξε Επισκέπτης Ερευνητής στο George Washington University. Την ίδια χρονιά υπήρξε Ακαδημαϊκός Επισκέπτης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Έχει εργασθεί ως Εμπειρογνώμονας για τα Δυτικά Βαλκάνια στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προϊστάμενος του Ερευνητικού Κέντρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και μέλος πολλών ελληνικών και ευρωπαϊκών επιστημονικών δικτύων και οργανώσεων, όπως το ευρωπαϊκό θεματικό δίκτυο ιστορίας Clioh/Cliohnet. Ήταν ιστορικός σύμβουλος (μαζί με τον καθηγητή Θάνο Βερέμη) της τηλεοπτικής σειράς του ΣΚΑΪ «1821», του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Twice a Stranger» που προβλήθηκε από την τηλεόραση της ΝΕΤ και του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Η δεκαετής εξόρμηση της Ελλάδας 1912-1923» το οποίο προβλήθηκε από το Cosmote History. Έχει, επίσης, επιμεληθεί τα ιστορικά αφιερώματα του ραδιοφώνου του ΣΚΑΪ 100,3 με θέμα τους Βαλκανικούς Πολέμους, τη Μικρασιατική Εκστρατεία, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο.
more...