Μήνυμα για ευρωπαϊκή θωράκιση απέναντι στο «σοκ Τραμπ» στην οικονομική διακυβέρνηση
Η ανάγκη η Ευρώπη να κινηθεί άμεσα και να ενισχύσει τη δική της ανθεκτικότητα απέναντι στις ανατροπές που προκαλεί η πολιτική Τραμπ στην παγκόσμια οικονομική διακυβέρνηση αναδείχθηκε στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, στους Δελφούς από τις 22 έως τις 25 Απριλίου.
Ο κ. Creon Butler, Director του Global Economy and Finance Program στο Chatham House, περιέγραψε τη μετατόπιση των ΗΠΑ ως μια ουσιαστική αλλαγή στη λειτουργία του διεθνούς συστήματος, σημειώνοντας ότι «η Ουάσιγκτον έχει περάσει από ένα μοντέλο συνεργασίας σε ένα μοντέλο που επιδιώκει να μεγιστοποιεί το δικό της όφελος». Όπως τόνισε, η αλλαγή αυτή συνοδεύεται και από την αποχώρηση των ΗΠΑ από κρίσιμους τομείς διεθνούς ευθύνης, όπως η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική πολιτική.
Αναφερόμενος στο ερώτημα αν αυτή η εξέλιξη είναι μόνιμη, υπογράμμισε ότι «δεν γνωρίζουμε αν πρόκειται για μια μόνιμη αλλαγή», ωστόσο ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν μπορεί να οδηγήσει σε αδράνεια. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε. Πρέπει να προχωρήσουμε άμεσα στις αναγκαίες αλλαγές», σημείωσε, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να «μένει με σταυρωμένα χέρια» σε μια μεταβατική περίοδο.
Από την πλευρά του, ο κ. Rolf Klug, Deputy Director General της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εστίασε στις επιπτώσεις για το τραπεζικό σύστημα και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, επισημαίνοντας ότι η βασική αρχή που ακολουθούν οι εποπτικές αρχές είναι σαφής: «να περιμένουμε το καλύτερο, αλλά να προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο».
Όπως ανέφερε, η απουσία κοινών διεθνών κανόνων δυσχεραίνει τη λειτουργία των τραπεζών σε παγκόσμιο επίπεδο, υπογραμμίζοντας ότι «χωρίς διεθνή στάνταρ είναι δύσκολο να λειτουργούμε διασυνοριακά». Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ευρώπη συνεχίζει να επιδιώκει τη διατήρηση κοινών πλαισίων με τις ΗΠΑ, παρά τις διαφορές που έχουν ανακύψει.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμπεριφορά των αγορών, εκφράζοντας προβληματισμό για την περιορισμένη αντίδρασή τους. «Η βασική μας ανησυχία δεν είναι τόσο αυτό που συμβαίνει, αλλά αυτό που δεν συμβαίνει», ανέφερε, εξηγώντας ότι παρά τις εντάσεις, οι αγορές παραμένουν σχετικά ήρεμες.
Τόνισε ωστόσο ότι το σύστημα είναι προετοιμασμένο, σημειώνοντας ότι «εργαζόμαστε για να ενισχύσουμε τη ρευστότητα και τα κεφαλαιακά αποθέματα των τραπεζών», ώστε να αντιμετωπιστούν πιθανοί μελλοντικοί κίνδυνοι.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε επίσης η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής. Ο κ. Klug υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης αποτελεί κρίσιμο βήμα, ενώ σημείωσε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει θεσμικές αδυναμίες, όπως η απουσία ενός ενιαίου δημοσιονομικού μηχανισμού, που περιορίζει τις δυνατότητες διαχείρισης κρίσεων.Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις νέες προκλήσεις που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στη συνέχεια σημείωσε ότι προτεραιότητα δεν είναι η αύξηση της ρύθμισης, αλλά η απλοποίηση των διαδικασιών ώστε να απελευθερωθούν πόροι για κρίσιμους τομείς όπως η ΤΝ και οι νέοι κίνδυνοι, όπως τα stablecoins και το private credit. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να μειωθεί η γραφειοκρατία και να ενισχυθούν οι δεξιότητες των εποπτικών αρχών ώστε να ανταποκριθούν στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ίδιες οι εποπτικές αρχές βρίσκονται ακόμη σε φάση προσαρμογής: η ΤΝ αξιοποιείται ήδη σε αναλύσεις και επεξεργασία δεδομένων, ωστόσο παραμένει επιφυλακτικότητα ως προς τη χρήση της για παραγωγή περιεχομένου, ενώ βασική προτεραιότητα είναι η ασφάλεια των συστημάτων. Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Butler τόνισε ότι οι ρυθμιστικές αρχές του χρηματοπιστωτικού τομέα διαθέτουν ήδη σημαντική εμπειρία στη διαχείριση συστημικών κινδύνων, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί και στην εποπτεία της ΤΝ, επισημαίνοντας ότι δεν πρέπει να υπάρχει δισταγμός απέναντι στις νέες τεχνολογίες.
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στον ρόλο του ευρώ στο διεθνές σύστημα, με τον κ. Butler να σημειώνει ότι αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική εναλλακτική στο δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Όπως υπογράμμισε, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ καθίσταται πλέον πιο κρίσιμη από ποτέ, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου η αξιοπιστία των ΗΠΑ ως πυλώνα σταθερότητας τίθεται υπό πίεση.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις εξωτερικές πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή οικονομία, με έμφαση στην αυξημένη παρουσία κινεζικών εξαγωγών, που ενδέχεται να επιβαρύνουν τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης. Ο κ. Klug σημείωσε ότι η ΕΚΤ ήδη αξιολογεί τους κινδύνους μέσω ειδικών stress tests για γεωπολιτικά σενάρια, ενώ παράλληλα εξετάζονται τα πιστοδοτικά κριτήρια των τραπεζών, ώστε να διασφαλιστεί ότι παραμένουν αυστηρά και ανθεκτικά σε ενδεχόμενες πιέσεις.
Όπως ανέφερε, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές ταυτόχρονες προκλήσεις, από το αυξημένο ενεργειακό κόστος έως την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.