Μπορεί ένα άτομο να επαναμολυνθεί από τον Κορωνοϊό;

Γράφει ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης, Ομότιμος Καθηγητής Γενετικής

Υπάρχουν στοιχεία* από την Νότια Κορέα, την Ιαπωνία και την Κίνα που δείχνουν ότι ένα άτομο που μολύνθηκε από τον ιό και ιάνθηκε, ενδέχεται να επαναμολυνθεί από τον κορωνοϊό. Ειδικότερα, στη Νότια Κορέα διαπιστώθηκε ότι άτομα που ανέκαμψαν από τον κορωνοϊό σε επανέλεγχο βρέθηκαν πάλι θετικοί στον ιό. Το ποσοστό των ατόμων, ύστερα από την επανεξέταση, που βρέθηκε θετικό στον ιό ήταν χαμηλό, περίπου 2,1% σε χιλιάδες εξετάσεις. Τα άτομα αυτά δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι μεταδίδουν τον ιό, παρόλο που περίπου 44% από αυτά εμφανίζουν ήπια κλινικά συμπτώματα. Βέβαια, εξαιτίας αυτής της παρατήρησης τίθεται το ερώτημα: μπορεί ένα άτομο να μολυνθεί ξανά με κορωνοϊό και για πόσο χρόνο ένα άτομο αποκτά ανοσία μετά την πρώτη μόλυνσή του από τον κορωνοϊό;

Η απλούστερη εξήγηση για την προηγούμενη παρατήρηση είναι ότι τα τεστ ανιχνεύουν υπολείμματα RNA του κορωνοϊού, γιατί τα μοριακά τεστ πραγματικού χρόνου (RT-PCR) είναι πάρα πολύ ευαίσθητα.

Με απλά λόγια, για να είμαστε σαφείς, είναι άγνωστο αν αυτοί οι άνθρωποι έχουν επαναμολυνθεί ή υπήρχαν χαμηλά επίπεδα του RNA του ιού στο σώμα τους. Μια εναλλακτική εξήγηση είναι η ακόλουθη: Ερευνητές απέδειξαν** ότι κυκλοφορούν τρία (Α, Β και C) στελέχη του κορωνοϊού.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ενδέχεται το άτομο να έχει μολυνθεί αρχικά από το στέλεχος Α και ύστερα από το στέλεχος Β ή C. Για να εξακριβωθεί εάν πράγματι κάτι τέτοιο συμβαίνει θα πρέπει το ιικό φορτίο του ατόμου να είχε εξεταστεί με προσδιορισμό της ακολουθίας του RNA του και στα δύο στάδια μόλυνσης. Η σύγκριση των μοριακών αποτελεσμάτων θα αποκαλύψει εάν ο ιός έχει υποστεί πράγματι ουσιώδη μετάλλαξη, οπότε μιλάμε για νέα λοίμωξη, κάτι σύνηθες με την κοινή γρίπη.

Κατά τον χειρουργό μεταμοσχεύσεων και πρώην διοικητή του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ κ. Δημήτρη Γάκη ο κορωνοϊός αφήνει ανοσία. Διότι πολύ απλά δεν εξαλείφεται ο ιός χωρίς ανοσία. Εάν ανιχνεύεται αργότερα σημαίνει δύο πράγματα: α) ότι δεν εκκαθαρίστηκε ο ιός και η νόσος έχει μεταπέσει σε χρονιότητα,

β) έχουμε διφασική μορφή της νόσου (συμβαίνει και με κάποια στελέχη της γρίπης).

Τέλος, γνωρίζουμε ότι πίθηκοι*** που επιβίωσαν –λόγω ήπιων συμπτωμάτων– από τη μόλυνση SARS-CoV-2, δεν μολύνθηκαν ξανά όταν οι ερευνητές τους ένεσαν τον ιό για δεύτερη φορά τέσσερις εβδομάδες μετά την αρχική έκθεση τους.

Οι ερευνητές θα αναζητήσουν αποδεικτικά στοιχεία εάν οι άνθρωποι αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο.

Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει αποδειχθεί πόσο χρόνο διαρκεί η ανοσία του ανθρώπου στον νέο κορωνοϊό. Αυτό σημαίνει ότι αρκετά στοιχεία της συμπεριφοράς του ιού παραμένουν προς περαιτέρω διερεύνηση.

Επιπρόσθετα, η αξιόπιστη μέτρηση εξαρτάται από την αξιοπιστία των τεστ, το είδος του πληθυσμού που συμμετέχει στην έρευνα και την εικόνα με την οποία εκδηλώθηκε ο ιός στον άνθρωπο που έγινε το τεστ. Αντισώματα και ανοσία.

Ένα σημαντικό εύρημα των δεκάδων μελετών είναι ότι περισσότεροι από τους μισούς που βρίσκονται θετικοί, είναι ασυμπτωματικοί. Η μετάδοση του SARS-CoV-2 κατά την ασυμπτωματική περίοδο αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της στρατηγικής για τον έλεγχο της πανδημίας Covid-19 καθώς σχεδιάζεται άρση των περιοριστικών μέτρων. Τα αντισώματα κατά κανόνα παρέχουν προστασία έναντι του ιού. Δεν υπάρχουν ακόμα αρκετά πειραματικά δεδομένα για το χρόνο ζωής των αντισωμάτων στην Covid-19 λοίμωξη. Ωστόσο στην περίπτωση του SARS-Cov-1 αυτά παραμένουν για περίπου 2 χρόνια και προσφέρουν προστασία.

Στην περίπτωση κορωνοϊών κοινού κρυολογήματος αυτά παραμένουν λιγότερο (περίπου 1 έτος). Άρα, θεωρητικά αναμένεται ότι και τα αντισώματα έναντι SARS-Cov-2 ενδέχεται να παραμείνουν έως 1 χρόνο, έως τότε δηλαδή που αναμένεται να υπάρξει εμβόλιο για τον ιό. Βέβαια, αυτή η υπόθεση πρέπει να επιβεβαιωθεί με κλινικές μελέτες.

Βιβλιογραφία

*https://www.france24.com/en/20200328-can-the-coronavirus-infect-someone-twice

**Foster P. et al. 8/4/2020. Phylogenetic network analysis of SARS-CoV-2 genomes. https://www.pnas.org/content/early/2020/04/07/2004999117

***Euronews. https://www.euronews.com/2020/02/27/coronavirus-can-you-catch-covid-19-twice-euronews-answers

Ο  Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης  είναι Ομότιμος Καθηγητής Γενετικής και Γενετικής του ανθρώπου Τμήμα Βιολογίας ΑΠΘ