Ο άρχοντας της καρδιάς Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΡΑΒΙΑ Φίλος της Μουσικής...
Ο άρχοντας της καρδιάς
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΡΑΒΙΑ
Φίλος της Μουσικής που συναντάμε ανελλιπώς σχεδόν στο Μέγαρο (κάποιοι τον συναντούν επίσης στη Μετροπόλιταν, στο Σάλτσμπουργκ ή στο Μπαϊρόιτ), σπινθηροβόλος συζητητής με πρωτότυπη σκέψη και αδιάπτωτο χιούμορ, ο καθηγητής της Καρδιολογίας Ευτύχιος Βορίδης συγκεντρώνει σ’ έναν τόμο 350 σελίδων κείμενά του γραμμένα σε διάφορες εποχές και για διάφορους λόγους.
Με γλώσσα διαυγή και πλούσια, κάπως ιδιάζουσα, που χρησιμοποιεί συχνά παλαιικούς τύπους σαν να θέλει να δηλώσει πίστη και αφοσίωση στη μυστική γοητεία της λόγιας γραφής, ο γνωστός καρδιολόγος αποδεικνύει με τα κείμενα αυτά ότι είναι πάνω απ’ όλα ένας τολμηρά σκεπτόμενος άνθρωπος. Επισημαίνει ότι «η νόσος είναι τόσο παλαιά όσο και ο άνθρωπος και είναι βέβαιο πως, όπως άρχισε η θαυμαστή περιπέτειά του, τον παρακολούθησε, μαζί με την πείνα, το κρύο και τον φόβο καθ’ όλη την περιπλάνησή του στην επιφάνεια της γης στο πέρασμα των αιώνων…». Τρέφει θαυμασμό και συμπάθεια ο καθηγητής για κείνον τον προϊστορικό άνθρωπο, που απεικονίζεται τρομερός συνήθως, δασύτριχος και ροπαλοφόρος στην εικονογραφία και μας πληροφορεί ότι δεν ήταν υγιής, ούτε καν δυνατός. Είχε απλώς τον θαυμαστό και συγκινητικό πόθο να επιβιώσει. Τον ίδιο πόθο που αναγνωρίζει στον άνθρωπο και σήμερα ο γιατρός. Γιατί κι αυτός παρά τον πολιτισμό και την πρόοδο της επιστήμης εξακολουθεί να είναι ανίσχυρος έναντι πολλών ασθενειών, ενώ οδεύει κι αυτός, παρά την αύξηση του προσδόκιμου ορίου ηλικίας, σε έναν δρόμο χωρίς επιστροφή – προς τον αναπόφευκτο θάνατο.
Ο φόβος και ο πόνος
«H θητεία μου στην ιατρική με κατέστησε ταπεινό, γιατί μου δίδαξε τα όριά μας και με οδήγησε στην προσπάθεια να ανακουφίζω τον πόνο και το φόβο, όχι μόνο με φάρμακα, αλλά και με την παρηγοριά» γράφει. Ο φόβος αναφέρεται στα κείμενα αυτά σχεδόν όσο και ο πόνος. Δηλώνει ευτυχής που είναι γιατρός ο κ. Βορίδης, γιατί «πότε πότε καταφέρνει να λυτρώσει μερικούς ανθρώπους από τον πόνο τους. Και από τον φόβο ίσως…». «Σήμερα», εξηγεί, «ο γιατρός είναι αυτός στον οποίο έχει περιέλθει όχι μόνο η ευθύνη της ζωής αλλά και η διαχείριση του θανάτου». H πείρα του, από τους μοναχικούς θανάτους που επέρχονται συνήθως σε μονάδες εντατικής θεραπείας με τους ασθενείς διασωληνωμένους, παγιδευμένους στην ψυχρότητα των μηχανημάτων, ανακαλεί στη σκέψη του το ήρεμο τέλος των ανθρώπων του παλαιού καιρού. Οταν αποχαιρετούσαν τη ζωή τριγυρισμένοι από τα μέλη της οκογενείας τους στο σπίτι τους και στο κρεβάτι τους. «Ενα ποτήρι κρασί στον θνήσκοντα ήταν πολύ πιο χρήσιμο από κάποιον αμφιβόλου αποδόσεως ορό, της εξωσωματικής σιτίσεως της εποχής μας…». Θέματα που απασχολούν και προβληματίζουν τον γιατρό και μας έχουν προβληματίσει κατά καιρούς όλους. Το δικαίωμα του ασθενούς στην αλήθεια για την πορεία της υγείας του, για το οποίο γίνεται τόσος λόγος τελευταία. Γράφει: «H αλήθεια που γνωρίζει ο ιατρός και εκείνη που θα φθάσει στον άρρωστο δεν υπάρχει τρόπος να έχουν τον ίδιο κωδικό αριθμό».
Αυτά τα συγγραφικά «πάρεργα», όπως τα αποκαλεί με μετριοφροσύνη, ακόμη και όταν πρόκειται για ευκαιριακές ομιλίες, ακόμη και για συνεντεύξεις σε διάφορα έντυπα, είναι τόσο πυκνά σε στοχασμό, τόσο θαυμαστά για την ελευθερία της έκφρασης, τον λεκτικό τους πλούτο και την ακρίβεια, την πληθώρα των έξυπνα και στοχαστικά συγχρόνως επεξεργασμένων στατιστικών στοιχείων και ποικίλων γνώσεων, σφριγηλά, σύντομα κείμενα ως επί το πλείστον, που καθιστούν το βιβλίο μια συναρπαστική συλλογή δοκιμίων.
Σχέσεις στοργής
H αναλυτική σκέψη και η ευρυμάθεια του συγγραφέα εστιάζεται στα πιο ετερόκλητα θέματα. Και δεν είναι σπάνιες οι έμμεσες και άμεσες καταγγελίες: «Για τσιγάρα ξοδεύονται τόσα, όσο το σύνολο δαπανών υγείας του Τρίτου Κόσμου. Και το ασίγαστο μεταφυσικό άγχος των ανθρώπων της Δύσεως απαιτεί θυσία στον Μολώχ, σε άχρηστα ηρεμιστικά φάρμακα, ίση όση ο προϋπολογισμός υγείας των 67 πτωχοτέρων χωρών». Αφθονούν οι κρίσεις για την υποκρισία των προηγμένων κοινωνιών που μεριμνούν και τυρβάζουν περί πολλά ενώ εκείνο που χρειάζεται είναι «η λύτρωσις 800.000.000 ανθρώπων από την πείνα και 1.200.000.000 ανθρώπων από την ανέχεια». Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο γινόμαστε κοινωνοί τεράστιων διλημμάτων: «Σε ποιον ασθενή θα δοθεί το τελευταίο κρεβάτι της εντατικής; Σε ποιον ο τελευταίος αναπνευστήρας; Με ποιο κριτήριο θα διατεθεί το πολύτιμο μόσχευμα που έφτασε στο νοσοκομείο; Θα δοθεί σ’ έναν πολύτεκνο πατέρα ή στον κάτοχο ενός βραβείου Νομπέλ;». Στοχασμοί. «Γιατί άραγε ο άνθρωπος περιγράφει με ακρίβεια τον πόνο και με ασάφεια την ευτυχία…». Προβληματισμοί.
Ο συγγραφέας αναφέρεται σε πάμπολλα θέματα. Οινόπνευμα και καρδιά – σχέσεις στοργής. Αποενοχοποίηση της σοκολάτας. Περιέχει, μας πληροφορεί, μια ουσία που παράγεται από τα κύτταρα του εγκεφάλου σε στιγμές ερωτικής ευτυχίας. Οταν η ευτυχία αυτή απουσιάζει, ο εγκέφαλος την αναζητεί – και τη βρίσκει – σ’ ένα σοκολατάκι! Κινούνται στην εφαπτομένη της Ιατρικής αλλά και στην εφαπτομένη της Ιστορίας και της Λογοτεχνίας τα κείμενα αυτά. Ξεχωρίζουν μάλιστα μερικές προσωπικές προτιμήσεις του καθηγητή που επιβεβαιώνουν την επιμονή του στην απελευθέρωση του ανθρώπου από την προκατάληψη, τον σκοταδισμό, τη δεισιδαιμονία. Παράδειγμα τα όσα γράφει για τον Δάντη: «H Κόλαση του Δάντη είναι πολιτικό κείμενο που στρέφεται εναντίον των κρατούντων εις την Φλωρεντία, του διεφθαρμένου Κλήρου και της ηθικής καταπτώσεως των συγχρόνων του. Γι’ αυτό και μετέτρεψε την περιήγηση της Κολάσεως σε ταξιδιωτική περιγραφή και εκτόνωσε τον πανικόν…».
Σε άλλες εποχές, τότε που τα μηνύματα του Διαφωτισμού άγγιζαν τις ελληνικές κοινότητες της Διασποράς, από τη Μολδοβλαχία ως τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας και ως τις υπώρειες των Ποντικών Αλπεων, ο καθηγητής Βορίδης θα ήταν ένας ιατροφιλόσοφος, σαν αυτούς που βλέπουμε στις δαγκεροτυπίες… Σήμερα είναι καταξιωμένος στη συνείδηση μαθητών, ασθενών, φίλων, όπως και στην ευρύτερη κοινή γνώμη ως άρχοντας της καρδιάς, που μας παρουσιάζει αυτές τις πολύπλευρες σε στοχασμό και πολυποίκιλες σε περιεχόμενο ασκήσεις ύφους, τις διαποτισμένες με βαθιά γνώση και λεπτό χιούμορ, που καθιστά ακόμη και την εξιστόρηση προετοιμασίας ενός καρδιολογικού συνεδρίου γοητευτικό ανάγνωσμα.
H κυρία Μαρία Καραβία είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Από τις εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορεί το βιβλίο της «Τα παιδιά της ερημιάς».
more...
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΡΑΒΙΑ
Φίλος της Μουσικής που συναντάμε ανελλιπώς σχεδόν στο Μέγαρο (κάποιοι τον συναντούν επίσης στη Μετροπόλιταν, στο Σάλτσμπουργκ ή στο Μπαϊρόιτ), σπινθηροβόλος συζητητής με πρωτότυπη σκέψη και αδιάπτωτο χιούμορ, ο καθηγητής της Καρδιολογίας Ευτύχιος Βορίδης συγκεντρώνει σ’ έναν τόμο 350 σελίδων κείμενά του γραμμένα σε διάφορες εποχές και για διάφορους λόγους.
Με γλώσσα διαυγή και πλούσια, κάπως ιδιάζουσα, που χρησιμοποιεί συχνά παλαιικούς τύπους σαν να θέλει να δηλώσει πίστη και αφοσίωση στη μυστική γοητεία της λόγιας γραφής, ο γνωστός καρδιολόγος αποδεικνύει με τα κείμενα αυτά ότι είναι πάνω απ’ όλα ένας τολμηρά σκεπτόμενος άνθρωπος. Επισημαίνει ότι «η νόσος είναι τόσο παλαιά όσο και ο άνθρωπος και είναι βέβαιο πως, όπως άρχισε η θαυμαστή περιπέτειά του, τον παρακολούθησε, μαζί με την πείνα, το κρύο και τον φόβο καθ’ όλη την περιπλάνησή του στην επιφάνεια της γης στο πέρασμα των αιώνων…». Τρέφει θαυμασμό και συμπάθεια ο καθηγητής για κείνον τον προϊστορικό άνθρωπο, που απεικονίζεται τρομερός συνήθως, δασύτριχος και ροπαλοφόρος στην εικονογραφία και μας πληροφορεί ότι δεν ήταν υγιής, ούτε καν δυνατός. Είχε απλώς τον θαυμαστό και συγκινητικό πόθο να επιβιώσει. Τον ίδιο πόθο που αναγνωρίζει στον άνθρωπο και σήμερα ο γιατρός. Γιατί κι αυτός παρά τον πολιτισμό και την πρόοδο της επιστήμης εξακολουθεί να είναι ανίσχυρος έναντι πολλών ασθενειών, ενώ οδεύει κι αυτός, παρά την αύξηση του προσδόκιμου ορίου ηλικίας, σε έναν δρόμο χωρίς επιστροφή – προς τον αναπόφευκτο θάνατο.
Ο φόβος και ο πόνος
«H θητεία μου στην ιατρική με κατέστησε ταπεινό, γιατί μου δίδαξε τα όριά μας και με οδήγησε στην προσπάθεια να ανακουφίζω τον πόνο και το φόβο, όχι μόνο με φάρμακα, αλλά και με την παρηγοριά» γράφει. Ο φόβος αναφέρεται στα κείμενα αυτά σχεδόν όσο και ο πόνος. Δηλώνει ευτυχής που είναι γιατρός ο κ. Βορίδης, γιατί «πότε πότε καταφέρνει να λυτρώσει μερικούς ανθρώπους από τον πόνο τους. Και από τον φόβο ίσως…». «Σήμερα», εξηγεί, «ο γιατρός είναι αυτός στον οποίο έχει περιέλθει όχι μόνο η ευθύνη της ζωής αλλά και η διαχείριση του θανάτου». H πείρα του, από τους μοναχικούς θανάτους που επέρχονται συνήθως σε μονάδες εντατικής θεραπείας με τους ασθενείς διασωληνωμένους, παγιδευμένους στην ψυχρότητα των μηχανημάτων, ανακαλεί στη σκέψη του το ήρεμο τέλος των ανθρώπων του παλαιού καιρού. Οταν αποχαιρετούσαν τη ζωή τριγυρισμένοι από τα μέλη της οκογενείας τους στο σπίτι τους και στο κρεβάτι τους. «Ενα ποτήρι κρασί στον θνήσκοντα ήταν πολύ πιο χρήσιμο από κάποιον αμφιβόλου αποδόσεως ορό, της εξωσωματικής σιτίσεως της εποχής μας…». Θέματα που απασχολούν και προβληματίζουν τον γιατρό και μας έχουν προβληματίσει κατά καιρούς όλους. Το δικαίωμα του ασθενούς στην αλήθεια για την πορεία της υγείας του, για το οποίο γίνεται τόσος λόγος τελευταία. Γράφει: «H αλήθεια που γνωρίζει ο ιατρός και εκείνη που θα φθάσει στον άρρωστο δεν υπάρχει τρόπος να έχουν τον ίδιο κωδικό αριθμό».
Αυτά τα συγγραφικά «πάρεργα», όπως τα αποκαλεί με μετριοφροσύνη, ακόμη και όταν πρόκειται για ευκαιριακές ομιλίες, ακόμη και για συνεντεύξεις σε διάφορα έντυπα, είναι τόσο πυκνά σε στοχασμό, τόσο θαυμαστά για την ελευθερία της έκφρασης, τον λεκτικό τους πλούτο και την ακρίβεια, την πληθώρα των έξυπνα και στοχαστικά συγχρόνως επεξεργασμένων στατιστικών στοιχείων και ποικίλων γνώσεων, σφριγηλά, σύντομα κείμενα ως επί το πλείστον, που καθιστούν το βιβλίο μια συναρπαστική συλλογή δοκιμίων.
Σχέσεις στοργής
H αναλυτική σκέψη και η ευρυμάθεια του συγγραφέα εστιάζεται στα πιο ετερόκλητα θέματα. Και δεν είναι σπάνιες οι έμμεσες και άμεσες καταγγελίες: «Για τσιγάρα ξοδεύονται τόσα, όσο το σύνολο δαπανών υγείας του Τρίτου Κόσμου. Και το ασίγαστο μεταφυσικό άγχος των ανθρώπων της Δύσεως απαιτεί θυσία στον Μολώχ, σε άχρηστα ηρεμιστικά φάρμακα, ίση όση ο προϋπολογισμός υγείας των 67 πτωχοτέρων χωρών». Αφθονούν οι κρίσεις για την υποκρισία των προηγμένων κοινωνιών που μεριμνούν και τυρβάζουν περί πολλά ενώ εκείνο που χρειάζεται είναι «η λύτρωσις 800.000.000 ανθρώπων από την πείνα και 1.200.000.000 ανθρώπων από την ανέχεια». Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο γινόμαστε κοινωνοί τεράστιων διλημμάτων: «Σε ποιον ασθενή θα δοθεί το τελευταίο κρεβάτι της εντατικής; Σε ποιον ο τελευταίος αναπνευστήρας; Με ποιο κριτήριο θα διατεθεί το πολύτιμο μόσχευμα που έφτασε στο νοσοκομείο; Θα δοθεί σ’ έναν πολύτεκνο πατέρα ή στον κάτοχο ενός βραβείου Νομπέλ;». Στοχασμοί. «Γιατί άραγε ο άνθρωπος περιγράφει με ακρίβεια τον πόνο και με ασάφεια την ευτυχία…». Προβληματισμοί.
Ο συγγραφέας αναφέρεται σε πάμπολλα θέματα. Οινόπνευμα και καρδιά – σχέσεις στοργής. Αποενοχοποίηση της σοκολάτας. Περιέχει, μας πληροφορεί, μια ουσία που παράγεται από τα κύτταρα του εγκεφάλου σε στιγμές ερωτικής ευτυχίας. Οταν η ευτυχία αυτή απουσιάζει, ο εγκέφαλος την αναζητεί – και τη βρίσκει – σ’ ένα σοκολατάκι! Κινούνται στην εφαπτομένη της Ιατρικής αλλά και στην εφαπτομένη της Ιστορίας και της Λογοτεχνίας τα κείμενα αυτά. Ξεχωρίζουν μάλιστα μερικές προσωπικές προτιμήσεις του καθηγητή που επιβεβαιώνουν την επιμονή του στην απελευθέρωση του ανθρώπου από την προκατάληψη, τον σκοταδισμό, τη δεισιδαιμονία. Παράδειγμα τα όσα γράφει για τον Δάντη: «H Κόλαση του Δάντη είναι πολιτικό κείμενο που στρέφεται εναντίον των κρατούντων εις την Φλωρεντία, του διεφθαρμένου Κλήρου και της ηθικής καταπτώσεως των συγχρόνων του. Γι’ αυτό και μετέτρεψε την περιήγηση της Κολάσεως σε ταξιδιωτική περιγραφή και εκτόνωσε τον πανικόν…».
Σε άλλες εποχές, τότε που τα μηνύματα του Διαφωτισμού άγγιζαν τις ελληνικές κοινότητες της Διασποράς, από τη Μολδοβλαχία ως τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας και ως τις υπώρειες των Ποντικών Αλπεων, ο καθηγητής Βορίδης θα ήταν ένας ιατροφιλόσοφος, σαν αυτούς που βλέπουμε στις δαγκεροτυπίες… Σήμερα είναι καταξιωμένος στη συνείδηση μαθητών, ασθενών, φίλων, όπως και στην ευρύτερη κοινή γνώμη ως άρχοντας της καρδιάς, που μας παρουσιάζει αυτές τις πολύπλευρες σε στοχασμό και πολυποίκιλες σε περιεχόμενο ασκήσεις ύφους, τις διαποτισμένες με βαθιά γνώση και λεπτό χιούμορ, που καθιστά ακόμη και την εξιστόρηση προετοιμασίας ενός καρδιολογικού συνεδρίου γοητευτικό ανάγνωσμα.
H κυρία Μαρία Καραβία είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Από τις εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορεί το βιβλίο της «Τα παιδιά της ερημιάς».
more...