Η άνοδος του λαϊκισμού και η επιρροή του στη δημοκρατική διαδικασία βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στο πλαίσιο του Athens Democracy Forum 2025, (30 Σεπτεμβρίου -3 Οκτωβρίου 2025), το οποίο πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, και διοργανώνεται από το Democracy & Culture Foundation σε συνεργασία με τους The New York Times. Οι ομιλητές ανέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο η δυσαρέσκεια και η αίσθηση ανασφάλειας τροφοδοτούν τα λαϊκιστικά κινήματα, αλλά και τα όρια των δημοκρατικών θεσμών στο να απαντήσουν πειστικά.
Ο Στέφανος Κασσελάκης, Ιδρυτής και Πρόεδρος του κινήματος “Κίνημα για τη Δημοκρατία”, περιέγραψε τη δική του πολιτική πορεία, από τον χώρο της επενδυτικής τραπεζικής έως τη σύγκρουσή του με το «έλλειμμα εσωτερικής δημοκρατίας» στον ΣΥΡΙΖΑ και εξήγησε ότι το νέο του κίνημα έχει στόχο περισσότερη εσωτερική συμμετοχή και αξίες που να ενισχύουν τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη. Επεσήμανε ότι η πολιτική επικοινωνία και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχουν αλλάξει ριζικά και χρειάζονται νέα εργαλεία, όπως περισσότερα δημοψηφίσματα, συνελεύσεις πολιτών και αξιοποίηση της τεχνολογίας. Αναφερόμενος στις ΗΠΑ, εκτίμησε ότι η αχίλλειος πτέρνα του Ντόναλντ Τραμπ θα είναι το κόστος διαβίωσης και η ακρίβεια, ζήτημα που –όπως είπε– δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει. Μιλώντας για τα λαϊκιστικά κόμματα στην Ελλάδα, τόνισε ότι «δεν έχουν ιδέες που λειτουργούν» και χαρακτήρισε επικίνδυνη τη συμμετοχή τους σε κυβερνητικές συνεργασίες, καθώς –όπως σημείωσε– οι θέσεις τους απειλούν τις ατομικές ελευθερίες.
Ο Ivan Krastev, Πρόεδρος του Center for Liberal Strategies στη Σόφια, σημείωσε ότι στις περισσότερες χώρες οι πολίτες επιθυμούν αλλαγή, είτε ζουν σε δημοκρατίες είτε σε απολυταρχικά καθεστώτα, αλλά γνωρίζουν ότι μάλλον δεν θα τη δουν να πραγματοποιείται. Υπογράμμισε ότι ο όρος «λαϊκισμός» είναι ασαφής και επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Εξήγησε ότι η δημοκρατία βασίζεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το μέλλον και πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις, δίνοντας έμφαση στην «τέχνη της αναβολής», δηλαδή στο πότε πρέπει να ληφθούν οι αποφάσεις άμεσα και πότε μπορούν να μετατεθούν. Προειδοποίησε ότι αν υπάρχει η αντίληψη πως μια εκλογική διαδικασία κρίνει τα πάντα, τότε η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει. Τέλος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση υπογράμμισε ότι μια απολυταρχική εξουσία, εάν προκύψει, πιθανότατα θα παρουσιαστεί ως «σωτήρας της δημοκρατίας».
Η Marjan H. Ehsassi, Εκτελεστική Διευθύντρια του FIDE – North America, επισήμανε ότι ο λαϊκισμός δεν είναι εγγενώς αρνητικός, καθώς πολλά λαϊκιστικά κινήματα υπήρξαν νόμιμα και γνήσια. «Όταν νιώθεις ανασφαλής και ευάλωτος, τα μηνύματα αλλαγής γίνονται υπόσχεση και βρίσκουν απήχηση», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι δημοκρατίες οφείλουν να δώσουν θεσμικές απαντήσεις που να εμπλέκουν ενεργά τους πολίτες, καθώς «οι εκλογές από μόνες τους δεν επαρκούν».
Η Neha Sahgal, Αντιπρόεδρος Έρευνας στο Pew Research Center, παρουσίασε δεδομένα που δείχνουν ότι η άνοδος του λαϊκισμού συνδέεται με την αίσθηση των πολιτών ότι «τα παιδιά τους θα είναι σε χειρότερη θέση από εκείνους» – μια πρωτοφανής συνθήκη. Επισήμανε ότι ο δεξιός λαϊκισμός κυριαρχεί διεθνώς, όπως κατέγραψαν οι εκλογές σε 60 χώρες το 2024, ενώ μίλησε για «παγκόσμια κρίση εκπροσώπησης» και εντεινόμενες νατιβιστικές τάσεις.
Τη συζήτηση συντόνισε ο Steven Erlanger, Επικεφαλής Διπλωματικός Ανταποκριτής Ευρώπης των New York Times.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο: https://www.athensdemocracyforum.com/program/2025-agenda/
