«Οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια» το 1828, όπως το σημερινό...
«Οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια» το 1828, όπως το σημερινό «μένουμε σπίτι»
Τον Απρίλιο του 1828 εμφανίστηκαν στην Ύδρα τα πρώτα κρούσματα επιδημίας πανώλης (πανούκλας) από άνδρες υδραίικου πλοίου που μετέφερε στο νησί από τη Μεθώνη και Κορώνη Έλληνες αιχμαλώτους προερχόμενους από την Αίγυπτο. Στην Πελοπόννησο βρίσκονταν ακόμη τα αιγυπτιακά στρατεύματα του Ιμπραήμ και πολλοί στρατιώτες είχαν προσβληθεί από τη φονική αρρώστια. Από την Ύδρα η επιδημία σύντομα μεταδόθηκε στα νησιά του Αργοσαρωνικού, την Αργολίδα, τα Μέγαρα και την Αχαΐα, προσβάλλοντας τους ήδη εξασθενημένους από την επανάσταση κατοίκους. Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, που συγχρόνως ήταν και γιατρός, αντέδρασε άμεσα επιβάλλοντας αυστηρά μέτρα, μεταξύ των οποίων απομόνωση, απαγόρευση μετακίνησης και συνάθροισης σε δημόσιους χώρους. Συστήθηκαν επιτροπές υγιεινής και υπήρξε συνεχής ενημέρωση των τοπικών αρχών με αναλυτικές οδηγίες και κώδικες υγιεινής. Με τη βοήθεια γιατρών και κυρίως του Ελβετού φιλελεύθερου φιλέλληνα γιατρού Louis-André Gosse λήφθηκαν τα απαραίτητα υγειονομικά μέτρα.
Η πρώτη επέμβαση έγινε στην Ύδρα όπου πρωτοεμφανίστηκαν τα κρούσματα. Ο απεσταλμένος από τον Καποδίστρια γιατρός Σπυρίδων Καλογερόπουλος σύστησε 5μελή επιτροπή, το «Υγειονομείον Ύδρας» με την εκτελεστική δύναμη για τη λήψη και εκτέλεση αυστηρών μέτρων. Ανάμεσα στις οδηγίες που δόθηκαν στην επιτροπή, στις 18 Απριλίου, μερικές μας θυμίζουν πολύ τη σημερινή πραγματικότητα:
• Οι οικογένειες των αποθανόντων να φύγουν από την πόλη και να «βαλθούν εις καθαρτήριον».
• Να οριστούν μερικοί άνδρες ως «μόρτηδες» για να θάβουν τους νεκρούς και να απολυμαίνουν τα σπίτια τους.
• Να καίγονται τα ρούχα των νεκρών από τη νόσο, ενώ οι ύποπτοι να μένουν στο καθαρτήριο μέχρι 50 μέρες.
• Να παύσει η κοινωνία τις συναναστροφές «σφαλίζουσα τα μαγαζιά, καφενοπωλεία, καπελεία κ.λπ.
• «Αι εκκλησίαι να παύσουν κατά το παρόν από τας ιεράς τελετάς και να σφαλισθούν, και οι άνθρωποι να προσεύχωνται κατά μέρος εις τας οικίας των».
• «Να εμποδισθούν οι ιερείς να μην πηγαίνουν εις οσπήτια να ψάλλουν αγιασμούς, να διαβάζουν ευχάς, να μη βαπτίζουν, μήτε να στεφανώνουν».
• Κανένας γιατρός να μη πηγαίνη σε κανένα ασθενή χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση της επιτροπής.
Στην καταστολή της πανώλης αποφασιστική η συμβολή του Ελβετού γιατρού Gosse, που τότε βρισκόταν στον Πόρο επιφορτισμένος με την οργάνωση του ναύσταθμου, και από κει έκανε συνεχείς εξορμήσεις στις πληγείσες περιοχές και συντόνιζε τους εμπλεκόμενους γιατρούς. Ήταν η μεγάλη ιατρική προσωπικότητα της εποχής, ως υπουργός Υγιεινής με τα σημερινά δεδομένα. Ερχόμενος όμως σε επαφή με ασθενείς, προσβλήθηκε και ο ίδιος και κινδύνευσε να πεθάνει.
Μολονότι το καλοκαίρι του 1828 η επιδημία υποχώρησε, η κυβέρνηση παρέμεινε σε ετοιμότητα. Πράγματι, στις αρχές Αυγούστου ανακοινώθηκε η άρση των μέτρων, αλλά χωρίς να χαλαρώσει ο εφησυχασμός. Το ψήφισμα 15 «περί υγειονομικών διατάξεων» που εκδόθηκε στις 20 Αυγούστου πρόβλεπε μεταξύ άλλων τα εξής ενδιαφέροντα:
«Αν περιστάσεως τυχούσης, πόλις τις ή χωρίον είναι ύποπτα λοιμού, συγχρόνως μετά την περιστοίχησίν των υπό υγειονομικής γραμμής, ανάγκη πάσα να ληφθώσιν ευθέως τα εξής μέτρα: Υποχρεούνται οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια, εμποδίζεται πάσα θρησκευτική τελετή. Δεν σημαίνονται οι κώδωνες».
Και πράγματι όταν τον Νοέμβριο εμφανίστηκαν νέα κρούσματα πανώλης στα Καλάβρυτα, χάρη στην επαγρύπνηση και άμεση επέμβαση του Gosse, αντιμετωπίστηκε με επιτυχία και δεν διαδόθηκε.
Πηγή: Γεώργιος Δ. Δημακόπουλος, «Η επί του Αγώνος υπέρ της δημοσίας υγείας κυβερνητική πολιτική», ΕΕΠΑΣΠΕ, 1972• Κων. Βακαλόπουλος, Σχέσεις Ελλήνων και Ελβετών φιλελλήνων κατά την ελληνική επανάστασι του 1821, Θεσσαλονίκη 1975• Michelle Bouvier-Bron, “La mission médicale de Louis-André Gosse pendant son sejour en Grėce (1827-1829)”, Gesnerus: Swiss Journal of the history of medicine and sciences, 48 (1991).
#annitaprassa
more...
Τον Απρίλιο του 1828 εμφανίστηκαν στην Ύδρα τα πρώτα κρούσματα επιδημίας πανώλης (πανούκλας) από άνδρες υδραίικου πλοίου που μετέφερε στο νησί από τη Μεθώνη και Κορώνη Έλληνες αιχμαλώτους προερχόμενους από την Αίγυπτο. Στην Πελοπόννησο βρίσκονταν ακόμη τα αιγυπτιακά στρατεύματα του Ιμπραήμ και πολλοί στρατιώτες είχαν προσβληθεί από τη φονική αρρώστια. Από την Ύδρα η επιδημία σύντομα μεταδόθηκε στα νησιά του Αργοσαρωνικού, την Αργολίδα, τα Μέγαρα και την Αχαΐα, προσβάλλοντας τους ήδη εξασθενημένους από την επανάσταση κατοίκους. Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, που συγχρόνως ήταν και γιατρός, αντέδρασε άμεσα επιβάλλοντας αυστηρά μέτρα, μεταξύ των οποίων απομόνωση, απαγόρευση μετακίνησης και συνάθροισης σε δημόσιους χώρους. Συστήθηκαν επιτροπές υγιεινής και υπήρξε συνεχής ενημέρωση των τοπικών αρχών με αναλυτικές οδηγίες και κώδικες υγιεινής. Με τη βοήθεια γιατρών και κυρίως του Ελβετού φιλελεύθερου φιλέλληνα γιατρού Louis-André Gosse λήφθηκαν τα απαραίτητα υγειονομικά μέτρα.
Η πρώτη επέμβαση έγινε στην Ύδρα όπου πρωτοεμφανίστηκαν τα κρούσματα. Ο απεσταλμένος από τον Καποδίστρια γιατρός Σπυρίδων Καλογερόπουλος σύστησε 5μελή επιτροπή, το «Υγειονομείον Ύδρας» με την εκτελεστική δύναμη για τη λήψη και εκτέλεση αυστηρών μέτρων. Ανάμεσα στις οδηγίες που δόθηκαν στην επιτροπή, στις 18 Απριλίου, μερικές μας θυμίζουν πολύ τη σημερινή πραγματικότητα:
• Οι οικογένειες των αποθανόντων να φύγουν από την πόλη και να «βαλθούν εις καθαρτήριον».
• Να οριστούν μερικοί άνδρες ως «μόρτηδες» για να θάβουν τους νεκρούς και να απολυμαίνουν τα σπίτια τους.
• Να καίγονται τα ρούχα των νεκρών από τη νόσο, ενώ οι ύποπτοι να μένουν στο καθαρτήριο μέχρι 50 μέρες.
• Να παύσει η κοινωνία τις συναναστροφές «σφαλίζουσα τα μαγαζιά, καφενοπωλεία, καπελεία κ.λπ.
• «Αι εκκλησίαι να παύσουν κατά το παρόν από τας ιεράς τελετάς και να σφαλισθούν, και οι άνθρωποι να προσεύχωνται κατά μέρος εις τας οικίας των».
• «Να εμποδισθούν οι ιερείς να μην πηγαίνουν εις οσπήτια να ψάλλουν αγιασμούς, να διαβάζουν ευχάς, να μη βαπτίζουν, μήτε να στεφανώνουν».
• Κανένας γιατρός να μη πηγαίνη σε κανένα ασθενή χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση της επιτροπής.
Στην καταστολή της πανώλης αποφασιστική η συμβολή του Ελβετού γιατρού Gosse, που τότε βρισκόταν στον Πόρο επιφορτισμένος με την οργάνωση του ναύσταθμου, και από κει έκανε συνεχείς εξορμήσεις στις πληγείσες περιοχές και συντόνιζε τους εμπλεκόμενους γιατρούς. Ήταν η μεγάλη ιατρική προσωπικότητα της εποχής, ως υπουργός Υγιεινής με τα σημερινά δεδομένα. Ερχόμενος όμως σε επαφή με ασθενείς, προσβλήθηκε και ο ίδιος και κινδύνευσε να πεθάνει.
Μολονότι το καλοκαίρι του 1828 η επιδημία υποχώρησε, η κυβέρνηση παρέμεινε σε ετοιμότητα. Πράγματι, στις αρχές Αυγούστου ανακοινώθηκε η άρση των μέτρων, αλλά χωρίς να χαλαρώσει ο εφησυχασμός. Το ψήφισμα 15 «περί υγειονομικών διατάξεων» που εκδόθηκε στις 20 Αυγούστου πρόβλεπε μεταξύ άλλων τα εξής ενδιαφέροντα:
«Αν περιστάσεως τυχούσης, πόλις τις ή χωρίον είναι ύποπτα λοιμού, συγχρόνως μετά την περιστοίχησίν των υπό υγειονομικής γραμμής, ανάγκη πάσα να ληφθώσιν ευθέως τα εξής μέτρα: Υποχρεούνται οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια, εμποδίζεται πάσα θρησκευτική τελετή. Δεν σημαίνονται οι κώδωνες».
Και πράγματι όταν τον Νοέμβριο εμφανίστηκαν νέα κρούσματα πανώλης στα Καλάβρυτα, χάρη στην επαγρύπνηση και άμεση επέμβαση του Gosse, αντιμετωπίστηκε με επιτυχία και δεν διαδόθηκε.
Πηγή: Γεώργιος Δ. Δημακόπουλος, «Η επί του Αγώνος υπέρ της δημοσίας υγείας κυβερνητική πολιτική», ΕΕΠΑΣΠΕ, 1972• Κων. Βακαλόπουλος, Σχέσεις Ελλήνων και Ελβετών φιλελλήνων κατά την ελληνική επανάστασι του 1821, Θεσσαλονίκη 1975• Michelle Bouvier-Bron, “La mission médicale de Louis-André Gosse pendant son sejour en Grėce (1827-1829)”, Gesnerus: Swiss Journal of the history of medicine and sciences, 48 (1991).
#annitaprassa
more...