Όταν η Βουλή “τιμωρεί”: Πότε προβλέπεται περικοπή του βουλευτικού μισθού

Η πρόσφατη περικοπή της βουλευτικής αποζημίωσης του Νίκου Παπαδόπουλου, βουλευτή του κόμματος «Νίκη», μετά τον βανδαλισμό έργων τέχνης στην Εθνική Πινακοθήκη στις 10 Μαρτίου 2025, έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα των πειθαρχικών κυρώσεων που μπορεί να επιβάλει η Βουλή των Ελλήνων στους βουλευτές της. Η απόφαση, που ελήφθη στις 12 Μαρτίου 2025, δεν αποτελεί απλώς μια μεμονωμένη αντίδραση, αλλά βασίζεται σε συγκεκριμένες διατάξεις του Κανονισμού της Βουλής και του Συντάγματος. Πώς φτάσαμε, όμως, σε αυτή την ποινή και τι προβλέπει ο νόμος για τέτοιες περιπτώσεις;

Άρθρο 80 του Κανονισμού

Η περικοπή της αποζημίωσης στηρίχθηκε στο άρθρο 80 του Κανονισμού της Βουλής, το οποίο ρυθμίζει τις πειθαρχικές κυρώσεις για αντικοινοβουλευτική συμπεριφορά. Πριν από την τροποποίηση του 2023, το μέγιστο ποσοστό περικοπής ήταν 25% της αποζημίωσης, αλλά η αναθεώρηση αύξησε το όριο στο 50%, επιτρέποντας αυστηρότερες ποινές σε σοβαρές περιπτώσεις, όπως ο βανδαλισμός δημοσίου χώρου. Το άρθρο 80 δίνει στη Βουλή τη δυνατότητα να επιβάλλει τέτοιες κυρώσεις χωρίς να απαιτείται ποινική δίωξη, καθώς αποτελεί εσωτερικό μέτρο αυτορρύθμισης του σώματος. Ο Κακλαμάνης επικαλέστηκε τις ανακοινώσεις της Πινακοθήκης και τα δημοσιεύματα ως αποδεικτικά στοιχεία για να τεκμηριώσει την απόφαση.

Πότε κόβεται η αποζημίωση;

Η περίπτωση του Παπαδόπουλου δεν είναι η μόνη που προβλέπει περικοπή αποζημίωσης. Σύμφωνα με τον Κανονισμό:
Άρθρο 77, παρ. 3: Αδικαιολόγητες απουσίες πέρα από πέντε τον μήνα οδηγούν σε παρακράτηση 1/30 της αποζημίωσης ανά απουσία.

Αναστολή καθηκόντων: Το άρθρο 83 του Συντάγματος προβλέπει ότι σε περιπτώσεις ποινικής δίωξης για κακούργημα, η αποζημίωση μπορεί να ανασταλεί, αν η Βουλή το αποφασίσει.

Οικειοθελείς μειώσεις: Στο παρελθόν, όπως κατά την κρίση των μνημονίων (2010-2018), η Βουλή μείωσε τις αποζημιώσεις όλων των βουλευτών στο πλαίσιο δημοσιονομικών μέτρων (π.χ. Ν. 4021/2011).

Επιπλέον, κόμματα παρακρατούν μεγάλο μέρος της αποζημίωσης των βουλευτών τους, αλλά αυτό δεν συνιστά επίσημη περικοπή από τη Βουλή.

Το Σύνταγμα και η Βουλευτική Αποζημίωση
Το άρθρο 63 του Συντάγματος ορίζει ότι η αποζημίωση των βουλευτών καθορίζεται από την Ολομέλεια και δεν αποτελεί τυπικό «μισθό», αλλά αποζημίωση για την άσκηση του λειτουργήματός τους. Αυτό δίνει στη Βουλή ευελιξία να ρυθμίζει το ύψος της ή να την περικόπτει σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η παρούσα.

Άλλα παραδείγματα

Κατά την περίοδο των μνημονίων, η Βουλή αποφάσισε οριζόντιες μειώσεις στις αποζημιώσεις των βουλευτών ως μέρος των δημοσιονομικών περικοπών. Το 2011, με τον Νόμο 4021/2011, οι βουλευτές έχασαν δύο από τις 14 ετήσιες αποζημιώσεις τους (από 14 σε 12), ενώ το 2012, λόγω διακοπής λειτουργίας της Βουλής για εκλογές, έλαβαν μόνο 10. Επιπλέον, το 2012, ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ανακοίνωσε περικοπές έως 30% στις αποζημιώσεις υπουργών και βουλευτών, μειώνοντας το βασικό ποσό από 8.700 ευρώ (προ φόρων) σε χαμηλότερα επίπεδα, αν και οι ακριβείς μειώσεις ποικίλλουν ανάλογα με τις κατηγορίες (π.χ. υπουργοί εκτός Βουλής έπεσαν στα 3.010 ευρώ).

Τον Ιούλιο του 2019, ο τότε Πρόεδρος της Βουλής, Κωνστας Τασούλας, επέβαλε περικοπή του 50% της μηνιαίας αποζημίωσης του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Παύλου Πολάκη, για 15 ημέρες (δηλαδή το ήμισυ της αποζημίωσης για μισό μήνα). Η ποινή επιβλήθηκε λόγω αντικοινοβουλευτικής συμπεριφοράς, όταν ο Πολάκης φέρεται να εξύβρισε συνεργάτιδα του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης. Η απόφαση βασίστηκε στο άρθρο 80 του Κανονισμού της Βουλής και εγκρίθηκε από την Ολομέλεια. Το περιστατικό είχε προκαλέσει αντιδράσεις, με ορισμένους να επικρίνουν την άνιση εφαρμογή ποινών σε άλλους βουλευτές.

Περικοπή της βουλευτικής αποζημίωσης έχει επιβληθεί στο παρελθόν και στους Νίκο Μιχαλολιάκο, Ηλία Κασιδιάρη και Παναγιώτη Ηλιόπουλο.