Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Τα δύο χρόνια πανδημίας επιδείνωσαν τις συνθήκες ζωής των γυναικών - Μελέτες κρούουν και πάλι τον κώδωνα του κινδύνου

Αύξηση της έμφυλης βίας, δύσκολη επιστροφή στην εργασία, πλήγμα στην ψυχική υγεία: τα δύο χρόνια της πανδημίας covid-19 επιδείνωσαν τις συνθήκες ζωής των γυναικών στον κόσμο.

Μελέτες κρούουν και πάλι τον κώδωνα του κινδύνου με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας.

Αύξηση της έμφυλης βίας

Ο ΟΗΕ Γυναίκες δημοσίευσε τον Νοέμβριο του 2021 έρευνα που πραγματοποίησε μεταξύ 16.154 γυναικών σε 13 χώρες με μέσο εισόδημα (Κολομβία, Ουκρανία, Μαρόκο, Μπανγκλαντές κ.ά.). Περίπου το 45% αυτών των γυναικών δήλωσε ότι έχει πέσει θύμα ή γνωρίζει μία γυναίκα θύμα βίας από την αρχή της πανδημίας.

«Η οικονομική ανασφάλεια, το κλείσιμο των σχολείων ή ακόμη και το ψυχολογικό φορτίο λόγω των οικιακών εργασιών δημιούργησαν ένα περιβάλλον που ευνοούσε την ενδοοικογενειακή βία», εξήγησαν η ΛινΜαρί Σαρντίνχα και η Άβνι Αμίν ερευνήτριες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Και όπως και πριν την πανδημία οι γυναίκες είναι περισσότερο θύματα σε σχέση με τους άνδρες της διαδικτυακής βίας.

«Η ‘εκδικητική πορνογραφία’ και οι κίνδυνοι από τα εγκλήματα των παιδεραστών αυξήθηκαν με ανησυχητικό τρόπο», πρόσθεσε η Μούριελ Σαλμόνα ψυχίατρος.

Φορτισμένη ψυχική υγεία

Δύο στις πέντε γυναίκες δήλωσαν στην έρευνα του ΟΗΕ ότι η πανδημία επηρέασε αρνητικά την ψυχική τους υγεία.

Αιτία κυρίως το ψυχολογικό φορτίο από τη διαχείριση των οικιακών εργασιών «το οποίο συνδέεται με πιο υψηλό κίνδυνο εμφάνισης στρες και κατάθλιψης στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες», επεσήμαναν οι Σαρντίνχα και Αμίν.

Το ψυχολογικό φορτίο των γυναικών αυξήθηκε από την τηλεργασία, τη συνεχή παρουσία των παιδιών στο σπίτι και τον περιορισμό των εξόδων.

Άλλος δείκτης, οι έρευνες για τις μετακινήσεις των γυναικών στη διάρκεια και μετά την πανδημία, οι οποίες δείχνουν επίσης την επιδείνωση της ψυχικής υγείας των γυναικών.

Στη διάρκεια των lockdown οι γυναίκες ήταν υποχρεωμένες, όπως και οι άνδρες, να λογοδοτούν στο κράτος για τις εξόδους τους, όμως συχνά αυτές αναγκάζονταν να το κάνουν και απέναντι στους συζύγους τους, υπενθύμισε η Μαριόν Τιλούς, καθηγήτρια σπουδών Φύλου στο πανεπιστήμιο Paris VIII.

Αυτό το ιδιαίτερο πλαίσιο ενδέχεται να έπληξε «την εμπιστοσύνη των γυναικών, οι οποίες πλέον δεν τολμούν να απομακρύνονται τόσο πολύ» από το σπίτι τους και κλείνονται στον εαυτό τους, σύμφωνα με την Τιλούς.

Η δυσκολία της τηλεργασίας

Η Σανρίνχα και η Αμίν επεσήμαναν εξάλλου τη δυσκολία να συνδυαστούν η τηλεργασία και οι οικιακές εργασίες, λόγω της αυστηρότητας των εργοδοτών.

«Ένας μεγαλύτερος αριθμός γυναικών αναγκάστηκε να παραιτηθεί διότι δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν το διπλό στρες της εργασίας τους και του ψυχολογικού φόρτου του σπιτιού τους», εξήγησαν οι ερευνήτριες.

Εξάλλου έρευνα στη διάρκεια της πανδημίας κατέδειξε ότι οι γυναίκες αφιέρωσαν περισσότερο χρόνο στις οικιακές εργασίες απ’ ό,τι στην εργασία τους σε σχέση με τους άνδρες αλλά και σε σχέση με πριν την πανδημία. Οι έρευνες αυτές αποκαλύπτουν ότι «οι ανισότητες αυξήθηκαν και μας πήγαν είκοσι χρόνια πίσω», κατήγγειλε η Τιλούς.

Ο λόγος των γυναικών

«Μπορούμε να μιλήσουμε για μια πραγματική προσπάθεια (των ενώσεων και των κρατικών μηχανισμών) να αντιδρούν περισσότερο και να αντιμετωπίζουν την ενδοοικογενειακή βία» μετά την πανδημία, επεσήμανε η δρ. Σαλμόνα.

Όμως η Τιλούς εξέφρασε την απογοήτευσή της που τα μέσα παροχής βοήθειας στα θύματα έμφυλης ή ενδοοικογενειακής βίας παραμένουν ίδια από την αρχή της πανδημίας.

«Ακούμε περισσότερες γυναίκες θύματα βίας, αλλά μιλούν στο κενό», κατήγγειλε.

Για τις Σαρντίχνα και Αμίν η υγειονομική κρίση κατέδειξε τις επιπτώσεις του άνισου καταμερισμού των οικιακών εργασιών, κάτι που έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των γυναικών.

«Η πανδημία μάς έδωσε την ευκαιρία να φανταστούμε ένα διαφορετικό και πιο ίσο μέλλον για τις γυναίκες, κυρίως για αυτές που είναι περισσότερο αντιμέτωπες με τον αποκλεισμό ή την περιθωριοποίηση», πρότειναν.

Αντόνιο Γκουτέρες: Μια βιώσιμη ανάκαμψη με επίκεντρο τις γυναίκες

Η πρόοδος των δικαιωμάτων των γυναικών είναι ζήτημα δικαιοσύνης, ισότητας, ηθικής και κοινής λογικής, τονίζει σε άρθρο του για την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας 8 Μαρτίου ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Προτάσσει μάλιστα πως «καθώς κοιτάμε προς το μέλλον, η βιώσιμη και ισότιμη ανάκαμψη για όλους θα γίνει δυνατή εάν είναι μια γυναικεία ανάκαμψη που θέτει την πρόοδο για τα κορίτσια και τις γυναίκες στο επίκεντρό της». Ειδικότερα υπογραμμίζει την ανάγκη για οικονομική πρόοδο μέσα από στοχευμένες επενδύσεις στην εκπαίδευση των γυναικών, την απασχόληση, την κατάρτιση και την αξιοπρεπή εργασία. «Οι γυναίκες πρέπει να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για τα 400 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που έχουμε κληθεί να δημιουργήσουμε μέχρι το 2030» επισημαίνει.

Επίσης, ο Αντόνιο Γκουτέρες αναδεικνύει πως «χρειαζόμαστε περισσότερες γυναίκες σε ηγετικές θέσεις στις κυβερνήσεις, στις επιχειρήσεις». Προσθέτει πως «χρειαζόμαστε γυναίκες υπουργούς Οικονομικών και διευθύνουσες συμβούλους, που θα αναπτύσσουν και θα εφαρμόσουν πράσινες και κοινωνικά προοδευτικές πολιτικές προς όφελος όλων». Συνεχίζοντας στο ίδιο μήκος κύματος, αναφέρει πως «η ύπαρξη περισσότερων γυναικών στα κοινοβούλια συνδέεται με ισχυρότερες δεσμεύσεις για το κλίμα και υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην εκπαίδευση».

Υπό αυτό το πρίσμα, τονίζει την ανάγκη για «πολιτική πρόοδο μέσα από στοχευμένα μέτρα που εξασφαλίζουν την ισότιμη ηγεσία των γυναικών και την αντιπροσώπευση τους σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής λήψης αποφάσεων, μέσω τολμηρών ποσοστώσεων φύλου».

Εισαγωγικά στο άρθρο του ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ αναφέρει πως «καθώς ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, το ρολόι των γυναικείων δικαιωμάτων πηγαίνει πίσω».

Σε αυτό το πλαίσιο, υπογραμμίζει πως οι καταιγιστικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν υπογραμμίσει το πόσο ο ηγετικός ρόλος των γυναικών είναι κρισιμότερος από ποτέ. «Οι γυναίκες έχουν αντιμετωπίσει με ηρωικό τρόπο την πανδημία COVID-19 ως γιατροί, νοσοκόμες, ως εργαζόμενες στη δημόσια υγεία και την κοινωνική περίθαλψη. Την ίδια στιγμή όμως, τα κορίτσια και οι γυναίκες είναι οι πρώτες που χάνουν τις δουλειές τους ή εγκαταλείπουν το σχολείο, ασχολούμενες περισσότερο σε μη αμειβόμενες εργασίες φροντίδας, αντιμετωπίζοντας υψηλότατα επίπεδα οικιακής και ψηφιακής κακοποίησης και παιδικών γάμων» παρατηρεί.

Επιπροσθέτως, αναφέρει πως η πανδημία έχει υπογραμμίσει ακόμα περισσότερο μία πανάρχαια αλήθεια. «Οι ρίζες της πατριαρχίας είναι βαθιές. Ζούμε ακόμα σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι άντρες με μια κουλτούρα ανδρικής κυριαρχίας» εξηγεί και επισημαίνει ότι ως αποτέλεσμα, στις καλές και στις κακές εποχές, οι γυναίκες είναι πιθανότερο να ζήσουν στη φτώχεια, η υγεία τους θυσιάζεται, η εκπαίδευση και οι ευκαιρίες τους περιορίζονται.

Ειδική αναφορά κάνει ο Αντόνιο Γκουτέρες στις γυναίκες που βρίσκονται σε χώρες οι οποίες είναι σε εμπόλεμη κατάσταση, όπως η Αιθιοπία, το Αφγανιστάν και η Ουκρανία, σημειώνοντας ότι «είναι οι πιο ευάλωτες».

Σε ό,τι αφορά τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ, ο γενικός γραμματέας του επισημαίνει πως «έχουμε καταφέρει – για πρώτη φορά στην ιστορία του Οργανισμού – την ισότητα των φύλων σε υψηλές θέσεις διοίκησης στην έδρα μας και σε όλο τον κόσμο». Αυτό, όπως διαπιστώνει, έχει αυξήσει θεαματικά «την ικανότητα μας να εκφράζουμε και να εκπροσωπούμε τον κόσμο που υπηρετούμε».

Ολοκληρώνοντας το άρθρο του, ο Αντόνιο Γκουτέρες εκφράζει την πεποίθηση πως όταν ο κόσμος επενδύει στις ευκαιρίες για τις γυναίκες και τα κορίτσια, το σύνολο της ανθρωπότητας κερδίζει.

ΑΠΕ - ΜΠΕ