Σπυριδούλα Κατσιφή- Χαραλαμπίδη:"Η κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον"
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
Ένα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για την κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών που προέκυψε από την αναγνώριση της έλλειψης κοινωνικής εκπαίδευσης στο σχολείο και την ανάγκη να καλυφθεί το κενό αυτό. Στόχος του παρόντος προγράμματος είναι να καλλιεργήσει βασικές κοινωνικές δεξιότητες και να συμβάλει στην ομαλότερη συμβίωση στο σχολικό περιβάλλον. Ο σχεδιασμός του προγράμματος στηρίχθηκε στη διεπιστημονική προσέγγιση της κοινωνικής ανάπτυξης, επιστρατεύοντας την Παιγνιοθεραπεία, τη Βιοσύνθεση, τη Φιλοσοφία για παιδιά, την Εκπαιδευτική Ψυχολογία, την Κοινωνική Ψυχολογία, τις έρευνες για την ανάπτυξη της Συναισθηματικής και Κοινωνικής Νοημοσύνης, για τη Διαχείριση των συγκρούσεων, για τον Εκφοβισμό κ.α. Οι συγγραφείς ευελπιστούν να συνδράμουν στην ευαισθητοποίηση της εκπαιδευτικής κοινότητας όσον αφορά την κοινωνική νοημοσύνη και εκπαίδευση των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον.
-"Η κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών στο σχολικό περιβάλλον", ο τίτλος του βιβλίου σας;
Όταν μιλάμε για κοινωνική ανάπτυξη μαθητών αναφερόμαστε στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη συμβίωση, την αποτελεσματική και ποιοτική αλληλεπίδραση και την επικοινωνία με τους συμμαθητές τους στο σχολικό περιβάλλον. Το προτεινόμενο Πρόγραμμα είναι Οδηγός εκπαιδευτικού & εκπαιδευτικό υλικό, ένα Πρόγραμμα Αυτορρύθμισης, Πολιτισμού, Ανάπτυξης ηθικών αξιών, Δημοκρατίας και κυρίως ένα Πρόγραμμα παιδαγωγικής.
Ξεκινάει από το εγώ, την κατανόηση εαυτού και φτάνει στο εμείς, στην ομάδα.
Στο παρόν πρόγραμμα υπάρχουν οι εξής κεντρικές ιδέες:
1. Η γνώση των συναισθηματικών σημάτων, των δικών μας και των άλλων είναι απαραίτητη.
2. Τα συναισθήματα μπορεί είναι διαφορετικά από την εκάστοτε συμπεριφορά μας.
3. Κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί αν πρώτα δεν ηρεμήσει. Οι ικανότητες αυτορρύθμισης είναι προϋπόθεση για να φερθεί κάποιος υπεύθυνα.
4. Χρειάζεται κανείς να φέρεται στους άλλους όπως θέλει οι άλλοι να του φέρονται. Ο σκοπός είναι η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η κατανόηση της θέσης του άλλου.
5. Η τάξη είναι ο χώρος που οφείλει να εμπνέει ασφάλεια στον μαθητή και οι λύσεις που δίδονται στα προβλήματα που αναδύονται στο σχολικό περιβάλλον δεν πρέπει να βλάπτουν τους άλλους. Το σκεπτικό δεν είναι να γίνουν φίλοι με όλους, αλλά να συνεργάζονται.
6. Η ομάδα της τάξης λειτουργεί με κανόνες. Για να λειτουργήσει δημοκρατικά η ομάδα της τάξης, απαιτεί όρια που είναι πάνω από τα συμφέροντα του καθενός και που είναι προϊόν συνεργασίας των μελών της ομάδας.
- Με ποιές συναδέλφους σας το εκπονήσατε;
Συμμετέχουν 4 συγγραφείς με 4 διαφορετικές οπτικές: Ανδρικοπούλου Κάλλια.
Ειδική Παιδαγωγός Π.Ε.. με Μετεκπαίδευση στην Ειδική Αγωγή. Είναι σωματοθεραπεύτρια. Ασχολείται με τη σωματοθεραπευτική προσέγγιση παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες, συναισθηματικές διαταραχές και με τη βελτίωση εστίασης και συγκέντρωσης παιδιών με ΔΕΠ-Υ, Αντωνοπούλου-Στεφανή Γιώτα, ήταν Ψυχοπαιδαγωγός, παιγνιοθεραπεύτρια, ψυχοθεραπεύτρια. Ιδρυτικό στέλεχος, Διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Παιγνιοθεραπείας και Δραματοθεραπείας: «Το Άθυρμα», Ντιντή Άννα, Φιλόλογος με μεταπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και την Αρχαία Φιλοσοφία και υποψήφια διδάκτορας Πανεπιστήμιο Κρήτης. Διδάσκει φιλοσοφία, συντονίζει ομάδες φιλοσοφίας με παιδιά και οργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια φιλοσοφίας για εκπαιδευτικούς και Κατσιφή-Χαραλαμπίδη Σπυριδούλα, Εκπαιδευτικός ΠΕ 70, Διδάκτορας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, τ. Σχολική Σύμβουλος.
-Πως προέκυψε το εκπαιδευτικό αυτό πρόγραμμα;
Το προτεινόμενο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα προέκυψε από την αναγνώριση της έλλειψης κοινωνικής εκπαίδευσης και την ανάγκη να καλυφθεί το κενό αυτό.
Η στόχευση της διδασκαλίας στο σχολικό περιβάλλον εξακολουθεί να εξαντλείται στη γλωσσική και λογικομαθηματική νοημοσύνη. Η αναγκαιότητα εκπαίδευσης των μαθητών στις κοινωνικές δεξιότητες επιβεβαιώνεται από τις έρευνες που δείχνουν ότι, παρότι ο δείκτης γενικής νοημοσύνης των μαθητών είναι υψηλότερος από το παρελθόν, τα παιδιά δεν ξέρουν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται.
-Τι περιλαμβάνει;
Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει:
· Πέντε Σχέδια Εργασίας με παιχνίδια, σωματικές ασκήσεις, κατασκευές, δραστηριότητες, φιλοσοφικές συζητήσεις. Αυτά μπορούν να γίνουν στην τάξη, στο σπίτι και ομαδικά σε όλο το σχολείο.
· Υλικό για την επεξεργασία των Σχεδίων και για ανάρτηση στην τάξη και στο προαύλιο,
· Σχόλια και προτάσεις προς τους εκπαιδευτικούς.
Η δομή του προγράμματος και οι στόχοι των Σχεδίων Εργασίας έχουν ως εξής:
1ο Σχέδιο Εργασίας: Η αναγνώριση των συναισθημάτων και η διαχείρισή τους
2ο Σχέδιο Εργασίας: Η ανάπτυξη της αυτογνωσίας και της αυτοεκτίμησης
3ο Σχέδιο Εργασίας: Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης
4ο Σχέδιο Εργασίας: Η σύσφιξη των διαπροσωπικών σχέσεων στην τάξη
5ο Σχέδιο Εργασίας: Η κατανόηση της λειτουργίας της ομάδας της τάξης
-Στηριχθήκατε στην παιγνιοθεραπεία,
Η Παιγνιοθεραπεία είναι μία θεραπευτική Μη Κατευθυντική Προσωποκεντρική Προσέγγιση κυρίως για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Το κύριο θεραπευτικό μέσον είναι το παιχνίδι γιατί σαν φυσική διαδικασία του ανθρώπου, είναι ο αμεσότερος και φυσικότερος τρόπος ελεύθερης έκφρασης των συναισθημάτων και εσωτερικών εντάσεων και ως εκ τούτου αποτελεί έναν ασφαλή τρόπο αποφόρτισης. Μέσα από την βιωματική εμπειρία της «παιχνιδιστικής» δραστηριότητας, τη φαντασία και την έμφυτη δημιουργικότητα συντελείται:
η αρμονική και υγιής συνεργασία σώματος-πνεύματος και ψυχής, θεμελιώνοντας τις προϋποθέσεις για άμεση, θετική μάθηση, γνώση του εαυτού και των άλλων, του κόσμου. Το παιχνίδι βοηθάει στη συναισθηματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Προετοιμάζει τους υγιείς μελλοντικούς ενήλικες: Όσο περισσότερο έχει παίξει ένα παιδί, τόσο περισσότερο γίνεται ευέλικτος σαν ενήλικας. Στο σχολικό περιβάλλον με το παιχνίδι ενδυναμώνουν οι σχέσεις μαθητών- μαθητών & μαθητών - δασκάλων, δημιουργώντας θετικά συναισθήματα σε κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας και ο διαφορετικός τρόπος έκφρασης του καθενός, αποδεκτός και σεβαστός από όλους. Όμως απώτερος σκοπός του παιχνιδιού είναι η κατανόηση της λειτουργίας της ομάδας.
τη φιλοσοφία,
Η Φιλοσοφία με τα παιδιά είναι μια καινοτόμος παιδαγωγική μέθοδος, διεθνώς αναγνωρισμένη για την ικανότητά της να ενεργοποιεί την κριτική σκέψη των παιδιών, να καλλιεργεί τον διάλογο και να αναπτύσσει τις κοινωνικές τους δεξιότητες. Απευθύνεται σε μαθητές προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Οι ρίζες της βρίσκονται στη σωκρατική διαλεκτική παράδοση.
Στηρίζεται στην παιδαγωγική της «ομάδας διερεύνησης»: τα παιδιά, εκκινούν από ένα κατάλληλα σχεδιασμένο φιλοσοφικό ερέθισμα και συγκροτούν έναν κύκλο στοχασμού και διαλόγου υπό την καθοδήγηση ενός φιλοσοφικά έμπειρου συντονιστή. Τα μικρότερα παιδιά διερευνούν, με την υποστήριξη οπτικοακουστικού υλικού και δραστηριοτήτων, ερωτήματα που συνδέονται με τα βιώματά τους (π.χ. φιλία, αγάπη, ελευθερία), ενώ τα πιο έμπειρα παιδιά μπορούν να εξετάσουν διαχρονικά ζητήματα ή επίκαιρα κοινωνικά προβλήματα (π.χ. φιλοσοφικές αντιθέσεις, ανθρώπινα δικαιώματα κλπ.).
Στις φιλοσοφικές συζητήσεις του Εκπαιδευτικού Προγράμματος προτείνονται ερεθίσματα που σκοπό έχουν να κινητοποιήσουν τον στοχασμό και τον διάλογο στην τάξη για ζητήματα όπως αυτογνωσία και ταυτότητα, διαπροσωπικές σχέσεις, κοινωνικές δεξιότητες, συναισθηματική ανάπτυξη. Τα σχέδια συζήτησης που τα συνοδεύουν αποτελούν έναν γενικό οδηγό της μεθόδου διερεύνησης και συντονισμού του διαλόγου με τα παιδιά.
την εκπαιδευτική ψυχολογία
Η Εψ είναι ένας ξεχωριστός επιστημονικός κλάδος της ψυχολογίας διάρκειας ετών 100. Εφαρμόζει μεθόδους και θεωρίες της ψυχολογίας, αλλά παράλληλα διαθέτει και δικές της. Κύριος στόχος της είναι η κατανόηση και βελτίωση της εκπαίδευσης, η μελέτη της μάθησης και της διδασκαλίας .
Εξετάζει την ανάπτυξη των μαθητών, τις θεωρίες μάθησης, τη μνήμη, τα κίνητρα για την επίτευξη της μάθησης, τις ατομικές διαφορές και τους ατομικούς ρυθμούς μάθησης, τη θεωρία της αιτιατής απόδοσης, την αυτοαντίληψη και αυτοεκτίμηση, τη δυναμική και τη διαχείριση της σχολικής τάξης.
-Μιλάτε για βιοσύνθεση,
H Βιοσύνθεση είναι μια μέθοδος σωματικής και ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης, που συνδέει τις βασικές όψεις της ανθρώπινης ύπαρξης: σώμα, ψυχή, πνεύμα. Μέσα από την εστίαση στις σωματικές αισθήσεις και με τη βοήθεια εξειδικευμένων σωματικών ασκήσεων, επιτυγχάνεται αποτελεσματικά η εξισορρόπηση του νευροφυτικού συστήματος. Η υπερδιέγερση κι οι συναισθηματικές εκρήξεις μειώνονται, ο φόβος υποχωρεί, η γείωση κι ο βαθμός συγκέντρωσης αυξάνονται. Παράλληλα, διευκολύνεται η διαδικασία μάθησης, η εσωτερική οργάνωση, η ενεργητική ακρόαση και ο συντονισμός των κινήσεων. Οι τεχνικές, που χρησιμοποιούνται στη θεραπευτική αυτή προσέγγιση είναι η κίνηση, η αναπνοή, η συναισθηματική φόρτιση κι εκφόρτιση. Οι ασκήσεις, που προτείνονται είναι ευχάριστες, ασφαλείς και αποτελεσματικές για όλα τα παιδιά, ιδιαίτερα γι’ αυτά που παρουσιάζουν ελλειμματική προσοχή, υπερκινητικότητα, παρορμητική συμπεριφορά κι άσκοπη υπερδραστηριότητα. Έχουν δοκιμαστεί σε παιδιά, εφήβους κι ενήλικες και τα αποτελέσματά τους είναι άμεσα.
Στο προτεινόμενο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα παρουσιάζονται διάφορες σωματικές ασκήσεις ανάλογα με το στόχο.
-Σε ποιούς απευθύνεται;
Τα προτεινόμενα Σχέδια Εργασίας μπορούν να εφαρμοστούν στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό σχολείο. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα προγράμματα πρόληψης που αρχίζουν από μικρή σχολική ηλικία έχουν περισσότερες πιθανότητες να είναι αποτελεσματικότερα για τη διαμόρφωση των κανόνων επικοινωνίας στην τάξη, την ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά και για τη μελλοντική συμπεριφορά των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον, σε σύγκριση με τα προγράμματα που απευθύνονται σε εφήβους, επειδή οι έφηβοι δεν είναι ιδιαίτερα δεκτικοί.
Για να επιτύχει τους σκοπούς του το πρόγραμμα πρέπει να ενσωματωθεί ως παιδαγωγική πρακτική στα σχολεία. Όταν ενσωματώνονται στη ζωή της τάξης, τα προγράμματα πρόληψης είναι πιο πιθανό να έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα και για μεγαλύτερη διάρκεια, ακόμα περισσότερο δε, όταν συμμετέχει και το γονεϊκό περιβάλλον.
-Τι είναι το Ελληνικό Ινστιτούτο Παιγνιοθεραπείας και Δραματοθεραπείας «Άθυρμα»;
H έκδοση του βιβλίου μας χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Παιγνιοθεραπείας & Δραματοθεραπείας, το «Άθυρμα». Το Ινστιτούτο λειτουργεί από το 1999 και εκπαιδεύει πτυχιούχους ανθρωπιστικών σπουδών πάνω στην Ψυχοθεραπεία παιδιών και ενηλίκων με την προσέγγιση της Παιγνιοθεραπείας ή της Δραματοθεραπείας. Η εκπαίδευση αυτή που παρέχεται από το Ινστιτούτο σαν Κέντρο διά Βίου Μάθησης, είναι τετραετής και είναι αναγνωρισμένη και πιστοποιημένη από τον Ευρωπαϊκό Σύλλογο Ψυχοθεραπείας. Επιπλέον διοργανώνει σεμινάρια, προγράμματα παρέμβασης σε σχολεία, σε πλαίσια ψυχικής υγείας και εκδόσεις. Πήρε το όνομα του από την λέξη Άθυρμα που στην αρχαία ελληνική γλώσσα συμβόλιζε την ψυχική ενέργεια που εκφράζεται μέσα από το παιχνίδι.
- Πότε παρουσιάζετε το βιβλίο σας και πού;
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κοντύλι. Η παρουσίασή του θα γίνει στις 28 Μαρτίου και ώρα 18:00 στο Ιωνικό Κέντρο Επιστημονικών και Πνευματικών Σπουδών, Λυσίου 11, Αθήνα 10556
Ένα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για την κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών που προέκυψε από την αναγνώριση της έλλειψης κοινωνικής εκπαίδευσης στο σχολείο και την ανάγκη να καλυφθεί το κενό αυτό. Στόχος του παρόντος προγράμματος είναι να καλλιεργήσει βασικές κοινωνικές δεξιότητες και να συμβάλει στην ομαλότερη συμβίωση στο σχολικό περιβάλλον. Ο σχεδιασμός του προγράμματος στηρίχθηκε στη διεπιστημονική προσέγγιση της κοινωνικής ανάπτυξης, επιστρατεύοντας την Παιγνιοθεραπεία, τη Βιοσύνθεση, τη Φιλοσοφία για παιδιά, την Εκπαιδευτική Ψυχολογία, την Κοινωνική Ψυχολογία, τις έρευνες για την ανάπτυξη της Συναισθηματικής και Κοινωνικής Νοημοσύνης, για τη Διαχείριση των συγκρούσεων, για τον Εκφοβισμό κ.α. Οι συγγραφείς ευελπιστούν να συνδράμουν στην ευαισθητοποίηση της εκπαιδευτικής κοινότητας όσον αφορά την κοινωνική νοημοσύνη και εκπαίδευση των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον.
-"Η κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών στο σχολικό περιβάλλον", ο τίτλος του βιβλίου σας;
Όταν μιλάμε για κοινωνική ανάπτυξη μαθητών αναφερόμαστε στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη συμβίωση, την αποτελεσματική και ποιοτική αλληλεπίδραση και την επικοινωνία με τους συμμαθητές τους στο σχολικό περιβάλλον. Το προτεινόμενο Πρόγραμμα είναι Οδηγός εκπαιδευτικού & εκπαιδευτικό υλικό, ένα Πρόγραμμα Αυτορρύθμισης, Πολιτισμού, Ανάπτυξης ηθικών αξιών, Δημοκρατίας και κυρίως ένα Πρόγραμμα παιδαγωγικής.
Ξεκινάει από το εγώ, την κατανόηση εαυτού και φτάνει στο εμείς, στην ομάδα.
Στο παρόν πρόγραμμα υπάρχουν οι εξής κεντρικές ιδέες:
1. Η γνώση των συναισθηματικών σημάτων, των δικών μας και των άλλων είναι απαραίτητη.
2. Τα συναισθήματα μπορεί είναι διαφορετικά από την εκάστοτε συμπεριφορά μας.
3. Κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί αν πρώτα δεν ηρεμήσει. Οι ικανότητες αυτορρύθμισης είναι προϋπόθεση για να φερθεί κάποιος υπεύθυνα.
4. Χρειάζεται κανείς να φέρεται στους άλλους όπως θέλει οι άλλοι να του φέρονται. Ο σκοπός είναι η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η κατανόηση της θέσης του άλλου.
5. Η τάξη είναι ο χώρος που οφείλει να εμπνέει ασφάλεια στον μαθητή και οι λύσεις που δίδονται στα προβλήματα που αναδύονται στο σχολικό περιβάλλον δεν πρέπει να βλάπτουν τους άλλους. Το σκεπτικό δεν είναι να γίνουν φίλοι με όλους, αλλά να συνεργάζονται.
6. Η ομάδα της τάξης λειτουργεί με κανόνες. Για να λειτουργήσει δημοκρατικά η ομάδα της τάξης, απαιτεί όρια που είναι πάνω από τα συμφέροντα του καθενός και που είναι προϊόν συνεργασίας των μελών της ομάδας.
- Με ποιές συναδέλφους σας το εκπονήσατε;
Συμμετέχουν 4 συγγραφείς με 4 διαφορετικές οπτικές: Ανδρικοπούλου Κάλλια.
Ειδική Παιδαγωγός Π.Ε.. με Μετεκπαίδευση στην Ειδική Αγωγή. Είναι σωματοθεραπεύτρια. Ασχολείται με τη σωματοθεραπευτική προσέγγιση παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες, συναισθηματικές διαταραχές και με τη βελτίωση εστίασης και συγκέντρωσης παιδιών με ΔΕΠ-Υ, Αντωνοπούλου-Στεφανή Γιώτα, ήταν Ψυχοπαιδαγωγός, παιγνιοθεραπεύτρια, ψυχοθεραπεύτρια. Ιδρυτικό στέλεχος, Διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Παιγνιοθεραπείας και Δραματοθεραπείας: «Το Άθυρμα», Ντιντή Άννα, Φιλόλογος με μεταπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφία της Επιστήμης και την Αρχαία Φιλοσοφία και υποψήφια διδάκτορας Πανεπιστήμιο Κρήτης. Διδάσκει φιλοσοφία, συντονίζει ομάδες φιλοσοφίας με παιδιά και οργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια φιλοσοφίας για εκπαιδευτικούς και Κατσιφή-Χαραλαμπίδη Σπυριδούλα, Εκπαιδευτικός ΠΕ 70, Διδάκτορας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, τ. Σχολική Σύμβουλος.
-Πως προέκυψε το εκπαιδευτικό αυτό πρόγραμμα;
Το προτεινόμενο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα προέκυψε από την αναγνώριση της έλλειψης κοινωνικής εκπαίδευσης και την ανάγκη να καλυφθεί το κενό αυτό.
Η στόχευση της διδασκαλίας στο σχολικό περιβάλλον εξακολουθεί να εξαντλείται στη γλωσσική και λογικομαθηματική νοημοσύνη. Η αναγκαιότητα εκπαίδευσης των μαθητών στις κοινωνικές δεξιότητες επιβεβαιώνεται από τις έρευνες που δείχνουν ότι, παρότι ο δείκτης γενικής νοημοσύνης των μαθητών είναι υψηλότερος από το παρελθόν, τα παιδιά δεν ξέρουν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται.
-Τι περιλαμβάνει;
Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει:
· Πέντε Σχέδια Εργασίας με παιχνίδια, σωματικές ασκήσεις, κατασκευές, δραστηριότητες, φιλοσοφικές συζητήσεις. Αυτά μπορούν να γίνουν στην τάξη, στο σπίτι και ομαδικά σε όλο το σχολείο.
· Υλικό για την επεξεργασία των Σχεδίων και για ανάρτηση στην τάξη και στο προαύλιο,
· Σχόλια και προτάσεις προς τους εκπαιδευτικούς.
Η δομή του προγράμματος και οι στόχοι των Σχεδίων Εργασίας έχουν ως εξής:
1ο Σχέδιο Εργασίας: Η αναγνώριση των συναισθημάτων και η διαχείρισή τους
2ο Σχέδιο Εργασίας: Η ανάπτυξη της αυτογνωσίας και της αυτοεκτίμησης
3ο Σχέδιο Εργασίας: Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης
4ο Σχέδιο Εργασίας: Η σύσφιξη των διαπροσωπικών σχέσεων στην τάξη
5ο Σχέδιο Εργασίας: Η κατανόηση της λειτουργίας της ομάδας της τάξης
-Στηριχθήκατε στην παιγνιοθεραπεία,
Η Παιγνιοθεραπεία είναι μία θεραπευτική Μη Κατευθυντική Προσωποκεντρική Προσέγγιση κυρίως για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Το κύριο θεραπευτικό μέσον είναι το παιχνίδι γιατί σαν φυσική διαδικασία του ανθρώπου, είναι ο αμεσότερος και φυσικότερος τρόπος ελεύθερης έκφρασης των συναισθημάτων και εσωτερικών εντάσεων και ως εκ τούτου αποτελεί έναν ασφαλή τρόπο αποφόρτισης. Μέσα από την βιωματική εμπειρία της «παιχνιδιστικής» δραστηριότητας, τη φαντασία και την έμφυτη δημιουργικότητα συντελείται:
η αρμονική και υγιής συνεργασία σώματος-πνεύματος και ψυχής, θεμελιώνοντας τις προϋποθέσεις για άμεση, θετική μάθηση, γνώση του εαυτού και των άλλων, του κόσμου. Το παιχνίδι βοηθάει στη συναισθηματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Προετοιμάζει τους υγιείς μελλοντικούς ενήλικες: Όσο περισσότερο έχει παίξει ένα παιδί, τόσο περισσότερο γίνεται ευέλικτος σαν ενήλικας. Στο σχολικό περιβάλλον με το παιχνίδι ενδυναμώνουν οι σχέσεις μαθητών- μαθητών & μαθητών - δασκάλων, δημιουργώντας θετικά συναισθήματα σε κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας και ο διαφορετικός τρόπος έκφρασης του καθενός, αποδεκτός και σεβαστός από όλους. Όμως απώτερος σκοπός του παιχνιδιού είναι η κατανόηση της λειτουργίας της ομάδας.
τη φιλοσοφία,
Η Φιλοσοφία με τα παιδιά είναι μια καινοτόμος παιδαγωγική μέθοδος, διεθνώς αναγνωρισμένη για την ικανότητά της να ενεργοποιεί την κριτική σκέψη των παιδιών, να καλλιεργεί τον διάλογο και να αναπτύσσει τις κοινωνικές τους δεξιότητες. Απευθύνεται σε μαθητές προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Οι ρίζες της βρίσκονται στη σωκρατική διαλεκτική παράδοση.
Στηρίζεται στην παιδαγωγική της «ομάδας διερεύνησης»: τα παιδιά, εκκινούν από ένα κατάλληλα σχεδιασμένο φιλοσοφικό ερέθισμα και συγκροτούν έναν κύκλο στοχασμού και διαλόγου υπό την καθοδήγηση ενός φιλοσοφικά έμπειρου συντονιστή. Τα μικρότερα παιδιά διερευνούν, με την υποστήριξη οπτικοακουστικού υλικού και δραστηριοτήτων, ερωτήματα που συνδέονται με τα βιώματά τους (π.χ. φιλία, αγάπη, ελευθερία), ενώ τα πιο έμπειρα παιδιά μπορούν να εξετάσουν διαχρονικά ζητήματα ή επίκαιρα κοινωνικά προβλήματα (π.χ. φιλοσοφικές αντιθέσεις, ανθρώπινα δικαιώματα κλπ.).
Στις φιλοσοφικές συζητήσεις του Εκπαιδευτικού Προγράμματος προτείνονται ερεθίσματα που σκοπό έχουν να κινητοποιήσουν τον στοχασμό και τον διάλογο στην τάξη για ζητήματα όπως αυτογνωσία και ταυτότητα, διαπροσωπικές σχέσεις, κοινωνικές δεξιότητες, συναισθηματική ανάπτυξη. Τα σχέδια συζήτησης που τα συνοδεύουν αποτελούν έναν γενικό οδηγό της μεθόδου διερεύνησης και συντονισμού του διαλόγου με τα παιδιά.
την εκπαιδευτική ψυχολογία
Η Εψ είναι ένας ξεχωριστός επιστημονικός κλάδος της ψυχολογίας διάρκειας ετών 100. Εφαρμόζει μεθόδους και θεωρίες της ψυχολογίας, αλλά παράλληλα διαθέτει και δικές της. Κύριος στόχος της είναι η κατανόηση και βελτίωση της εκπαίδευσης, η μελέτη της μάθησης και της διδασκαλίας .
Εξετάζει την ανάπτυξη των μαθητών, τις θεωρίες μάθησης, τη μνήμη, τα κίνητρα για την επίτευξη της μάθησης, τις ατομικές διαφορές και τους ατομικούς ρυθμούς μάθησης, τη θεωρία της αιτιατής απόδοσης, την αυτοαντίληψη και αυτοεκτίμηση, τη δυναμική και τη διαχείριση της σχολικής τάξης.
-Μιλάτε για βιοσύνθεση,
H Βιοσύνθεση είναι μια μέθοδος σωματικής και ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης, που συνδέει τις βασικές όψεις της ανθρώπινης ύπαρξης: σώμα, ψυχή, πνεύμα. Μέσα από την εστίαση στις σωματικές αισθήσεις και με τη βοήθεια εξειδικευμένων σωματικών ασκήσεων, επιτυγχάνεται αποτελεσματικά η εξισορρόπηση του νευροφυτικού συστήματος. Η υπερδιέγερση κι οι συναισθηματικές εκρήξεις μειώνονται, ο φόβος υποχωρεί, η γείωση κι ο βαθμός συγκέντρωσης αυξάνονται. Παράλληλα, διευκολύνεται η διαδικασία μάθησης, η εσωτερική οργάνωση, η ενεργητική ακρόαση και ο συντονισμός των κινήσεων. Οι τεχνικές, που χρησιμοποιούνται στη θεραπευτική αυτή προσέγγιση είναι η κίνηση, η αναπνοή, η συναισθηματική φόρτιση κι εκφόρτιση. Οι ασκήσεις, που προτείνονται είναι ευχάριστες, ασφαλείς και αποτελεσματικές για όλα τα παιδιά, ιδιαίτερα γι’ αυτά που παρουσιάζουν ελλειμματική προσοχή, υπερκινητικότητα, παρορμητική συμπεριφορά κι άσκοπη υπερδραστηριότητα. Έχουν δοκιμαστεί σε παιδιά, εφήβους κι ενήλικες και τα αποτελέσματά τους είναι άμεσα.
Στο προτεινόμενο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα παρουσιάζονται διάφορες σωματικές ασκήσεις ανάλογα με το στόχο.
-Σε ποιούς απευθύνεται;
Τα προτεινόμενα Σχέδια Εργασίας μπορούν να εφαρμοστούν στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό σχολείο. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα προγράμματα πρόληψης που αρχίζουν από μικρή σχολική ηλικία έχουν περισσότερες πιθανότητες να είναι αποτελεσματικότερα για τη διαμόρφωση των κανόνων επικοινωνίας στην τάξη, την ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά και για τη μελλοντική συμπεριφορά των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον, σε σύγκριση με τα προγράμματα που απευθύνονται σε εφήβους, επειδή οι έφηβοι δεν είναι ιδιαίτερα δεκτικοί.
Για να επιτύχει τους σκοπούς του το πρόγραμμα πρέπει να ενσωματωθεί ως παιδαγωγική πρακτική στα σχολεία. Όταν ενσωματώνονται στη ζωή της τάξης, τα προγράμματα πρόληψης είναι πιο πιθανό να έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα και για μεγαλύτερη διάρκεια, ακόμα περισσότερο δε, όταν συμμετέχει και το γονεϊκό περιβάλλον.
-Τι είναι το Ελληνικό Ινστιτούτο Παιγνιοθεραπείας και Δραματοθεραπείας «Άθυρμα»;
H έκδοση του βιβλίου μας χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Παιγνιοθεραπείας & Δραματοθεραπείας, το «Άθυρμα». Το Ινστιτούτο λειτουργεί από το 1999 και εκπαιδεύει πτυχιούχους ανθρωπιστικών σπουδών πάνω στην Ψυχοθεραπεία παιδιών και ενηλίκων με την προσέγγιση της Παιγνιοθεραπείας ή της Δραματοθεραπείας. Η εκπαίδευση αυτή που παρέχεται από το Ινστιτούτο σαν Κέντρο διά Βίου Μάθησης, είναι τετραετής και είναι αναγνωρισμένη και πιστοποιημένη από τον Ευρωπαϊκό Σύλλογο Ψυχοθεραπείας. Επιπλέον διοργανώνει σεμινάρια, προγράμματα παρέμβασης σε σχολεία, σε πλαίσια ψυχικής υγείας και εκδόσεις. Πήρε το όνομα του από την λέξη Άθυρμα που στην αρχαία ελληνική γλώσσα συμβόλιζε την ψυχική ενέργεια που εκφράζεται μέσα από το παιχνίδι.
- Πότε παρουσιάζετε το βιβλίο σας και πού;
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κοντύλι. Η παρουσίασή του θα γίνει στις 28 Μαρτίου και ώρα 18:00 στο Ιωνικό Κέντρο Επιστημονικών και Πνευματικών Σπουδών, Λυσίου 11, Αθήνα 10556