Στ. Καλαφάτης: Μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο οικονομικής ανάταξης και κοινωνικής ανάτασης

Ευκαιρίες σύνθεσης δυνάμεων στην προσπάθεια επιστροφής σε θετικό αναπτυξιακό πρόσημο μετά την πανδημία, με διάρκεια και μακρόπνοο όφελος για τους πολίτες της Βαλκανικής, επιχειρούν σήμερα και αύριο Κυβερνητικοί Παράγοντες από τις χώρες της Ν.Α. Ευρώπης, καθώς και εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης, του Επιχειρείν και της Κοινωνίας των Πολιτών, στο πλαίσιο του 3ου Balkan Forum που πραγματοποιείται στο Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης» της Θεσσαλονίκης με θέμα: «Η βιώσιμη ανάπτυξη των Βαλκανίων στη μετά COVID εποχή», με την οργανωτική ευθύνη του Τομέα Μακεδονίας και Θράκης του Υπουργείου Εσωτερικών και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εξωτερικών.

Ανοίγοντας τις εργασίες του 3ου Balkan Forum, ο Υφυπουργός Εσωτερικών αρμόδιος για τον Τομέα Μακεδονίας και Θράκης κ. Σταύρος Καλαφάτης ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Στην Πατρίδα μας καταγράφονται ήδη δυναμικοί ρυθμοί ανάπτυξης, που ξεπερνούν τις προσδοκίες μας. Έχουμε  εκτόξευση των εξαγωγών και των ξένων επενδύσεων, στοιχεία που δικαιώνουν τη στρατηγική εξωστρέφειας. Έχουμε περισσότερες επιχειρήσεις κι ακόμα πιο πολλές νέες θέσεις εργασίας, στοιχεία που επιβραβεύουν τη στρατηγική των μεταρρυθμίσεων. Μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο οικονομικής ανάταξης και κοινωνικής ανάτασης. Και αυτά που θέλουμε για μας, τα  θέλουμε για ολόκληρη τη γειτονιά μας, για ολόκληρη τη Βαλκανική.

Οι Έλληνες θέλουμε  στενή συνεργασία με όλους τους γείτονές μας, σε όλους τους τομείς. Παράδειγμα, ο αγροδιατροφικός τομέας, όπου -μέσω διασυνοριακού προγράμματος- υλοποιήσαμε μελέτες για την αειφόρο ανάπτυξη. Οργανώσαμε σεμινάρια κατάρτισης για την προώθηση της κινητικότητας και τη συνεργασία των νέων και των επιχειρήσεων. Δημιουργήσαμε βάσεις δεδομένων στον τομέα του οινοτουρισμού. Οργανώσαμε εκδηλώσεις γευσιγνωσίας.

Η υιοθέτηση ενός διαφορετικού  αναπτυξιακού οικονομικού μοντέλου που θα εξασφαλίζει την αποφυγή σπατάλης φυσικών πόρων, θα περιορίζει τα απόβλητα και θα προωθεί μακροχρόνια ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον είναι πλέον μονόδρομος. Η μετάβαση από το μοντέλο της γραμμικής  στο μοντέλο της κυκλικής οικονομίας έχει απασχολήσει ιδιαίτερα  την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκτιμάται, άλλωστε  ότι μπορεί  έως το 2030 να δημιουργήσει περισσότερες από 1.000.000 νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ και να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη μετάβαση στην Κυκλική Οικονομία κι εμείς σκοπεύουμε να βοηθήσουμε τους γείτονές μας στις μελλοντικές ενέργειες που απαιτούνται προς την ίδια κατεύθυνση.»

Χαιρετίζοντας τη διοργάνωση του 3ου Balkan Forum, μέσω Διαδικτύου, ο Υπουργός Εσωτερικών κ. Μάκης Βορίδης σημείωσε μεταξύ άλλων τα εξής: «Υπάρχει μεγάλη ανάγκη να αναπτύξουμε κοινό βηματισμό και ως Δημόσιες Διοικήσεις, όλοι και οι χώρες των Βαλκανίων, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες για να ανταπεξέλθουν στις νέες προκλήσεις της οικονομίας. Αυτό το οποίο θα πρέπει να κάνουμε είναι να είμαστε απολύτως συντονισμένοι και να μιλάμε με καθαρό, ευθύ και έντιμο τρόπο με τις επιχειρήσεις, ειδικά αυτές που αναπτύσσουν διασυνοριακά συνεργασίες. Ειδικά αυτές οι οποίες θέλουν να επενδύσουν σε χώρες  των Βαλκανίων για να διευκολύνουμε τη δική τους δραστηριότητα.  Να δούμε τι είναι εκείνο που τους δυσκολεύει, να δούμε αν υπάρχει μια δημόσια διοίκηση, η οποία να ανταποκρίνεται στα δικά τους θεμιτά θέλω, να δούμε το πώς μπορούμε να το επιταχύνουμε  και πως μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις μεταβάσεις, ώστε να παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες.  Υπάρχουν τεράστιο περιθώρια συνεργασίας, υπάρχει ανάγκη συντονισμού και υπάρχει ανάγκη να οικοδομήσουμε μια τέτοια κουλτούρα και μια τέτοια σταθερή σχέση μεταξύ των κρατών αλλά και των επιχειρήσεων και των πολιτών. Θεωρώ ότι το συγκεκριμένο Forum συμβάλλει σε αυτή τη κατεύθυνση και δίνει την ευκαιρία να συζητήσουμε αυτά τα ζητήματα.»

Ο Υφυπουργός Εξωτερικών για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια κ. Κώστας Φραγκογιάννης, αναφέρθηκε σε προκλήσεις που δημιουργούν νέα δεδομένα:

«Η πρώτη πρόκληση είναι η ίδια η πανδημία η οποία κατάφερε να κλονίσει την κοινωνία μας τον τρόπο της ζωής μας την ανάπτυξη, τον τουρισμό μας, την δυνατότητα να ταξιδεύουμε και αυτό είναι κάτι με το οποίο πρέπει να ζήσουμε και πρέπει  να ξεπεράσουμε με τη βοήθεια της επιστήμης. Έχουμε κάνει τρομερά βήματα μπροστά και ελπίζουμε στους επόμενους μήνες να αποτελέσει ένα παρελθόν. Το δεύτερο είναι η δυνατότητα της οικονομικής ανάπτυξης. Στην Ελλάδα καταφέραμε να γνωρίσουμε την οικονομική ανάπτυξη τον τελευταίο καιρό ιδιαίτερα σε ότι αφορά την εξωστρέφεια. Έχουμε μία θεαματική αύξηση των εξαγωγών με 24% στο πρώτο 6μηνο του 2021 έναντι του 2020, μία θεαματική αύξηση του ενδιαφέροντος των ξένων επιχειρήσεων να επενδύσουν στην Ελλάδα αλλά και της αύξησης των άμεσων ξένων επενδύσεων στη χώρα μας και με  εμβληματικό χαρακτήρα επενδύσεις και έχουμε μία συντριπτική αλλαγή της εικόνας της χώρας.
Τι άλλαξε και η εικόνα της χώρας έχει βελτιωθεί τόσο πολύ; Άλλαξαν τα εξής απλά δεδομένα και ο μόνος λόγος που τα αναφέρω είναι ότι επιδιώκουμε μέσα από την εξωτερική μας πολιτική να συμβεί ακριβώς το ίδιο και στην περιοχή μας στα Βαλκάνια: Το πρώτο είναι η πολιτική σταθερότητα, το δεύτερο είναι η οικονομική ανάπτυξη το τρίτο είναι η κοινωνική συνοχή, να νιώθει ο επενδυτής να νιώθει ο καθένας από τους πολίτες μας  ότι  είναι ευπρόσδεκτος προκειμένου να πραγματοποιήσει τις εξωστρεφείς επενδυτικές του δραστηριότητες. Άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε την προσέλκυση των επενδυτών, τα κίνητρα τα οποία δίνουμε, το ανθρώπινο κεφάλαιο το οποίο υπάρχει και τη δυνατότητα της απασχόλησής του.

Μέσα από αυτά τα δεδομένα βλέπουμε σαν Υπουργείο Εξωτερικών όχι μόνον τη χώρα μας αλλά βλέπουμε και την γειτονιά μας. Βλέπουμε τα Βαλκάνια και η Θεσσαλονίκη αντιπροσωπεύει κάτι πολύ σημαντικό: Αυτό που πριν από 18 χρόνια στην ίδια πόλη χτίσαμε το 2003, τον προσανατολισμό της χώρας μας σαν ένας σταθερός πυλώνας  πίσω από την προοπτική των Βαλκανίων να γίνουν ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής ένωσης γιατί πιστεύουμε σε μία ενιαία πολυδιάστατη δεμένη Ευρώπη, η οποία προφανώς περιλαμβάνει τα δυτικά βαλκάνια.»

Ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Γεώργιος Γεωργαντάς, τόνισε μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι «στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως και ευρύτερα, για βαλκανικές χώρες, η κρίση της πανδημίας λειτούργησε ως επιταχυντής για τον εκσυγχρονισμό και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας, που βρήκε τον βηματισμό του» και πρόσθεσε: «Δεν αρκούσε μόνο βέβαια η επιθυμία κάποιων να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία. Έπρεπε να δημιουργηθούν και οι υποδομές εκείνες, έπρεπε να υπάρξει το πλαίσιο εκείνο που θα έδινε πράγματι τη δυνατότητα. Και ταυτόχρονα το κράτος έπρεπε να αντιμετωπίσει και τις δυσκολίες από την υγειονομική κρίση, για να μπορέσει και η οικονομία και η κοινωνία να κρατηθούν όρθιες. Νομίζω ότι μπορέσαμε και τα καταφέραμε ως κράτος και συγχρόνως αποδείξαμε ότι η τεχνολογία, οι ψηφιακές υπηρεσίες, ήρθαν για να μείνουν και ήρθαν πλέον για να ενισχύσουν την εξωστρέφεια, την επιχειρηματικότητα και τη συνεργασία.

Θα σας πω ένα μικρό παράδειγμα για να γίνει κατανοητό, το πώς η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ την οικονομία. Το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πιστοποιητικό, μια καινοτομία που για πρώτη φορά εφαρμόστηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ένα τέτοιο μεγάλο βαθμό, που δίνει τη δυνατότητα της γρήγορης και απρόσκοπτης μετακίνησης,  μέσα από ένα ενιαίο πλαίσιο, μέσα από μια συγκεκριμένη πύλη που έχει τα ίδια φίλτρα για όλες τις χώρες και γίνεται ο έλεγχος της αξιοπιστίας και της γνησιότητας των εγγράφων, είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.  Σκεφτείτε αν όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη δεν μπορούσαν να καταλήξουν σε μια τέτοια εφαρμογή, μια τέτοια συμφωνία και να έπρεπε ο κάθε ένας να ελέγχει την αξιοπιστία των εγγράφων και των βεβαιώσεων που είναι αναγκαία λόγω της υγειονομικής κρίσης ενός άλλου κράτους – των άλλων 27 κρατών. 
Είναι, λοιπόν, ένα παράδειγμα, το οποίο υποχρεωθήκαμε, μέσα σε ένα μικρό χρονικό διάστημα, να εφαρμόσουμε, που αποδεικνύει ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει και στη συνδεσιμότητα των επιχειρήσεων. Να βοηθήσει ανάμεσα στις επιχειρήσεις που επενδύουν στα  βαλκάνια και να μπορέσουμε έτσι να κερδίσουμε τον χρόνο και την αξιοπιστία ανταλλαγής πληροφοριών και όχι μόνο. Έτσι ώστε η εξωστρέφεια  και η δυναμική η οποία υπάρχει στην επιχειρηματική ενότητα της Βορείου Ελλάδος -και νομίζω ότι θα μπορεί να συνδυαστεί και με αντίστοιχες από τα άλλα κράτη- να έχει το μέγιστο αποτέλεσμα για όλους μας.»

Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων αρμόδιος για την Έρευνα και την Καινοτομία κ. Χρίστος Δήμας, σημείωσε:

«Το συνέδριο για την βιώσιμη ανάπτυξη των Βαλκανίων στην μετά covid εποχή είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για να συζητήσουμε για την ευρύτερη γειτονιά μας πιο εκτεταμένα. Τον τελευταίο 1,5 χρόνο η έρευνα και η καινοτομία έχουν αναρριχηθεί στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας λόγω της πανδημίας του κορονοϊού και, ναι πράγματι, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε να ανακαλύψει ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια  τα οποία μας δίνουν τη δυνατότητα να επανακτούμε την καθημερινότητά μας όπως την ξέραμε πριν τον covid. Στη Θεσσαλονίκη έχουμε σημαντικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες όπως είναι το παγκόσμιο κέντρο ψηφιακής καινοτομίας της Pfizer, το Thess Intech  και άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες. Όλοι μαζί όλοι οι λαοί των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Ευρώπης μαζί μέσα από τη συνεργασία έχουμε τη δυνατότητα να καταφέρουμε πολλά περισσότερα απ` ότι ο καθένας ξεχωριστά.»

Ο Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Γιάννης Σμυρλής αναφέρθηκε εκτενώς σε εφαρμοζόμενες πολιτικές:

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε το Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο(ΟΕΣ) για τα Δυτικά Βαλκάνια. Μέσω αυτού αναμένεται να διατεθεί ποσό ύψους 9 δισ. ευρώ, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, του ανθρώπινου κεφαλαίου, της βιώσιμης συνδεσιμότητας και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.

Παράλληλα, η λειτουργία του Μηχανισμού Εγγυήσεων Δυτικών Βαλκανίων αναμένεται να κινητοποιήσει δυνητικές επενδύσεις της τάξεως των 20 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η συγκεκριμένη δέσμη επενδύσεων θα διευκολύνει περισσότερο τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην περιοχή από ευρωπαϊκά και λοιπά διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ο ρόλος του επενδυτικού πλαισίου Δυτικών Βαλκανίων (WBIF),ως όχημα υλοποίησης του Επενδυτικού Σχεδίου, όπου η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ των διμερών δωρητών, αυξάνει αφενός τις πιθανότητες επιτυχίας του εγχειρήματος και αφετέρου δίνει τη δυνατότητα στη χώρα μας για ενεργότερη συμμετοχή. Όλα τα παραπάνω, έχουν ως κύριο στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη των Δυτικών Βαλκανίων και τη σταδιακή σύγκλισή τους με τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εμείς, ως Ελληνική πολιτεία, έχουμε πλήρη επίγνωση αυτής της πραγματικότητας, για αυτό και ενστερνιζόμαστε και συνδράμουμε τους στόχους που έχουν τεθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα, διαθέτουμε ισχυρή και συνειδητή βούληση να βοηθήσουμε, να στηρίξουμε τις γειτονικές μας χώρες, προκειμένου αυτές να εκσυγχρονιστούν, να συνεργαστούν μεταξύ τους αλλά και με την Ελλάδα, κι έτσι συντονισμένα να γίνουν συμμέτοχοι στην ευρωπαϊκή ευημερία και την ανάπτυξη.»

Ο Ειδικός Γραμματέας Διαχείρισης Προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης & Ταμείου Συνοχής του Υπουργείου Ανάπτυξης & Επενδύσεων κ. Γεώργιος Ζερβός, σημείωσε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Σήμερα η δημόσια συζήτηση για την ανάπτυξη μετά την πανδημία βρίσκει τη χώρα μας μέσα σε μία διπλή πρωτιά μεταξύ των 27 Κρατών Μελών. Αναφορικά με τον πολυετή προγραμματισμό των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μέσων. Το επίτευγμα της έγκρισης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αλλά και της συμφωνίας εταιρικής σχέσης 2021-2027 δηλαδή του ΕΣΠΑ 2021-2027 τον προηγούμενο μήνα.  Θέλουμε αυτή η πρωτιά να χαρακτηρίσει και την ενεργοποίηση των νέων προγραμμάτων με γρήγορη έγκριση, στοιχείο που θα μας επιτρέψει τη συνεχή στήριξη στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά, κυρίως, τη συνεχή χρηματοδότηση ανταγωνιστικότητας υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Σήμερα η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης για το Ευρωπαϊκό Ταμείο  Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής έχει την εποπτεία των διαχειριστικών αρχών που διαχειρίζονται τα προγράμματα του ΕΣΠΑ για την επιχειρηματικότητα, το περιβάλλον, τις μεταφορές, αλλά και την Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία. Το ύψους του χαρτοφυλακείου της υπερβαίνει σήμερα τα 11,5 δις ευρώ, στο οποίο έρχονται να προστεθούν περίπου 10δις για την επόμενη προγραμματική περίοδο. Τα προσχέδια των δύο προγραμμάτων αρμοδιότητας της Γραμματείας,  δηλαδή των προγραμμάτων: Ανταγωνιστικότητα, Μεταφορές και Περιβάλλον, έχουν ήδη υποβληθεί στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής επιτροπής από το τέλος Απριλίου ενώ ειδικά για το πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα έχει υποβληθεί και η 2η version στις αρχές Αυγούστου. Αντίστοιχα, σε  διαδικασία σχεδιασμού και κατάρτισης βρίσκονται και τα πέντε προγράμματα εδαφικής συνεργασίας τα οποία αναπτύσσονται από κοινού με τις χώρες εταίρους, τρία εκ των οποίων αφορούν γείτονες χώρες της Βαλκανικής: Ελλάδα- Αλβανία,  Ελλάδα-Δημοκρατία Βορείου Μακεδονίας και Ελλάδα- Βουλγαρία.»