Τεχνητή Νοημοσύνη vs. Δημοκρατία: Το Αίτημα για Νομικό Πλαίσιο και Ηθική Πυξίδα στο Athens Democracy Forum 2025

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) κυριάρχησε στην πρώτη ημέρα του Athens Democracy Forum 2025 (30 Σεπτεμβρίου - 3 Οκτωβρίου), το οποίο διοργανώνεται από το Democracy & Culture Foundation σε συνεργασία με τους The New York Times, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στο επίκεντρο βρέθηκε το κρίσιμο δίλημμα: απειλεί η ΑΙ τη Δημοκρατία ή μπορεί να αποτελέσει εργαλείο θωράκισής της;

Η Απειλή και η Ευκαιρία: Ο Διάλογος με τον Πολίτη

Τον τόνο της συζήτησης έδωσε ο Πρόεδρος του Democracy & Culture Foundation, Αχιλλέας Τσάλτας, ο οποίος τόνισε ότι, όσο η ΑΙ εξελίσσεται, «πρέπει να αποφασίσουμε τι ανθρώπινα όντα θέλουμε να γίνουμε και τι είδους δημοκρατία θέλουμε να ακολουθήσουμε».

Στην κεντρική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, αναγνώρισε την ΑΙ ως τη «σπουδαία ανακάλυψη της γενιάς μας», αλλά έσπευσε να προσθέσει ότι φέρνει σοβαρά ερωτήματα, όπως το πώς θα προστατευθεί ο δημόσιος διάλογος από τη χειραγώγηση. Ο κ. Παπαστεργίου χαρακτήρισε την ΑΙ ως «απειλή για τη Δημοκρατία» αν δεν ρυθμιστεί επαρκώς, καθιστώντας απαραίτητο ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο για την αγορά και τη διασφάλιση των εκλογικών διαδικασιών στην Ευρώπη. Όσον αφορά την ελληνική εμπειρία, τόνισε πως «εφαρμόζουμε την ΑΙ πάντα με προσοχή και πάντα με επίκεντρο τον πολίτη», φέρνοντας ως παραδείγματα την εφαρμογή της στην ιατρική, τη δικαιοσύνη, τον τουρισμό και την εκπαίδευση.

Από την πλευρά του, ο Axel Dauchez, Ιδρυτής και Πρόεδρος του Make.org, επικέντρωσε στην κρισιμότητα της νομιμοποίησης των εκλογών, τονίζοντας ότι «εάν χάσουμε αυτήν τη μάχη, χάνουμε τα πάντα» και πως η ΑΙ πρέπει να βοηθήσει στην εφεύρεση νέων τρόπων υπεράσπισης της Δημοκρατίας.

Η Ηθική Διάσταση και ο Ρόλος του Τραπεζικού Συστήματος

Κατά τη διάρκεια του πάνελ «Can A.I. Be Ethical by Design?», συζητήθηκε η αναγκαιότητα ενσωμάτωσης αξιών στα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο Χρήστος Μεγάλου, CEO της Τράπεζας Πειραιώς, αναφέρθηκε στην υιοθέτηση της ΑΙ από το τραπεζικό σύστημα, τονίζοντας τη σημασία μιας πελατο-κεντρικής προσέγγισης με βάση τρεις βασικές αρχές: Αμεροληψία, Υπευθυνότητα και Διαφάνεια. Ξεκαθάρισε, δε, ότι η ΑΙ χρησιμοποιείται για να ενισχύσει την παραγωγικότητα και τη λήψη αποφάσεων, όχι για την αντικατάσταση θέσεων εργασίας.

Ο Γιάννης Ασσαέλ (Εκπρόσωπος της Ελλάδας στο Global Partnership on Artificial Intelligence) υπογράμμισε ότι η ΑΙ είναι ένα εργαλείο που πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένους στόχους και κάλεσε τους πολίτες να εκπαιδευτούν στη χρήση της για να σταματήσουν να είναι τεχν-οφοβικοί.

Ο Αριστοτέλης και το Μέλλον της Δημοκρατίας

Το Forum έστρεψε το βλέμμα του και στην αρχαία φιλοσοφία, με ένα New York Times-style Debate για το αν η Αριστοτελική Ηθική αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ΑΙ.

Η Φερενίκη Παναγοπούλου (Πάντειο Πανεπιστήμιο) υποστήριξε ότι η αριστοτελική ηθική βοηθά στο να ρωτήσουμε τι είδους κοινωνία θέλουμε να χτίσουμε, τονίζοντας ότι η τεχνολογία είναι μέσο και όχι σκοπός, και η χρήση της πρέπει να ελέγχεται από τους ανθρώπους. Αντίθετα, η Hélène Landemore (Yale University) αντέτεινε ότι τον 21ο αιώνα δεν χρειαζόμαστε ένα πλαίσιο αποκλεισμών, αλλά ένα πλαίσιο που θα επιλεγεί συλλογικά από την κοινωνία.

Το κυρίαρχο μήνυμα της πρώτης ημέρας του Athens Democracy Forum ήταν σαφές: η Τεχνητή Νοημοσύνη συνιστά μια δυναμική ευθύνη που απαιτεί αυστηρούς κανόνες, διεθνή συνεργασία και ξεκάθαρη ηθική πυξίδα, ώστε να υπηρετεί την πρόοδο και να προστατεύει τη Δημοκρατία.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο: Athens Democracy Forum 2025 Agenda